Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брюс Бересфордтың 1985 жылғы фильмі
1985 film by Bruce Beresford
Дәуіт патша – 1985 жылғы американдық тарихи-эпикалық фильм, ол Израиль Корольдігінің екінші патшасы Дәуіттің өмірін, Яһуди кітабында баяндалғандай көрсетеді. Фильмді Брюс Бересфорд түсірді, сценарийін Эндрю Биркин мен Джеймс Костиган жазды, ал басты рөлді Ричард Гир сомдады. Актерлік құрамында Эдвард Вудвард, Элис Кридж, Денис Куилли, Шери Лунги, Хёрд Хэтфилд, Джон Касл, Жан Марк Барр, Кристофер Малколм және Джина Беллман бар. «Paramount» компаниясы фильмді АҚШ-та 1985 жылдың 29 наурызында, ал басқа елдерде 1986 және 1987 жылдары көрсетті. Фильм шыққаннан кейін сценарийі, темпі, кейбір актерлік ойыны мен әрекет сахналары үшін көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Дегенмен, Ричард Гирдің ойыны мен түсірілім жұмысы жоғары бағаланды. Фильм сыншылар тарапынан да, кассада да сәтсіз болды, өндіріс бюджеті 21 миллион долларға қарсы 5,9 миллион долларлық табыс тапты.
King David is a 1985 American Biblical epic film about the life of David, the second King of the Kingdom of Israel, as recounted in the Hebrew Bible. The film is directed by Bruce Beresford, written by Andrew Birkin and James Costigan, and stars Richard Gere in the title role. The ensemble cast includes Edward Woodward, Alice Krige, Denis Quilley, Cherie Lunghi, Hurd Hatfield, John Castle, Jean Marc Barr, Christopher Malcolm, and Gina Bellman. King David was released by Paramount in the United States on March 29, 1985, while in other countries it was released in 1986 and 1987. Upon release, the film received mostly negative reviews for its screenplay writing, pace, some of the acting and the action sequences. However, Gere's performance and the cinematography were praised. In addition to being a critical failure, the film was also a box office failure, grossing $5.9 million worldwide against its $21 million production budget.
Сюжет
Фильм Дәуіттің өмірін көрсетеді, негізінен Киелі кітаптағы оқиғалардан, әсіресе Самуил кітабынан, 1 Жылнама және Дәуіттің Забур жырларынан алынған. 1000 ж.б.э. Исраилдің патшасы Саул амалектілерді жоя алмағаны үшін Құдаймен жасаған келісімін бұзады. Пайғамбар Самуил Исраилге жаңа патша керек екенін жариялап, Есейдің кенже ұлы Дәуітті патша етіп тағайындайды. Дәуіт пайғамбарлықтан бас тартып, Құдайдан өзіне тікелей айтуын сұрайды. Самуилдің өлім алдындағы нұсқауы бойынша, Саул филістірлермен соғысып жатқан жас Дәуітті шақырады. Дәуіт ерікті түрде келіп, оны таспен және сырғамен өлтіреді, соның арқасында ол өз елінің құрметін жеңіп алып, жауларының қорқынышын тудырады. Дәуіт Саулдың әскерінде батыр жауынгер болып, ақырында оның қызы Михалға үйленеді. Бірақ Саул өзінің халқының Дәуітке деген құрметі артып келе жатқанын көргенде, оның өзіне қарсы шығатынынан қорқады. Ол Дәуітті өзіне алып келуге бұйырады, бірақ оның қашуына Саулдың ұлы Жонатан көмектеседі. Дәуіт бас діни қызметкер Ахимелекке паналап, Құдай сөзін үйренеді және оған Келісім сандығын көрсетеді. Саул әскерімен бірге қашып келеді, Ахимелек Дәуітке қашып құтылуға көмектеседі, бірақ қашқынды жасырғаны үшін Саул оны өлтіреді. Кейінгі жылдары ол көшпелі өмір сүріп, адал ізбасарларын жинап, үш әйел алып, екі ұл тәрбиелейді. Ақыры, қашып жүрген өмірден шаршап, Дәуіт Саулға бет бұрады, алдымен оның қосына жасырын кіріп, семсерін ұрлап, содан кейін келесі күні оған қарсы тұрып, оның өмірін сақтап қалғанын және одан әрі қастық жасағысы келмейтінін көрсетеді. Саул өзін кіші тұтып, Дәуітті сүйетінін білдіреді. Алайда Дәуіттің адамдары оны ұзаққа созылмайтынына сендіріп, филістірлердің әміршісі Ахистан пана іздеуге шақырады. Дәуіт Ахиштың қорғанысына алмасу үшін жалдамалы сарбаз ретінде қызмет көрсетуге ұсыныс жасайды, бірақ ол Саулмен соғыспауы керек. Ахиш Дәуіттің Исраилдің патшасы болғанда, ол филістірлердің барлық жерлерін оларға тапсыруды шарт етіп, келіседі. Дәуіт әділ билік жүргізетінін уәде етіп, Ахисқа ант береді. Саул мен Жонатан соғыста қаза тауып, Дәуіт Исраилдің патшасы болып тағайындалады. Патша болған соң, Дәуіт менмендік танытып, пайғамбарларының нұсқауларын елемеді. Ол сандықты қоярға керемет ғибадатхана салуды жоспарлап отырғанын айтады. Бірақ Натан пайғамбар бұл Құдайдың қарапайымдылық пен кішіпейілділік деген қағидаларына қайшы келеді деп, оған қарсы шығады. Михал Дәуітті сөгіп, қатаң ескерткенде, ол Бат-Шеба есімді әйелге ғашық болады. Ол күйеуі Ұрияның өзіне жасаған зұлымдықтары мен оның баладан бас тартуы үшін оған жалбарынады. Дәуіт Ұрияның шайқаста қаза болуын ұйымдастырып, кейін ол Бат-Шебаға үйленеді. Тойда оның ұлы Абессалом өзінің туғаннан туған ағасы Амнонды, Тамарды зорлағанын білгеннен кейін өлтіреді. Дәуіттің заңдары бойынша Абессалом өлім жазасына кесілуі керек, бірақ патша оның өз әпкесіне кек алуы керектігін айтады және оны патшалықтан қуды. Дәуіттің пайғамбары Натан Ұрияның өлімі туралы онымен сөйлеседі. Құдай оны өлтіреді деп қорқып, Дәуіт Құдайдан жалбарынады. Натан оның айтқанын қабыл алады, бірақ Бат-Шебадан туған тұңғыш баласының өліп қалғанын айтады. Дәуіт кешірім сұрап дұға етеді, бірақ жеті күннен кейін тұңғыш баласы қайтыс болады. Оның екінші ұлы Сүлеймен аман қалып, Натан оны таққа мұрагер етіп жариялайды. Алайда Дәуіт Абессаломды тұңғышы болғандықтан, ол жер аударылған болса да, мұрагер болу құқығына ие екенін айтады. Абессалом үш жыл бойы жер аударылып жүріп, өзіне де ізбасарлар жинады. Ол сотқа тағайындалу үшін күресіп, олардың атынан, Патшаға қарсы әділетсіздікке қарсы күреседі. Дәуіттің кеңесшілері Абессаломның сатқын екенін және оған қарсы көтеріліс ұйымдастырып жатқанын айтады, бірақ Дәуіт ұлын қорғайды. Басқа жерде Абессалом әкесі оны тастап кетіп, Сүлейменді өзінің мұрагері етіп жариялайды деп сендіреді. Абессалом патшалыққа шабуыл жасап, әскер жинауға кеңес алады. Дәуіт патшаның қалауын орындамай, Абессаломның жасақшыларымен шайқасуға аттанды. Абессалом қашып құтылуға тырысқанда, ол өлтіріледі. Дәуіт ұлының өліміне қайғырып, Натан оны өз сезімдеріне бой алдырып, Құдайдың заңын бұзғаны үшін сөгіп жазалайды. Дәуіт елеусіз, бірақ ақырында пайғамбарлардың бұйрықтарын орындайды және филістірлерді Исраилден табысты қуып шығады. Ол өзінің бекершілігінің соңғы нышаны - Киелі сандықты жояды да, өз патшалығын әділдікпен басқарады. Қырық жылдан кейін Дәуіт Сүлейменді келесі патша етіп тағайындайды. Өлім төсегінде Дәуіт ұлын жүрегімен билеуге үйретеді, содан кейін Жонатанды еске алады.
The film follows the life of David, drawing mainly from biblical accounts, particularly the Books of Samuel, 1 Chronicles, and the Psalms of David. In 1000 B. C., King Saul of Israel breaks his covenant with God after failing to destroy the Amalekites. The prophet Samuel declares Israel will need a new king, and anoints David, the youngest son of Jesse. David initially rejects the prophecy, asking that God tell him directly. In the midst of a costly war with the Philistines, Saul summons the young David, per Samuel's dying instructions. When the Philistine army challenges the Israelites to fight their champion, a giant named Goliath, the unassuming David volunteers and handily kills him with a rock and sling, winning the respect of his countrymen and the fear of their enemies. David becomes a champion warrior in Saul's army and eventually marries the King's daughter Michal. But when Saul sees the growing adoration of his people toward David, he fears the young man will usurp him. He orders David be brought to him, but Saul's son Jonathan helps David escape. David seeks refuge with the High Priest Ahimelech, who teaches him the word of God and shows him the Ark of the Covenant, which David is shocked to learn is hidden in a cave. Saul and his army catch up and Ahimelech helps David escape, but is killed by Saul for harboring a fugitive. David spends the next several years as a nomad, developing a loyal following, marrying three wives, and rearing two sons. Eventually, tired of living on the run, David faces up to Saul, first by sneaking into his camp and stealing his sword, then by confronting him the next day, showing that he spared his life and doesn’t want any more hostility. Saul is humbled, and declares his love for David as a surrogate son. David’s men, however, warn him that the peace will be short lived and urge him to seek refuge with Achish, Lord of the Philistines. David offers his services as a mercenary in exchange for Achish’s protection, and on the condition that he not be made to fight Saul. Achish agrees on the condition that when David is king of Israel, he will relinquish all captured Philistine land. David vows to be a just ruler, and gives Achish his oath. Saul and Jonathan are eventually killed in battle, and David is crowned King of Israel. As king, David displays vanity, egotism, and a disregard for his prophets’ instructions. He unveils plans to build a fanciful temple to house the Ark, which his prophet Nathan opposes on the grounds that it is contrary to God's preference for simplicity and humility. When Michal rebukes him, David falls for a woman named Bathsheba. She petitions him for her abuse at the hands of her husband Uriah and his refusal to give her a child. David arranges for Uriah to be killed in battle, and he and Bathsheba marry. At the wedding reception, his son Absalom kills his half brother Amnon after learning he raped their half sister Tamar. David's laws deem that Absalom must be put to death, but the King insists he was avenging his sister, and banishes him from the kingdom instead. David’s prophet Nathan eventually confronts him about Uriah’s death. Fearing God will have her put to death, David pleads with him. Nathan concedes, but tells him that his first born child with Bathsheba will not live to adulthood. David prays for forgiveness, but their first child dies after seven days. His second born, Solomon, survives, and is proclaimed by Nathan to be heir to the throne. However, David argues that since Absalom is his eldest son, he is therefore the rightful heir despite his exile. During his three years of banishment, Absalom develops a following of his own. He campaigns to be made a judge, and fights against injustice on their behalf, against the King. David’s advisors warn that Absalom is a traitor, planning an insurrection against him, but David defends his son. Elsewhere, Absalom is led to believe that his father has forsaken him, and will declare Solomon as his heir. Absalom is advised to attack the kingdom, and organize an army. Against David’s wishes, his army rides to fight Absalom’s men and is ambushed. While trying to escape, Absalom is killed. David laments the death of his son, and Nathan chastises him for following his own emotions and disobeying God’s law. David is apathetic, but eventually follows the commands delivered by the prophets, and successfully drives the Philistines from Israel. He destroys the model of his Ark temple, the final symbol of his vanity, and goes on to rule his kingdom justly. After forty years, David anoints Solomon to be the next king. On his deathbed, David instructs his son to rule with his heart, before remembering Jonathan.
Даму
1978 жылдың шілдесінде Paramount студиясының өкілі Майкл Эйснер студияның 1981 жылы көрсетілімге шығатын діни фильм түсіруді қалағанын мәлімдеді. Бұл Дәуіт патша туралы сценарий болды. Кейінірек сценарийге қосылған Эндрю Биркиннің айтуынша, студияға оқиға қызығушылық тудырды, себебі ол «Жұлдызды соғыстар» фильмімен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді, онда Дәуіт Люк Скайуокер, ал Сәмүил – Оби-Уан Кеноби рөлінде болған. 1983 жылдың ақпан айында ол бюджет 16 миллион доллар болатынын және «сценарий керемет. Біз Голливудтың діни фильмдердегі ескі канондарынан арылдық деп ойлаймын» деді. «Мен басқаша діни фильм жасағым келеді», - деді ол. «Бұрын Голливудта түсірілген фильмдер тым құрметті болды. Олар Киелі кітапты қолына алғанда, әсерлі күйде қалып қойды. Актерлер өзіндік ой айтуға тырысып, барлық аспан хорлары мен жарық шоқтары... Актерлер үшін жалғыз жол – мәтінді табиғи түрде оқу, тізімдемелер сияқты емес». «Дін Дәуіт патшаның өміріне енуі керек, себебі ол сол кездегі әр адамның күнделікті өмірінің бір бөлігі болды», - деді Бересфорд. «Адамдар Құдай туралы біз қонақ үйге бара жатқандағыдай сөйлейтін. Олар: «Құдай мұны істеді. Құдай соны істеді» дейтін. Бірақ фильмдегі эмоциялық жағдайлар оңай танылады, себебі олар барлық уақытта кездесетін жағдайлар». Дегенмен, кейінірек Берсфорд белгілі емес актерді пайдалануды қалағанын, ал Гирдің рөлге таңдалуына мәжбүр болғанын айтты. «Брюс Гирдің бұл рөлдегі реакцияны білген», - деді дереккөз. «Ол бұл күлкілі болатынын білген, бірақ ол қол қойғаннан кейін, артқа қайта алмайтын. Егер ол бас тартса, Голливудта ешқашан жұмыс таба алмайтынын білген». Бастапқыда фильмді Израильде түсіру жоспарланған. Бірақ Израильде Рим империясынан бұрынғы ескерткіштердің жоқтығына байланысты бұл мүмкін емес деп шешілді. Италияны таңдамас бұрын Марокко мен Тунис та қарастырылды. Бересфорд Саул рөліне Джек Томпсонды бекітуді қалаған, бірақ продюсерлер Шон Коннериді қалағандықтан, оның ұсынысы қабылданбады. Коннери тым көп ақы сұрағандықтан, Эдвард Вудворд рөлге ие болды.
In July 1978 Michael Eisner of Paramount said he wanted the studio to make a Biblical film for release in 1981. This was a King David script. According to Andrew Birkin, who was one of the later writers, the studio were attracted to the story because of its parallels to Star Wars with David as Luke Skywalker and Samuel as Obi Wan Kenobi. In February 1983 he said the budget would be $16 million and "it's got an absolutely wonderful script. I think we've gotten away from all of those old cliches of Hollywood biblical movies." "What I want to do is make a different sort of Biblical film", he said. "The ones Hollywood made in the past were far too reverential. It was as if the moment they got hold of the Bible they became awestruck. The actors fell over themselves to be sententious and all those heavenly choirs and shafts of light The only way is for actors to speak the lines normally not as if they were inverted commas." "Religion has to come into King David, because it was part of everybody's everyday life then", said Beresford. "People used to talk about God like we talk about going to a restaurant. They'd say: 'God did this. God did that.' But the emotional experiences in the film will be easily recognizable because they're so universal." However a later report said Beresford wanted to use an unknown and Gere was forced upon him. "Bruce knew what the reaction would be toward Gere in the role", said the source. "He knew it would be ridiculous, but, once he'd signed on, he couldn't just walk off. He knew that if he did, he'd never work in Hollywood again." The film was originally going to be shot in Israel. Eventually it was decided this was impractical as Israel did not have any buildings older than the Roman Empire. They considered Morocco and Tunisia before settling on Italy. Beresford wanted to cast Jack Thompson as Saul but was overruled by the producers who wanted Sean Connery. Connery asked for too much money so Edward Woodward was cast.
Түсірілім
Фильм түсірілімі 1984 жылдың мамыр айында Англияда басталды, сол кезде бюджет 23 миллион долларға жеткен еді. Түсірілім орындары Базиликатадағы Матера және Крако қалалары, Абруццодағы Кампо Императоре, Италияның Сардиния аймағындағы Ланаитто (Олиена) шатқалы және Англиядағы Пайнвуд студиясын қамтыды. Түсірілім өте қиын болды. Бересфорд пен Гир екеуі де вирусты жұқтырды. Массовка жалақыны көбейту үшін ереуілге шықты. Көптеген түсірілім орындары қашық болды. Қолданылған сценарий тоғызыншы нұсқасы еді. Бір мәлімет бойынша, "Гир Бересфорд оны алмастырғысы келгенін білген, бұл түсірілім алаңында шиеленіске әкелді. Бересфорд Гир қатыспайтын сахналарда өз қалауынша түсірді, ал Гир өзінің сахналарында қалауынша әрекет етті. Фильмді жасағандар мен Paramount инвесторларынан басқа барлығы күлкілі деп санайтын, миллиондаған долларлық әзілге айналды".
Filming started in May 1984 in England, by which time the budget was $23 million. Locations included Matera and Craco both in Basilicata, and Campo Imperatore in Abruzzo, the Lanaitto valley (Oliena) in Sardinia, Italy, and at Pinewood Studios in England. It was a difficult shoot. Both Beresford and Gere came down with viruses. Extras went on strike for more pay. Many locations were remote. The script used was the ninth draft. According to one report "Gere knew Beresford wanted him replaced, and that made for quite a bit of friction on the set. Beresford did what he wanted to do in the scenes where Gere doesn't appear, and Gere did what he wanted to do in his scenes. The film ended up as a multi million dollar joke that everyone thinks is funny except the people who made it and the Paramount investors."
Қабылдау
Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылдамады, The New York Times оны "жақсы фильм емес" деп бағалады. Rotten Tomatoes сайты фильмге 8% «бұзылған» рейтинг берді. Ричард Гирдің фильмдегі ойыны оған «Алтын малина» сыйлығының «Ең нашар актер» номинациясын әкелді, бірақ ол Сильвестр Сталлонеге («Рэмбо: Бірінші қанның екінші бөлігі» және «Рокки IV» фильмдері үшін) жеңіліп қалды.
The film was not well received by the critics, with The New York Times calling it "not a good film". Review aggregate Rotten Tomatoes gave the film a 'rotten' 8% rating. Richard Gere's performance in the film earned him a Golden Raspberry Award nomination for Worst Actor, which he lost to Sylvester Stallone for Rambo: First Blood Part II and Rocky IV.
Кассалық жинақ
Бересфорд: «Фильм 22 миллион доллар тұрды және барлығын – тіпті одан да көпті жоғалтты. Фильм сәтсіздікке ұшыраған бойда, мен де өз жұмыстары сәтсіз аяқталған танымал режиссерлердің тізімін қарап шықтым, олар қайтадан жақсы жағдайға келді ме екен деп қарадым.»
Beresford said ""The film cost $22 million and lost it all – and more. And the minute the movie died, I checked out a list of famous directors who also had works that bombed – to see if they ever got back on the right foot again. "</blockquote>