Кіріспе
Француз дөңгелекті барлық жерге өте алатын көлігі Panhard Véhicule Blindé Léger ("Жеңіл брондалған көлік"), Panhard VBL немесе жай ғана VBL деп қысқартылатын, Panhard компаниясы жасаған француз дөңгелекті 4x4 барлық жерге өте алатын көлік. Көлік түрлі конфигурацияларда ұсынылады және Peugeot P4 байланыс машинасының ептілігін, шағын қарудан, артиллерия сынықтарынан, миналардан және ЯХҚ (Ядролық, Химиялық, Биологиялық) қаруларынан тиісті қорғаныспен үйлестіру мақсатымен жобаланған. 1985-2010 жылдар аралығында өндірілген бұл көлік француз әскері және басқа еуропалық, африкалық және Орталық Америка армиялары 1980 жылдардан бері түрлі қақтығыстарда қолданып келеді.
The Panhard Véhicule Blindé Léger ("Light armoured vehicle"), also known by its acronym Panhard VBL or simply VBL, is a French wheeled 4x4 all terrain vehicle built by Panhard. The vehicle is offered in various configurations, and was designed to combine the agility of the Peugeot P4 liaison vehicle with adequate protection against small arms fire, artillery fragments, mines and NBC weapons. Produced between 1985 and 2010, the vehicle has been used by the French Army and other European, African and Central American armies in various conflicts since the 1980s.
Дизайн
Француздық VBL бағдарламасы 1978 жылы басталды. Француз армиясы AMX 10 RC "дөңгелекті танкпен" бірге жұмыс істеуге арналған жеңіл барлау машинасы іздеді, себебі советтік BRDM 2 бронемашинасымен салыстырғанда Hotchkiss M201 джипі ескірген болатын. Жаңа машина барлау (recce) үшін бір машина топанмен немесе танққа қарсы күреске MILAN зымыранымен қарулануы керек еді, сонымен бірге NBC қауіптерінен және шағын қарудан қорғалған болуы тиіс. 2010 жылы зауыттан шықты. Оның қуаты мен қуат арақатынасы VBL-ге жылдамдықпен жүруге мүмкіндік береді. Оның отын шығыны 100 кг-ға тең. VBL толық амфибиялық және суда жылдамдықпен жүзеді; сондай-ақ C 130, C 160, Il 76 және A400M арқылы әуемен тасымалданады. Оны AS332 Super Puma сияқты ірі тікұшақтармен сырттан іліп тасуға болады, сондай-ақ парашютпен де түсіруге болады.
Француз тіліндегі нұсқалары
VBL стандарты, 7,62 мм AN F1 пулеметімен қаруланған (3000 оқ). Бұрын ол 12 APILAS танкке қарсы құралын тасыды, бірақ қазір оның орнына Eryx қысқа қашықтықтағы ATGM орнатылған. VBL MILAN: танкке қарсы орта қашықтықтағы күреске арналған. Ол бір MILAN зымырандық шақыру құрылғысын, алты зымыранмен және MIRA жылу камерасын қолданады. VBL Ultima: дизельді қозғалтқышпен, жаңа байланыс құралдарымен және суға түсу қабілетінен айырылған жаңартылған нұсқа.
VBL MILAN: Anti tank medium range combat. It uses one MILAN missile fire unit with six missiles, and mounts a MIRA Thermal camera. VBL Ultima: upgraded version, with a diesel engine, new communication devices and without amphibious abilities.
Экспорттық нұсқалар
VBL TOW: TOW түтігі және төрт зымыранмен жабдықталған, ұзақ қашықтықтағы танкке қарсы құрал.
Үлгі нұсқалары
VBL MVO: тәртіпсіздікке қарсы және ішкі қауіпсіздік міндеттеріне арналған нұсқа. VBL (à flancs redressés) ҚАҢҚА: Автоматты мұнарада орналасқан MK 20 Rh 202 автоматты 20 мм қаруы бар. VBL Azur: Қалалық соғысқа арналған нұсқа.
Қызмет тарихы
VBL француз армиясының көптеген бейбітшілік операцияларында қолданылған, әсіресе Ливан, Босния, Руанда және Косовода. 1985 жылдың 13 наурызында Бейруттегі Ливандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының уақытша күштерінің француз контингенті үш VBL алды: біреуі стационарлық постта, екіншісі байланыс машинасы ретінде, ал үшіншісі резервте қалды. VBL сондай-ақ, француз армиясының Югославиядағы «Көк каскадтарға» (Blue Helmets) қосқан үлесінің арқасында Сараево қоршауында жиі кездесті. БҰҰ күштерінің бас қолбасшылары, оның ішінде генерал Льюис МакКензи оны көлік ретінде пайдаланды, соның салдарынан «Сараево таксиі» деген лақап атын алды. Кейбіреулері НАТО-ның босниялық сербтерге қарсы бомбалауынан кейін Серб Республикасы армиясы тарапынан тұтқынға алынды. Басқа тапсырмаларда Руандадағы теңіз жаяу әскерінің шабуылдық машиналар полкінің үш VBL-ден тұратын тобы Руанданың патриоттық майданымен және азаматтық халықпен байланыс орнатуға міндеттелді. 2002 және 2003 жылдар аралығында VBL және ERC 90 бронеавтомобильдері MPIGO көтерілісшілерінің шабуылдарын тоқтату үшін атыс ашты. Олар кейіннен 2011 жылдың сәуір айында Лоран Гбагбоны биліктен құлату операциясы кезінде Абиджанда қолданылды. Ауғанстанда VBL бөлімшелері Кабул әуежайын және логистикалық бағыттарды қорғады. Малиде VBL 2013 жылы «Сервал» операциясында қолданылды; ал кейін «Бархан» операциясында VBL экипажының бірнеше сарбазы қолдан жасалған жарылғыш құрылғылардың салдарынан қаза тапты. VBL 2013 жылы Орталық Африка Республикасында да қолданылды. Басқа еуропалық VBL пайдаланушылары да бейбітшілік миссияларында көліктерін пайдаланды. Португалияның VBL-дері Косово күштерінің (KFOR) құрамында Косовода орналастырылды, олар эскорт, бақылау миссиялары немесе мобильді тексеру бекеттері үшін ескі Bravia Chaimite көліктерімен бірге жұмыс істеді. Бұл операция кезінде Приштина-Скопье тас жолындағы жол қозғалысын реттеуге міндеттелген грек әскери полициясы ротасы VBL көліктерімен жабдықталды. KFOR-дың грек батальоны барлау миссиялары үшін алты VBL пайдаланды. Грекияның VBL-дері 2001 жылы Солтүстік Македонияда «Essential Harvest» операциясы кезінде және Ауғанстанда қолданылды. Француздардан басқа, Африкаға да басқа VBL көліктері жіберілді. Руандада Руанданың қарулы күштері Руанда азаматтық соғысы кезінде Руанданың патриоттық майданына қарсы VBL көліктерін пайдаланды, ал елдің барлау эскадрильясы (Escadron de Reconnaissance) француз кеңесшілерінен MILAN ATGM және VBL көліктерін пайдалануды үйренді. Руанда патриоттық армиясы басып алған көліктер кейін Бірінші және Екінші Конго соғыстарында қолданылды. Нигерияда Нигерия армиясы Сьерра-Леоне азаматтық соғысы кезінде Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығының бақылау тобының бір бөлігі ретінде Panhard VBL көлігін пайдаланды. Олар Боко Харам бүліктері кезінде де қолданылды, соның салдарынан кейбіреулері Боко Харамға түсті. Африка мүйізінде Джибутидің VBL көліктері 1990 жылдардағы Джибути азаматтық соғысы кезінде FRUD-қа қарсы күресте қолданылды: жақсы моторизацияланған Humvees көліктеріне қарағанда, VBL көліктерінің бронясы оларға көтерілісшілердің шабуылдарына қарсы тұруға мүмкіндік берді. Атлантиканың арғы жағында Мексиканың VBL көліктері Чьяпас қақтығысы кезінде Сапатист Ұлттық азаттық армиясымен кездесті.
In the 2000s and 2010s, the VBL has also been used by French forces in Ivory Coast. Between 2002 and 2003, the VBLs and the ERC 90s armored cars opened fire on MPIGO rebels to block their incursions. They were later used in Abidjan during the operation to oust Laurent Gbagbo from power in April 2011. In Afghanistan, the VBL units protected Kabul Airport and logistics axes. In Mali, the VBLs were deployed in 2013 in the Operation Serval; in the subsequent Operation Barkhane, several soldiers crewing VBLs were killed by improvised explosive devices. The VBL was also used in the Central African Republic in 2013. The other European VBL users also used their vehicles in peacekeeping missions. Portuguese VBLs have been deployed as part of the Kosovo Force (KFOR) in Kosovo, working alongside the old Bravia Chaimite for escorts, control missions or mobile checkpoints. In this operation, the Greek military police company, tasked with traffic regulation on the Pristina Skopje road, was equipped with VBLs. The Greek Battalion of the KFOR fielded six VBLs for reconnaissance missions. The Greek VBLs were also used in North Macedonia in 2001 during Operation Essential Harvest, and in Afghanistan. Besides the French, other VBLs were also deployed in Africa. In Rwanda, the Forces Armées Rwandaises used their VBLs against the Rwandan Patriotic Front during the Rwandan Civil War, with the country's reconnaissance squadron (Escadron de Reconnaissance) having been trained by French advisors to use MILAN ATGMs as well as VBLs. Vehicles captured by the Rwandan Patriotic Army later saw action in the First and Second Congo Wars. In Nigeria, the Nigerian Army used the Panhard VBL as part of the Economic Community of West African States Monitoring Group during the Sierra Leone Civil War. They have seen further use during the Boko Haram insurgency, some being lost to Boko Haram. In the Horn of Africa, the Djiboutian VBLs served against the FRUD during the Djiboutian Civil War in the 1990s: in contrast to the better motorised Humvees, the armour of the VBLs enabled them to resist the rebels' ambushes. Across the Atlantic, the Mexican VBLs faced the Zapatista Army of National Liberation during the Chiapas conflict.
Солтүстік Америка
VBL-ді алғаш рет Мексика армиясы қолданды, ол 1984 жылы 40 данаға тапсырыс берді. Олар 1985 жылы жеткізілген алғашқылары болды. Үш түрлі нұсқасы сатып алынды: FN MAG автоматтарымен қаруланған стандартты, VBL PC (командалық пункт, қысқа шассиде) және VBL MILAN.