Кіріспе
Уэльс ақыны Идрис Дэвис (6 қаңтар 1905 – 6 сәуір 1953) – Уэльс ақыны. Оңтүстік Уэльстегі Мертир Тидфил қаласының жанындағы Римниде дүниеге келген ол ақын болды, бастапқыда валли тілінде жазған, бірақ кейіннен тек қана ағылшын тілінде шығармалар жазды. Ол Оңтүстік Уэльс аңғарлары мен Оңтүстік Уэльс көмір кенішінің 20 ғасырдың басындағы маңызды оқиғаларын және тікелей көмір шахтасынан бақылағандай көзқарасты бейнелеген жалғыз ақын. Ол қазір 1938 жылы жарық көрген "Gwalia Deserta" ("Уэльстің шөлейт жері" деген мағынадағы) жинағынан алынған "Bells of Rhymney" өлеңдерімен танымал, бұл өлеңдер кейіннен халық әніне айналды.
Idris Davies (6 January 1905 – 6 April 1953) was a Welsh poet. Born in Rhymney, near Merthyr Tydfil in South Wales, he became a poet, originally writing in Welsh, but later writing exclusively in English. He was the only poet to cover significant events of the early 20th century in the South Wales Valleys and the South Wales Coalfield, and from a perspective literally at the coalface. He is now best known for the verses "Bells of Rhymney", from his 1938 Gwalia Deserta (meaning literally "Wasteland of Wales"), which were later adapted into a popular folk song.
Өмір және мансап
Дэвис 16 Филд-стрит көшесінде, Римни, Монмутшир қаласында, Уэльс тілінде сөйлейтін, кеніштің бас желдеткіш операторы (кен лифтінің операторы) Эван Дэвис пен оның әйелі Элизабет Энннің ұлы болып дүниеге келді. Оған бір шахтер Шеллидің шығармаларын таныстырды. Ол Лофборо колледжінде және Ноттингем университетінде оқытушы мамандығын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Лондонның түрлі мектептерінде сабақ берді, онда Дилан Томаспен достық қарым-қатынас орнатты. 1938 жылы алғашқы кітабы жарыққа шығар алдында Дэвистің туындылары "Western Mail", "Merthyr Express", "Daily Herald", "Left Review and Comment" (Виктор Нойбург пен Шила Маклиод редакциялаған поэзия, сын және әңгімелерге арналған апталық журнал) басылымдарында жарияланды. 1947 жылы ол Римни аңғарындағы мектепке оралып жұмыс істеді. 1945 жылы Faber and Faber баспасында жарық көрген екінші антологиясы үшін өлеңдерді Т. С. Элиот іріктеді. Элиот Дэвистің өлеңдерінің мәңгілікке лайық екенін айтты және оларды "бір нақты дәуірдегі нақты бір жер туралы білетін ең көрнекті поэзиялық құжат" деп сипаттады.
Өлім және мұра
Дэвис 48 жасында, 1953 жылғы 6 сәуірде Пасха дүйсенбісі күні Роймниде, Виктория жолы, 7 мекенжайындағы анасының үйінде құрсақ қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Роймни қоғамдық зиратында жерленген. Сондай-ақ, оның естелігі қалалық кітапханада сақталған. 2006 жылдың қыркүйек айында қала зиратында өткен қайта бағыштау рәсімінде жаңартылған қабір ескерткіші ашылды.
Көзқарастар
Осы лирикалық тізбектің авторы өмір тәжірибесінен туған ақталған ашуға толы. Сондықтан оның өлеңі – жеке адамның да, қоғамның да дауысы. Ол Оңтүстік Уэльс халқының үміттерін, опасыздықтарын және қайғысын білдіреді. Онда халық әнінің қарапайымдылығы, заманауи халық әнінің байлығы, қазіргі заманның бейнесі мен өмірге деген көзқарасы бар. Бұл әндер шындыққа жақын, олардың тартымдылығы әдебиеттен асып түседі. Автор В. Х. Дэвис және Хью Менай сияқты уэльстік ақындармен бірге халқының атынан ән салуға, олардың басынан өткен және әлі де басынан өткізіп жатқан азапты әлемге музыка арқылы көрсетуге лайық. "Gwalia Deserta" журналының бетіндегі редактордың сөзі Дэвистің көзқарасын тиімді түрде қорытындылайды. Дэвис күнделік жазбасында: "Мен социалистпін. Сондықтан мен күнделікті өмірде мүмкіндігінше көп сұлулықты қалаймын, сондықтан барлық түрдегі жалған поэзия мен жалған өнерге қарсымын. Өздерін "солшыл ақындар" деп атайтындардың көптегені поэзия мен үгіт арасындағы айырмашылықты білу үшін нұсқауға мұқтаж. Олар Уильям Блейктің қиял туралы жазбаларын түсінгенге дейін оқуы керек. Содан кейін ауа тазарады, ал жер, толып кетпесе, ән салуға лайықты болады."
The editor's frontispiece from Gwalia Deserta provides a useful summary of Davies' outlook. In a diary entry Davies wrote: "I am a socialist. That is why I want as much beauty as possible in our everyday lives, and so I am an enemy of pseudo poetry and pseudo art of all kinds. Too many 'poets of the Left', as they call themselves, are badly in need of instruction as to the difference between poetry and propaganda These people should read William Blake on Imagination until they show signs of understanding him. Then the air will be clear again, and the land be, if not full of, fit for song."
Жұмыс
Дэвистің алғашқы жарияланған жинағы 1938 жылы шыққан «Gwalia Deserta» поэмасы болды. Ондағы өлеңдері 1927 жылы Эбб Вейл маңындағы Кьюмдегі «Marine Colliery» кенішінде болған апаттар, сондай-ақ 1926 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы ереуілдің сәтсіз аяқталуы, Ұлы депрессия және олардың Оңтүстік Уэльс аңғарларына тигізген әсерінен шабыттанды. Дэвистің ең танымал туындысы саналатын «Римни қоңыраулары» өлеңдері кітаптың XV бөлімі ретінде жарық көрді. Ұнқырлары «Oranges and Lemons» деген танымал балалар әнінің үлгісімен сабақтас. 1950 жылдардың соңында Пит Сигер бұл өлеңдерді халық әніне айналдырып, ол халықтық рок стандартына айналды. «The Bells of Rhymney» деген атаумен шыққан әнді көптеген орындаушылар қайтадан жазды. Соңғы кезде Дэвистің «Gwalia Deserta» поэмасының тағы бірнеше ұнқырларын уэльстік әнші Макс Бойс «When We Walked to Merthyr Tydfil in the Moonlight Long Ago» әніне салып орындады. 2010 жылдың ақпан айында консерватор партиясынан депутат Дэвид Дэвис және Plaid Cymru партиясынан депутат Хайвел Уильямс Уэльстегі денсаулық сақтау мәселесін талқылаған Парламент отырысында Дэвистің еңбектері туралы айтты. 2017 жылы шыққан «Every Valley» альбомында лондондық «Public Service Broadcasting» альтернативті тобы «Gwalia Deserta XXXVI» өлеңін музыкаға қосып, «Turn No More» деп атады. Оны «Manic Street Preachers» тобының әншісі Джеймс Дин Брэдфилд орындады.