Тіл білімінде парадигмалық талдау, мәтіннің мағыналық құрылымын, сөздердің ауыстыру арқылы коннотациялық өзгерістерін зерттейді. Синтагма – мәтін құраушы элемент.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лингвистикалық талдау
Linguistic analysis
Парадигматикалық талдау – мәтіннің синтаксистік құрылымынан гөрі, мәтіндегі парадигмаларды талдау болып табылады, мұндай талдау синтагматикалық талдау деп аталады. Парадигматикалық талдау жиі коммутациялық тесттерді қолданады, яғни мағыналық айырмашылықтарды анықтау үшін бірдей типтегі немесе кластағы сөздерді алмастыру арқылы талдау жасалады.
Paradigmatic analysis is the analysis of paradigms embedded in the text rather than of the surface structure (syntax) of the text which is termed syntagmatic analysis. Paradigmatic analysis often uses commutation tests, i. e. analysis by substituting words of the same type or class to calibrate shifts in connotation.
Терминдердің анықтамасы
Семиотикалық әдебиеттік сын-тексеруде синтагма (немесе синтагма) – мәтіннің құраушы бөлігі, онда жазушы мағынаны кодтайды, ал оқырман оны түсіндіреді, бұл оның бұрынғы тәжірибесін еске түсіріп, хабарламаны тиісті мәдени контекстке енгізеді. Жеке синтагмаларды біріктіріп, күрделірек синтагмалар жасауға болады: дыбыстар тобы (және оларды көрсететін әріптер) сөздерді құрайды, сөздер тобы – сөйлемдерді, сөйлемдер – повествованиелерді және т.б. Бір типтегі синтагмалардың тізімі парадигма деп аталады. Мысалы, ағылшын тілінде алфавит – сөздердің синтагмалары құралатын парадигма. Сөздікте жиналған сөздер жиынтығы сөйлемдерді құру үшін парадигма болады. Осылайша, парадигмалық талдау – бұл синтагманы оның құрамына кіретін парадигманы анықтау, парадигманың жеке элементтерін зерттеу және синтагма мағынаға ие болатын процесті қайта құру арқылы зерттеу әдісі. Парадигмалық қатынастар мен парадигмалық талдаудың маңыздылығы – ұқсас жағдайларда таңдалған әр мәтіндегі әр мағынаны салыстыру және қарамастыру. Бұл мәтіннің құндылығын анықтауға көмектеседі. Парадигмалық оппозиция қатынастарының маңызы – өткендегі тәжірибелердің динамикалық күрделілігін құруға көмектесуде. Адамдар кем дегенде классикалық дәуірден бері бинарлық қарама-қайшылыққа сенеді: мысалы, Аристотельдің төрт элемент – жер, ауа, от және су физикасында, олардың арасындағы қатынастар – әлемді құрайтын екілік қарама-қайшылықтар болып саналады.
In semiotic literary criticism, a syntagm (or syntagma) is a building block of a text into which meaning is encoded by the writer and decoded by the reader, recalling past experience and placing the message in its appropriate cultural context. Individual syntagms can be arranged together to form more complex syntagms: groups of sounds (and the letters to represent them) form words, groups of words form sentences, sentences form narratives, and so on. A list of syntagms of the same type is called a paradigm. So, in English, the alphabet is the paradigm from which the syntagms of words are formed. The set of words collected together in a lexicon becomes the paradigm from which sentences etc. are formed. Hence, paradigmatic analysis is a method for exploring a syntagm by identifying its constituent paradigm, studying the individual paradigmatic elements, and then reconstructing the process by which the syntagm takes on meaning. The importance of paradigmatic relationships and paradigmatic analysis includes contrasting and comparing each of the meanings present in each text in which similar circumstances will be chosen. This helps to define value in the text. The importance of relations of paradigmatic opposition is to help generate an order of dynamic complexity of experience in the past. People have believed in binary opposition since at least classical times: e. g. in Aristotle's physics of four elements earth, air, fire and water, the relations among these are all binary oppositions that are believed to make up the world.
Музыкаға қатысты
Музыкада парадигмалық талдау – 1960 жылдары Николас Руве жасаған, бірақ кейін басқалар атаған музыкалық талдау әдісі. Ол "эквиваленттілік" ұғымына негізделген. Руве музыкалық синтаксистің ең елеулі ерекшелігі – қайталаудың орталық рөлі екенін айтты және, одан әрі, өзгертілген қайталау немесе трансформация (Руве 1987) " (Миддлтон 1990/2002, 183-бет). Парадигмалық талдау Роман Якобсонның поэтикалық жүйе сипаттамасының (1960, 358-бет) музыкаға да қатысты екенін және екеуінде де "таңдау осінен біріктіру осіне эквиваленттілік принципінің проекциясы" жүзеге асатынын болжайды. Осылайша, парадигмалық талдаулар бірліктерді толығымен қайталауға негіздеуге мүмкіндік береді, сондықтан "қайталанған нәрсе (түзу немесе өзгертілген) бірлік ретінде анықталады, және бұл барлық деңгейде де дұрыс", бөлімдерден бастап фразаларға және жеке дыбыстарға дейін (Миддлтон, сол жерде).
In music, paradigmatic analysis was a method of musical analysis developed by Nicolas Ruwet during the 1960s but later named by others. It is "based on the concept of 'equivalence'. Ruwet argued that the most striking characteristic of musical syntax was the central role of repetition – and, by extension, of varied repetition or transformation (Ruwet 1987)" (Middleton 1990/2002, p. 183). Paradigmatic analysis assumes that Roman Jakobson's description of the poetic system (1960, p. 358) applies to music and that in both a "projection of the principle of equivalence from the axis of selection on to the axis of combination" occurs. Thus paradigmatic analyses are able to base the assignment of units entirely on repetition so that "anything repeated (straight or varied) is defined as a unit, and this is true on all levels," from sections to phrases and individual sounds (Middleton, ibid).