Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Символикалық байланыс – оқиғалар туралы бұрынғы күтілімді өзгертетін хабар алмасу. Мұның мысалдары – қазіргі заманғы коммуникация технологиялары және жануарлар арасындағы ақпарат алмасу. Коммуникация кезінде қазіргі уақытта болмаған объектілер мен идеяларға сілтеме жасау арқылы мүмкіндіктер әлемі ашылады. Адамдарда бұл процесс күрделеніп, қазіргі заманға әкеліп соқты. Символ – нәрсені сипаттау үшін қолданылатын кез келген әрекет немесе сөз, және ол нәрсе көптеген мағыналарды білдіре алады. Белгілі бір топ символдарды меңгергеннен кейін, ол символ сол объектімен байланысты болып қалады. Символикалық коммуникация – қол тілінен бастап Брайль әрпіне және тактильді коммуникация дағдыларына дейін жетеді.
Symbolic communication is the exchange of messages that change a priori expectation of events. Examples of this are modern communication technology and the exchange of information amongst animals. By referring to objects and ideas not present at the time of communication, a world of possibility is opened. In humans, this process has been compounded to result in the current state of modernity. A symbol is anything one says or does to describe something, and that something can have an array of many meanings. Once the symbols are learned by a particular group, that symbol stays intact with the object. Symbolic communication ranges from sign language to braille to tactile communication skills.
Байланыс үлгілері
Шеннон-Уивердің коммуникация моделі екі адам арасындағы ең қарапайым коммуникацияны көрсетеді. Бұл сызықтық үдерісте, жіберуші (көз) хабар немесе сигналды қабылдаушыға жібереді, ол әрі қарай өз мақсатына жетеді. Модельдегі шудың пайда болуы күнделікті өмірде туындайтын кедергілерден болады. Бұл адамдардың жүрген ортасы, олардың маңындағы адамдар немесе хабардың қалай қабылдануына әсер ететін түрлі факторлар болуы мүмкін. Шеннон мен Уивердің моделі тілдің негізін қалау үшін семантиканы қолдана отырып, символдық коммуникацияға үлгі көрсетеді. Семантика қолданылғанда, зерттеушілер символдарды олардың өзінің ортасында ғана емес, басқа символдық коммуникация стратегияларында да түсіне алады. Техас университетінің докторанты Дел Хокинс, символдарға адам жауап берген жағдайда, олардың әңгіме ретінде қалай пайдаланылатынын көрсететін коммуникация моделін ұсынды. Бұл үдерістің анықтамасы көз және алушы болып табылады. Бұл модельде көздің атқаратын төрт үдерісі – сезіну, ұғыну, кодтау және тарату. Оған жауап ретінде қабылдаушы ақпаратты қабылдайды, декодтайды және іштей сіңіреді. Бұл үдерісте көз бен қабылдаушы кезегімен коммуникация жасайды, осылайша модельдің айналмалы түрде жүруін қамтамасыз етеді. (Ұйымдық теорияны қараңыз) Символ қоғамда белгілі болғаннан кейін, адам оған бұрынғыдай әдеттегідей жауап береді. Егер символ өз қоғамында таныс болмаса, жауап беруге көбірек уақыт кетеді. Өйткені адам символдың көз үшін қандай мағынаға ие екенін білмейді. Символ көз үшін де, алушы үшін де әртүрлі мағынаға ие болуы мүмкін болғандықтан, ақпаратты алатын адам оны өңдеуге көбірек уақыт жұмсауы мүмкін, себебі олар символ нені білдіретінін анықтауы керек. Олар нақты хабарларды декодтауға көмектесу үшін контексттік белгілерді немесе қолданыстағы білімді пайдалана алады. Символдар мағынаны көрсететін (мағынасы бар) белгілер деп есептеледі. Символдарға тек естілетін сөздер, сөздер мен басылған визуалды формалардағы таңбалар ғана емес, сонымен қатар физикалық заттар, киім-кешек, адамдар және оқиғалар да жатады. Кез келген нысан, табиғи немесе әлеуметтік, физикалық немесе рухани, материалдық немесе материалдық емес, басқа нәрсені бейнелеу үшін қолданылса, символ бола алады.
The Shannon Weaver Model of communication depicts the most basic communication between two individuals. In this linear process, the sender (source) transmits a message or signal to the receiver, which ultimately will end up going to its destination. The presence of noise within this model arises from disturbances that occur in everyday life. This can be the environment the individuals are in, the people around the individuals or different factors that affect how or if the message is received. The Shannon and Weaver model sets a precedent for symbolic communication, using semantics to create a basis for language. With semantics in play, researchers can understand symbols not only in their own environment, but other symbolic communication strategies as well. Del Hawkins, a doctoral student from the University of Texas, proposed a model of communication that depicts how symbols, if responded to by an individual, can be used as a conversation. The determinants of this process are the source and the recipient, respectively. The four processes that the source performs in this model are sensing, conceiving, encoding, and transmitting. In response to these, the receiver receives, decodes, and internalizes the information. During this process, the source and receiver take turns communicating, thus letting the model flow cyclically. (See Organizational Theory) Once a symbol is known in a society, it is habitual for an individual to respond to it exactly like how they would previously. If a symbol is given that is not known in one's own society, the response will take longer. This is because the individual does not know what the symbol actually means to the source. Because the symbol may have a different meaning to the source and receiver, the individual receiving the information may take longer to process it because they need to figure out what the symbol may mean. They may use context clues or existing knowledge to help decode specific messages. Symbols are considered the signifier that represents meaning (the signified). Not only auditory speech, words, and characters in printed visual forms, physical objects, fashion and clothing, human individuals, and events can be classified as symbols. Any entity, natural or social, physical or mental, tangible or intangible, can be a symbol as long as they can be employed to represent something else.
Символикалық қарым-қатынастың тарихи дамуы
Символдық қарым-қатынастың пайда болуы әлі де даулы, ашық мәселе болып қалады, себебі оны растайтын қазбалық қалдықтар жоқ. Дегенмен, 1.9 миллион жыл бұрын *Homo erectus* пантомиманы қолдана бастады деген болжам бар, бұл олардың ата-бабаларына ақпарат пен тәжірибе алмасуға мүмкіндік берді. Сондықтан, көрсеткіштік қарым-қатынастан символдық қарым-қатынасқа өту – эволюциялық маңызды өзгеріс, себебі ол тіл мен символдық ойдың пайда болуын білдіруі мүмкін. 1980 жылдары Джакомо Риццолатти макака маймылдарында жүргізген зерттеулерде кейін «айналы нейрондар» деп аталатын нейрондардың бір класын анықтады. Бұл нейрондар, әрекетті өзіміз немесе басқалар орындаған кезде, түрлі әрекеттерге жауап ретінде белсендіріледі. Бұл – басқалармен байланысудың нейрондық негіздерінің бірі. Айналы нейрондар мим, сөйлеу және оқу сияқты әрекеттердің «символдық» бейнелерін қабылдағанда да белсендіріледі. Бұл біздің ата-бабаларымызға символдық бейнелердің негізгі формаларын үйренуге және таратуға мүмкіндік берді. Содан кейін аң аулау, қолөнер сияқты дағдыларды мимикалық жолмен үйретуге болады. Пантомиманы қолдану оларға өткенді, қазіргіні және болашақты сипаттауға, өздерінің тікелей ортасынан тыс оқиғаларды қайта жасауға мүмкіндік берді. Уақыт өте келе пантомималардың саны мен күрделілігі артып, жеткілікті мимикалық тіл пайда болды, бұл *Homo erectus*-қа қазіргі заманғы адамдарға ұқсас мәдениет құруға мүмкіндік берді. Жазбаша қарым-қатынас алғаш рет пиктограммалардың қолданылуы арқылы пайда болды, олар бірте-бірте стандартталған және қарапайымдалған формаларға ие болды. Содан кейін ортақ жазу жүйелері дамыды, олар бейімделетін әліпбилерге әкелді.
The origin of symbolic communication remains a controversial open problem, obscured by the lack of a fossil record. However, it has been speculated that 1.9 million years ago, Homo erectus began the use of pantomime to communicate which allowed our ancestors to transmit information and experiences. The transition from indexical to symbolic communication is therefore a key evolutionary change because it may signal the origin of language and symbolic thought. A study conducted in the 1980s by Giacomo Rizzolatti on macaque monkeys discovered a class of neurons later known as the mirror neurons which are activated in response to different actions whether the actions are carried out by ourselves or others. It is one of the neural bases to of connecting to others. These mirror neurons are also known to be activated when “symbolic” representations of actions such as mime, speech and reading are experienced. This allowed our ancestral primates to learn and transmit basic forms of symbolic representations to communicate. Skills such as hunting, and crafting could then be taught mimetically. The use of pantomimes also allowed them to describe the past, present and future allowing them to reenact events outside of their immediate context. Over time, the amount and complexity of pantomimes evolved, creating a sufficiently mimetic language which allowed the Homo erectus to create a culture which is similar to that of modern humans. Written communication first emerged through the use of pictograms which slowly developed standardized and simplified forms. Shared writing systems were then developed leading to adaptable alphabets.
Қазіргі заманғы символикалық байланыс
Адамдардың арасындағы қарым-қатынастың басым бөлігі символдық болып табылады, яғни ұғым мен оның берілу түрі арасында белгілі бір кездейсоқтық бар. Вербалды және вербалды емес символдық қарым-қатынас белгінің өзі емес, оны қабылдаушыға білдіретін мағынаны жеткізеді.
The vast majority of human communication is symbolic, i. e. there is some degree of arbitrariness between the concept and how it is communicated. Both verbal and nonverbal symbolic communication communicates a meaning that is not the sign itself to the interpreter of the sign.
Сөздік символикалық қарым-қатынас
Ауызша қарым-қатынас – сөздерді, жазба және ауызша түрде қолданылатын қарым-қатынас. Соссюр ағылшын тіліндегі "cow" және француз тіліндегі "vache" сөздерінің бірдей мал түрі – шөп жейтін ірі қараның ақыл-ой ұғымын білдіруде ешқандай табиғи байланыс жоқ екенін айтты. Сөздің (жазбаша немесе ауызша) кездейсоқ байланысы осы қарым-қатынасты белгілі бір нысанды көрсететін емес, символдық сипатқа ие етеді.
Verbal communication refers to communication that makes use of words, both written and spoken. Saussure introduced the notion of there being no inherent relation between the use of cow in English and vache in French to signify the same mental concept of a bovine grass feeder. The arbitrary link between the word, both written and spoken, makes this communication symbolic in nature, as opposed to indexical.
Сөзбе-сөз емес символды қарым-қатынас
Сөздік емес символдық қарым-қатынас үйренген, әлеуметтік ортақ сигналдық жүйелерді пайдаланады. Сөздік символдық қарым-қатынас сияқты, белгі мен білдірілетін ұғым арасындағы байланыс та тәуелсіз. Дегенмен, сөздік символдық қарым-қатынастан өзгеше, сөздік емес символдық қарым-қатынас сөздерді қолданбайды. Олардың орнына иконалар, көрсеткіштер немесе символдар қолданылуы мүмкін. Сөздік емес символдық қарым-қатынасты сөздік емес қарым-қатынас (СЕҚ) деп жаңылыстыруға болмайды, себебі СЕҚ – бұл кеңірек санат, ол символдық қарым-қатынасты да қамтиды.
Nonverbal symbolic communication uses learned, socially shared signal systems. As with verbal symbolic communication, the relation between the sign and the signified concept is arbitrary. Unlike verbal symbolic communication, however, nonverbal symbolic communication does not make use of words. Instead, icons, indices or symbols may be used. Nonverbal symbolic communication is not to be confused with nonverbal communication (NVC), which is a broader category that includes nonsymbolic communication as well as symbolic.
Сөздік емес тілдер
Сөздік емес қарым-қатынас тілдік емес және сөздерді пайдаланбайды. Алайда, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған кейбір жүйелер сөздерді қолданбаса да, өздеріне тән грамматикаға ие және тілдік қарым-қатынас формалары болып есептеледі.
While nonverbal communication is nonlinguistic and does not make use of words, there are certain systems designed for the disabled which, while not using any words, do have their own grammar and are considered linguistic forms of communication.
Тактильді жазу жүйесі
Брайль – тактильді жазу жүйесінің бір түрі. Ол әр түрлі саны мен орналасуы бар көтеріңкі нүктелерден тұрады, олар алфавит әріптерін, тыныс белгілерін және әріптердің топтамаларын көрсетеді. Брайль солдан оңға қарай екі қолмен оқылады. Ол көзі көрмейтін адамдарға қолмен ұстап мәтінді сезінуге мүмкіндік береді.
Braille is a form of tactile writing system. It consists of raised dots of which vary in number and arrangement to represent the letters of the alphabet, punctuation and letter groupings. Braille is read from left to right, with both hands. It allows people who are blind to visualize text through touch.
Ым тілінде
Есту қабілеті нашар адамдар үшін кейде қол тілі қолданылады. Қол тілі қол қимылдары, бет-әлпеті және дене күйінің үйлесімі арқылы қарым-қатынас құрады. Сөйлеу сияқты, оның да өз грамматикасы мен тілдік құрылымы бар, және әлемнің әрбір керең қауымында өзгеше болуы мүмкін.
For people who have hearing difficulties, sign language is sometimes employed to communicate. Sign language makes use of a combination of hand gestures, facial expressions, and body postures. Similar to speech, it has its own grammar and linguistic structure and may vary from each deaf community around the world.
Паратілдік
Паралингвистика – метакоммуникацияның бір бөлігі, ол прозодия, тон, дыбыс күші, интонация сияқты тәсілдерді пайдалану арқылы мағынаны өзгерте, нақтылай алады немесе эмоцияны жеткізеді. Паралингвистикалық ақпарат, сезімдік болғандықтан, тілдің сыртқы белгісіне (Фердинанд де Соссюрдың «сөйлеуі») жатады, бірақ тілдің шартты және кездейсоқ кодын (Соссюрдың «тілі») құрамайды.
Paralanguage is a component of meta communication that may modify meaning, give nuanced meaning, or convey emotion, by using techniques such as prosody, pitch, volume, intonation, etc. Paralinguistic information, because it is phenomenal, belongs to the external speech signal (Ferdinand de Saussure's parole) but not to the arbitrary conventional code of language (Saussure's langue).
Паралингвистикалық цифрлық қолжетімділіктер (PDA)
Бұл – мәтіндік және онлайн әрекеттерді қамтитын соңғы жаңалық, олар паралингвистикалық функцияларды қайталайтын сияқты. «Ұнату» және «Сүйіктіге қосу» сияқты әрекеттер әлеуметтік қолдау сезімін күшейтуге көмектесетіндіктен, PDA ретінде қарастырылады, тіпті олармен байланысты нақты мағына болмаса да. Бұл кейде мәтіндік паралингвистика (МПЛ) деп те аталады.
This is a recent development that includes textual and online actions that seem to mirror the functions of paralanguage. Likes and Favorites are among the actions considered PDAs, as they contribute to feelings of social support even without the implicit meaning associated with them. This is also sometimes referred to as textual paralanguage (TPL).
Балаларда символикалық қарым-қатынас
Кішкентай балалар сондай-ақ, символдық қарым-қатынасты заттарға сілтеме жасау немесе айналасындағы адамдарды түсіну үшін пайдаланады. Балалар шамамен бір жасқа келгенде тілдің негіздерін түсіне бастайды. Тіл мен сөйлеу 2 жас шамасында басталса да, балалар ата-аналарымен өздері жинаған белгілер арқылы қарым-қатынас жасай алады. Сөздік қарым-қатынас дағдыларын меңгеруде қиналатын балаларға ата-аналары олардың символдарын дамытуға және сөздік қарым-қатынасты түсінуге көмектесу үшін қосымша және баламалы қарым-қатынас дағдыларын қолдана алады. Сөйлеуі кешіккен немесе басқа психикалық аурулары бар балалар сөздік қарым-қатынастың мәнін ұға алмайды, сондықтан олар символдық қарым-қатынасқа жүгінеді. Мұндай балалар ата-аналарының немесе айналасындағылардың "иә" деп бас издегенін немесе "жоқ" деп бас шайқағанын байқап, оларды түсіне алады. Сөйлеуде қиындықтар туындаған балалар өздерінің сауаттылық деңгейін жастасқандарымен салыстыра алмайды. Ата-аналар баласына символдық қарым-қатынас арқылы көмектессе, оның сөйлеу және қарым-қатынас дағдыларының өсуін байқайды. Дегенмен, кейбір әрекеттер түрлі мәдениеттерде әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Мысалы, көптеген елдерде жақсылықты білдіретін және жиі қолданылатын бас бармақты көтеру әрекеті, Грекия немесе Таяу Шығыс сияқты елдерде жағымсыз символ саналады және осындай әрекет жасау өте әдепсіздік болып есептеледі. Пікірлерді көрсететін символдардың өзі әртүрлі қоғамдарда әртүрлі мағынаға ие болуы мүмкін. Соның бір мысалы – свастика. Еуразиядағы кейбір мәдениеттер оны құдайлық пен руханилықтың символы ретінде қарастырады. Алайда, Батыс әлемінде бұл символ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс нацистерімен өзгертіліп, қабылданды және қазір расизм мен антисемитизм идеяларын білдіреді. Осы таңбаны кию сол жерде тұратын адамдарды ренжітуі мүмкін. 2019 жылы BNK48 поп-тобының мүшесі Пичаяпа Ната концертке дайындалу кезінде свастика суреті салынған футболка кигені үшін сынға ұшырады.
Young children also use symbolic communication as a means to reference objects or understand other people around them. By the time children are around one year of age, they start to understand the basis of language. Although language and speech start in children around age 2, children can communicate with their parents using perceived symbols they have picked up on. For children who are slower to grasp verbal communication skills, parents can use Augmented and Alternative Communication skills to help foster their child's symbols and help them to understand verbal communication. Children who have delayed speech or other mental illnesses cannot grasp the concept of verbal communication, so they turn to symbol communication. These children may already understand basic symbols like head nodding for "yes" or head shaking for "no" from watching their parents or others around them. Children who have a hard time speaking cannot demonstrate their literacy skills confluent with other children their age. Parents who take special care in helping their child use by using symbolic communication at first see a huge growth in their speech and communication skills. There are, however, some gestures can also sometimes be misunderstood across different cultures. For instance, the thumbs up gesture which sees frequent usage in many countries and is understood as good, in other countries such as Greece or the Middle East, this gesture is a negative symbol and making such a gesture can be considered very rude. Symbols themselves which represent ideas can hold different meanings to different communities. One notable example is the swastika. In Eurasia, some cultures see it as a symbol of divinity and spirituality. However, in the Western world the symbol was flipped and adopted by the German Nazis during World War II and now carries ideas of racism and antisemitism. Wearing this symbol may offend people living there. In 2019, Pichayapa Natha, a member of pop star group BNK48, was slammed for wearing a swastika t shirt during a rehearsal for a concert.
Жануарлар қоғамы
Жануарлар арасындағы қарым-қатынас көбінесе символдық болмайды, ал белгілердің кездейсоқтығы адам мен жануарлар арасындағы қарым-қатынасты ажырататын ең маңызды фактор деп есептеледі. Дегенмен, үлкен маймылдардың тіліне қатысты зерттеулер шимпанзелерді, гориллаларды және орангутандарды адамдармен және бір-бірімен қол тілі, физикалық белгілер және лексиграммалар (ерк тілі) арқылы қарым-қатынас жасауға үйретуді қамтиды, олардың ішінде кездейсоқтық элементтері бар. Сонымен қатар, кейбір жануарлар символдық есімдерді қолдануға қабілетті деген пікірлер де бар.
Communication in animals is usually not symbolic, and the arbitrariness of signs is typically considered the distinguishing factor between human and animal communication. However, research into great ape language has involved teaching chimpanzees, gorillas and orangutans to communicate with human beings and with each other using sign language, physical tokens, and lexigrams (Yerkish), which contain some elements of arbitrariness. Some also argue that certain animals are capable of symbolic name usage.