Кіріспе

АҚШ-тың су асты кемесі

Екінші USS Menhaden (SS 377) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемесі. 1944 жылы суға түсіріліп, 1946 жылға дейін Перл-Харбордан операциялар жүргізді, содан кейін 1970 жылдарға дейін Тынық мұхитындағы түрлі порттарда пайдаланылды. Кейіннен ол 1988 жылы құралынан шығарылғанға дейін "Сары су асты кемесі" деп аталған қашықтан басқарылатын, пилотсыз акустикалық сынақ құралы ретінде қайта жабдықталды.

Атауы

Менхаден – АҚШ Теңіз күштерінің алғашқы суасты кемесі және екінші кемесі. Ол Атлант мұхитының жағалауында, Нью-Англиядан оңтүстікке қарай көптеп кездесетін сельдь тұқымдас менхаден теңіз балығының атымен аталады.

Ұшыру және іске қосу

Менхэден 1944 жылдың 21 маусымында Висконсин штаты, Манитовок қаласындағы «Манитовок кеме құрылысы компаниясында» салынды; 1944 жылдың 20 желтоқсанында суға түсірілді; Мириам Р. Джонсон қамқорлық етті және 1945 жылдың 22 маусымында Манитовокта тапсырылды. Менхэденді командир Макклинток басқарды, ал экипажында өткен қазан айында Лейте шығанағы шайқасында құлаған «Дартер» кемесінен келген теңізшілер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тапсырыс берілген «Манитовок» қаласынан салынған соңғы кеме болған «Менхэден» 15 шілдеге дейін Мичиган көлінде жаттықты. Содан кейін ол Миссисипи өзені арқылы Нью-Орлеан қаласына жүзіп өтті, және 27 шілдеде Канал аймағына аттанды. Жапонияға қарсы соғыстың соңғы күндерінде Балбоадан кең ауқымды жаттығулар өтті, ал 1 қыркүйектен 16 қыркүйекке дейін 19-шы Субронмен бірге Перл-Харборға қызмет етуге барды.

Адмирал Нимицтің флагманы

1945 жылғы 24 қарашада «Менхаден» флот адмиралы Честер В. Нимицтің, CINCPAC және CINCPOA-ның туын көтерді. Флот адмиралы Нимиц команда алмасу рәсімінде «Менхаденді» өзінің флагманы ретінде таңдады, себебі ол жаңалықты және ескілікті үйлестірді. Ол әлі жауынгерлік қимылдарда сынақтан өтпегенімен, Су асты кемелер күшінің ең жаңа кемелерінің бірі болды және су асты кемелерінің құрылымы мен жабдықтарындағы соңғы жетістіктерді қамтыды. Сонымен қатар, оның «ерлікпен жауынгерлік сынақтан өткен» экипажы Тынық мұхитындағы ұзақ соғыс кезінде су асты кемешілердің «батылдығы, шеберлігі және адал қызметіне» үлгі болды. Осылайша, сол таңертең кеме палубасында флот адмиралы Нимицтің Әскери-теңіз күштерінің Бас штабына тағайындалуы туралы бұйрығы оқылды, ал оның ізбасары адмирал Реймонд А. Спруэнс CINCPAC және CINCPOA лауазымдарына тағайындалуы туралы бұйрықтарды оқыды. «Менхаден» 1946 жылғы 2 қаңтарға дейін Перл-Харбордан операциялар жүргізді, содан кейін батыс жағалауға бет алып, 8 қаңтарда Сан-Францискоға жетті. Маре аралындағы техникалық қызмет көрсетуден кейін, ол 1946 жылғы 31 мамырда қызметтен босатылды және Тынық мұхиты резервтік флотына қосылды. 1951 жылғы 7 тамызда Маре аралында қайтадан қызметке кірісті, командалық құрамында лейтенант-коммандер Ралф Г. Джонс, кіші. SubRon 5-ке бекітілген ол келесі жыл бойы Сан-Диегодан шығып, батыс жағалауда операциялар жүргізді. 1952 жылғы 13 тамызда Маре аралында қайтадан қызметтен босатылды және GUPPY IIA модернизациясы мен су астынан тыныс алу жүйесіне (сноркель) түрлендіру жұмыстары басталды.

Қиыр Шығыстағы жұмыстарға орналасу

Менхэден 1953 жылғы 6 наурызда қайтадан қызметке кірісті, командирі - Уильям Р. Вернер лейтенант-коммандер. 12 маусымда ол Сан-Диегодағы SubRon 3 тобына қосылды, ал 21 қыркүйекте Қиыр Шығысқа аттанды. Йокосукадан шығып, 1954 жылғы 11 ақпанға дейін Шығыс және Оңтүстік Қытай теңіздерін шарлады. Содан кейін 23 наурызда Сан-Диегоға оралды. Келесі бір жарым жыл бойы ол Тынық мұхитының шығысында жұмыс істеді, флоттың дайындық жаттығулары мен типтік оқу тапсырмаларына қатысты. 1955 жылғы 18 тамызда ол екінші рет WesPac-қа (Батыс Тынық мұхиты) орналасты, онда Тайваньды қорғауға белсенді қатысты. 1956 жылғы 17 ақпанда ол батыс жағалауға оралды. Менхэден Қиыр Шығыстың даулы суларында тағы алты рет қызмет атқарды. SubDiv 32 бөлімінің құрамында ол Жапония мен Тайваньнан Филиппин мен Австралияға дейін Тынық мұхитының батысын шарлады. Кореядан Вьетнамға дейінгі суық соғыс кезеңінің бұрынғы және қазіргі аймақтарында бақылау және барлау патрульдерін жүргізді. Батыс Тынық мұхитында орналаспаған кезде Менхэден дайындық пен еңсеру жаттығуларының қарқынды кестесін сақтады. Сан-Диегода орналасқан ол көптеген флоттық және түрлері аралық жаттығуларға қатысты. Сонымен қатар, ол гидролокациялық мектептің жұмысына көмектесті және Әскери-теңіз күштерінің Су асты кемелерінің резервтік күшінің мүшелеріне теңізде оқу жүргізді.

Вьетнамдағы қызмет және тағдыр

1968 жылдың басында "Менхаден" батыс Тынық мұхитына оралды. 6 айлық міндеттемесі барысында ол Вьетнам жағалауындағы суларда операцияларын жүргізді. Кейін сол жылы ол батыс жағалауға қайтып оралды, онда болашақ "бейбітшілікті сақтау" миссияларына дайындық жұмыстарын жалғастырды. "Менхаден" 1971 жылдың 13 тамызында қызметтен босатылды және 1973 жылдың 15 тамызында Әскери-теңіз тізілімінен алынып тасталды. 1976 жылы бұрынғы "Менхаден" Калифорниядан Вашингтонға сүйреліп әкелінді, онда ол "Сары суасты кемесі" ретінде жаңа өмірін бастады. Қозғалтқыштары алынып, сары түспен боялған кемені Вашингтон штатының Кипорт қаласындағы Теңіз асты соғысы инженерлік станциясы басқарды. "Халк" деп лақап аталған ол, қашықтан басқарылатын, экипажсыз акустикалық сынақ құралы ретінде қолданылды. Теңіз асты қаруларын сынауға көмектесу үшін орташа тереңдікке сүңгіп, Вашингтон жағалауында "Трайдент" зымырандық суасты кемелерінің экипаждарын даярлауға арналған нысана ретінде пайдаланылды. 1988 жылы, металл тескілеу кезінде басты балласт резервуарының желдеткіш клапанынан су ағып кіргендіктен, кеме батып кетті. Толқын көтерілгенде, кеменің қысым корпусындағы барлық тесіктерден су кірмей бұрын, оны жылдам су бетіне көтеру мүмкін болмады. Эверетт қаласы кейіннен тасталған "Халк" корпусын жою жұмыстарын аяқтады.