Кіріспе

Оңтүстік Онтариодағы өзен

Велленд өзені (бастапқыда Чиппава бұлағы деп аталған) – Алтын Атқыштағы өзен, Оңтүстік Онтарионың Велленд және Ниагара шарлауы қалалары арқылы өтеді. Ол бастауын Онтарионың Гамильтон қаласының оңтүстігіндегі су жинау алабынан алып, Ниагара өзеніне құяды.

Тарих

Өзен бастапқыда Чиппава сағасы деп аталды, себебі ол Чиппавада Ниагара өзеніне құятын. Ниагарадағы көптеген басқа орындар сияқты, оны 1792 жылы Жоғарғы Канаданың бірінші вице-губернаторы Джон Грейвс Симко қайта атады. Қазіргі атауы Шығыс Англиядағы Линкольнширдегі сол аттас өзеннен алынған. Велленд өзенін кейде, әсіресе Чиппава аймағындағы адамдар, Чиппава сағасы деп атайды. Велленд каналы өзеннің құрметіне аталған, өйткені бастапқыда Онтарио көлін Велленд өзенімен байланыстыру жоспарланған. Кейіннен Уэлланд қаласы қаладан өтетін екі су жолының атын алды.

О'Райли көпірі

Велланд өзенінің ең көне құрылысы О'Райли көпірі болды, ол Пелхам және Уэйнфлит қалашықтары арасында салынды және өзеннен өтті. Қоныс аударған Патрик О'Райли, сержант Джон Райлидің ұлы (қазіргі Ниагара шарлауындағы Стэмфорд қалашығынан), 1806 жылы Уэйнфлитте қоныстанды. Пелхам қалашығындағы Джон Браунның қызы Сарамен танысқаннан кейін, Патрик О'Райли оны көру үшін өзенге бірнеше өте биік ағаштарды құлатты. Олар үйленгеннен кейін, Патрик Сараның тікелей ағаштармен жүруден қорқатынын білген соң, жақсырақ көпір салынды. Олардың ұлы Джон Браун О'Райли көп жылдар бойы Уэйнфлит қалашығының хатшысы болып қызмет етті. О'Райли көпірі жылдар бойы көптеген жаңартулар мен жақсартуларға ұшырады, содан соң ол муниципалитеттің жауапкершілігіне өтті. Осы кезде О'Райли көпірі бір қатарлы темір фермалы көпірге айналды, ол бүкіл өзен бойындағы жалғыз және Оңтүстік Онтариодағы ең көне темір фермалы көпірлердің бірі болды. О'Райли көпірі 2010 жылдың 31 желтоқсанында (жасы 13) бұзылды және оның орнына заманауи, кеңірек көпір салынды.

География

Өзен екі кеме жүретін су құбырының астынан ағады: Велланд ойын-саяқ су жолы және Велланд каналының жаңа бағыты. Өзеннің маңызды саласы – солтүстік жағалауда өзенге құятын, көркем әрі тығыз орманды Койл өзені. Өзен сағасына жеткенге дейін өзеннің бір тармағы бөлініп шығады. Бұл канал Ниагара қаласынан өтетін ашық гидроэлектр арнасына айналып, Квинстон қаласындағы сэр Адам Бек гидроэлектр станцияларына қарай жүреді. Ол Ниагара өзеніндегі Халықаралық басқару бөгетінің әсерінен Велланд өзенінің ағысы күніне екі рет өзгеріп тұрады: түнде Ниагара шарлауығындағы су ағыны азайғанда су Велландпортқа дейін өзенге қайта ағып келеді. Су ағыны қалпына келтірілген кезде Велланд өзенінің ағысы тағы да Ниагара өзеніне қарай бұрылады.