Кіріспе
1974 жылы Эфиопияның премьер-министрі Лиж Энделкачев Маконнен (27 қыркүйек 1927 – 23 қараша 1974) – эфиопиялық саясаткер. Аддис-Абебада дүниеге келген ол, әкесі Рас Бетводед Маконнен Энделакачев 1950-ші жылдары Эфиопияның премьер-министрі қызметін атқарған. Энделкачев Маконнен Эфиопия монархиясының соңғы кезеңінде зор ықпалға ие болған Адисге аристократиялық руының мүшесі болды. Ол император Хайле Селассие тағайындаған соңғы императорлық премьер-министр еді. Ол император Хайле Селассиенің жалғыз қызы, принцесса Ешашеворк Йилманың кеңесі болды.
Lij Endelkachew Makonnen (27 September 1927 – 23 November 1974) was an Ethiopian politician. Born in Addis Ababa, his father, Ras Betwoded Makonnen Endelkachew, served as Prime Minister of Ethiopia in the 1950s. Endelkachew Makonnen was a member of the aristocratic Addisge clan that were very influential in the later part of the Ethiopian monarchy. He would be the last Imperial Prime Minister appointed by Emperor Haile Selassie. He was a stepson of Princess Yeshashework Yilma, Emperor Haile Selassie's only niece.
Премьер-министр
Оксфордта білім алған Энделкачев 1974 жылдың 28 ақпанынан 22 шілдесіне дейін премьер-министр қызметін атқарды. Осы кезеңде Императорлық үкіметке наразылық білдірген студенттер мен ереуілдегі жұмысшылар шабуыл жасады. Олар үкіметтің жоғарғы деңгейіндегі сыбайлас жемқорлықты тергеуді, жерді пайдалануда реформалар жасауды, сондай-ақ саяси реформалар қабылдануын талап етті. Энделкашев Маконнен осы талаптарды қанағаттандыруға тырысып, Эфиопия монархиясының мәнін өзгерте бастаған реформаларды ұсынды. Император да осы ұсыныстардың бір бөлігіне келісті, оның ішінде 1955 жылы қабылданған Конституцияны жаңа Конституциямен алмастыру және Премьер-министрдің Императорға емес, Парламенттің төменгі палатасына есеп беруі. "Егер осы соңғы шара күшіне енетін болса, онда Тақтың билігі мен құқығы нақты түрде азаяды", - деп мәлімдейді Эдмунд Дж. Келлер. Бұл әрекеттердің бәрі тәртіпті қалпына келтіруге және халықтың жалпы көзінде үкіметтің заңдылығын қайта орнатуға бағытталған. Алайда, Келлер атап өткендей, тіпті ең жақсы жағдайда да бұл қиын болар еді. Ол әскерилердің ересек және жақсы байланыстары бар мүшелерінің қолдауын алғанымен, қарулы күштердегі жас радикалдар оның қызметке кіріскен сәтінен бастап оған қарсы жұмыс істей бастады. Кейбіреулер Энделкашевтің 23 наурызда Қарулы Күштерді Келістіру Комитетінің (AFCC) төрағасы болған, парашюттік батальон командирі Алем Зевде Тессема сияқты, қолдау базасы бар орташа әскери шенеуніктермен одақ құруға ұмтылуының себебі осы екенін санайды. Екі күннен кейін Алем Зевде Дебре Зейиттегі Эфиопия Әуе Күштері базасында 30 радикалды ұшқышты қамауға бұйрық берді. 30 сәуірде Энделкашев сол жақтанғы оппозициясын жібіткісі келді және Ақлилу үкіметіндегі бұрынғы министрлерді – және оның бұрынғы әріптестерін сыбайлас жемқорлық үшін қамауға рұқсат берді. Бұл күш-жігерге қарамастан, радикализм азаматтық қоғамда да, әскерилерде де тежелмей өсті. Алем Зевде Энделкашевті қолдағандығы үшін беделсіз болып қалды және 22 маусымда өз батальонын бақылаудан шығарып, Годжамға паналап қашты. Сол айда полковник Атнафу Абате басшылығымен AFCC-нің 12 немесе 16 мүшесі осы ұйымнан шығып, Эфиопиядағы барлық әскери бөлімдердің өкілдерін шақыруға шақырды, ол 28 маусымда төртінші дивизия штаб-пәтерінде өтті. Бұл жаңа комитет Дерг деп аталды.
Тұтқындау
Энделкачевтің әкімшілігін құртқан шешуші оқиға 1974 жылғы 26 маусымда болды. Сол күні, депутаттар палатасының консервативті мүшелері императорға жемқорлық айыбымен түрмеге қамалған бірнеше шенеуніктерді босату туралы петиция ұсынды. Көптеген жазушылар Келлердің «бұл әрекет биліктегі саясаткерлердің осы адамдарды әділетке тартуға ниеті жоқ екенін анық көрсетеді» деген пікірімен келіседі. Жаңа әскери комитет дереу әрекет етіп, 30 маусымда билеуші топтан тағы 50 күдіктіні тұтқындады. Келесі екі апта ішінде бұрынғы үкіметтің, қазіргі үкіметтің, провинциялық әкімшіліктің, аристократияның және императорлық отбасының (Императордың немересі Искиндер Деста) тағы 150 мүшесі тұтқындалды. Билікті сақтап қалуға жасалған барлық тыраштандығына қарамастан, Премьер-министр Энделкачев 1974 жылғы 22 шілдеде тұтқындалды, ал Дерг Лиж Микаэль Имрудан Премьер-министр міндетін атқаруды сұрады. Келесі айларда Дерг үкіметті және көптеген мемлекеттік институттарды жүйелі түрде жойды. 12 қыркүйекте Дерг император Хайле Селассиені ресми түрде тақтан түсірді, Келлер бұл оқиғаны «шілде айынан бері болған оқиғаларды ескеретін болсақ, көңіл көншітпейтін» деп сипаттады. Соңында, 23 қарашада Лиж Энделкачев және бұрынғы император үкіметінің 60 экс-шенеунігі Менелик сарайынан Алем Бекагн түрмесіне жеткізіліп, дереу атқыланды.
Бұрынғы қызметтер
Лий Енделкачев бұрын түрлі дипломатиялық және саяси лауазымдарда қызмет еткен. Ол Ұлыбританиядағы Эфиопия елшісі болды, содан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты өкілі қызметін атқарды. 1972 жылы Курт Вальдхайм тағайындалғанға дейін ол БҰҰ Бас хатшысы лауазымына үміткерлердің бірі болды. Ол сонымен қатар Пошта және байланыс министрі болып, YMCA ұйымының халықаралық президенті қызметін де атқарған.