Кіріспе

Қарағайлардың бір түрі

Pinus tabuliformis, сондай-ақ қытай қызыл қарағайы немесе Оңтүстік Қытай қарағайы деп аталады, Қытайдың солтүстігі мен Кореяның солтүстігінде табиғи түрде өсетін қарағай.

Сипаттама

Pinus tabuliformis – орташа мөлшердегі мәңгі жасыл ағаш, ересектегенде биіктігіне дейін өседі және жалпақ шатыр тәрізді қалың жапырақтары болады. Жас кезінде өсуі жылдам, бірақ жасы ұлғайған сайын баяулайды. Басқа ағаштарға қарағанда, сұр қоңыр қабығы ертерек жарылады. Кең жайылып өсетін пішіні өте айқын, бұл ұзын көлденең тармақтардың құрылысымен байланысты. Ине тәрізді жапырақтары жылтыр сұр жасыл, ұзындығы және ені , көбінесе жұптап өседі, бірақ жас ағаштардың күшті бұтақтарының ұштарында үштік болып кездеседі. Шишанкалары жасыл, тозаңданудан кейін 20 айдың ішінде қоңыр түске дейін піседі, кең жұмыртқа пішіндес, ұзындығы , кең қабыршақты, әр қабыршағында кішкентай тікенек болады. Тұқымдары ұзындығы бар және қанатты, желдің әсерімен таралады.

Таксономия

Кейбір ескі мәтіндерде бұл атау "Pinus tabulaeformis" деп жазылған. "Tabulaeformis" деген түрлік эпитет ("үстел тәрізді") осы түрдің жалпақ төбелі қалыбына сілтеме жасайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр Қытайдың солтүстігінде Ляониннен батысқа қарай Ішкі Моңғолия мен Ганьсуға дейін, оңтүстікке қарай Шаньдун, Хэнань және Шэньси провинцияларында, сондай-ақ Кореяның солтүстік бөлігінде таралған.

Қолданылуы

Ағаш жалпы құрылысқа пайдаланылады. Ағаш қағабынан ванильдің дәмін беру үшін қолданылатын жасанды ваниллин алынады. Шайыры терпентин және оған ұқсас өнімдер жасауға қолданылады, сондай-ақ медицинада тыныс алу және ішкі органдардың түрлі ауруларын, мысалы, бүйрек және несеп қабылдағыш ауруларын, жараларды және ойық жараларды емдеу үшін де қолданылады. Қабығы таниннің көзі болып табылады. Қарағайдың жапырақтары да емдік мақсатта қолданылады, олардың құрамында табиғи жәндіктерге қарсы препараттар және бояу үшін шикізат бар. Жапырақтарынан қарағай инелі шай (соллип ча) дайындалады. Ежелгі Қытайдың Чжоу әулеті кезінде *P. tabuliformis* ғибадатханалардың және патшалардың қабірлері жанындағы зираттарға отырғызылатын ресми ескерткіш ағаш болған. Оның Қытайдан тыс жерлерде өсірілуі сирек, тек ботаникалық бақтарда ғана кездеседі.