Кіріспе
Саона (/s//oʊ//n/ SOHN, son; ; ) – Францияның шығысындағы өзен. Ол Рон өзенінің оң саласы болып табылады, Вогез департаментіндегі Виоменилден басталып, Лион қаласындағы Прескільдің оңтүстік жағында Ронға құяды. Саона атауы галл өзен құдайы Суконнаның есімінен шыққан, ол сонымен қатар Секуандар деген жергілікті кельт тайпасымен де байланысты. Монастыр көшірмешілері Суконна есімін біртіндеп Саоконнаға айналдырған, содан кейін Саона атауы пайда болды. Өзеннің ежелгі атаулары Бригулус және Арар болып тіркелген.
The Saône (/s//oʊ//n/ SOHN, son; ; ) is a river in Eastern France. It is a right tributary of the Rhône, rising at Vioménil in the Vosges department and joining the Rhône in Lyon, at the southern end of the Presqu'île. The name Saône derives from that of the Gallic river goddess Souconna, which has also been connected with a local Celtic tribe, the Sequanes. Monastic copyists progressively transformed Souconna to Saoconna, which ultimately gave rise to Saône. The other recorded ancient names for the river were Brigoulus and Arar.
География
Саона Виоменілде Фосиль тіктелігінің етегінде басталады; ол Лионда Ронға құяды. Оның ең ірі саласы – Дубс; Дубсты Саон-э-Луарда Верден-сюр-ле-Дубста қабылдағаннан кейін Саонаны «Petite Saône» (кіші Саона) деп атайды, бұл Дубстың Саонаға салған үлкен үлесін көрсетеді. Шындығында, Дубстың орташа жылдық су ағыны Petite Saône-ге қарағанда сәл күшті; сондықтан кейбір адамдар Саонаның Дубсқа құятынын айтады. Дегенмен, Саонаның су жиналатын алабы Дубске қарағанда әлдеқайда үлкен, ол Францияның 1/18 бөлігін алып, теңізге тікелей құймайтын француз өзендерінің арасында ең үлкені болып табылады. Римдіктерден бұрынғы дәуірде өзеннің аты «Арар» болған, бұл үнді-еуропалық түбірдің екі еселенген түрі. Юлий Цезарьдің Галлия соғысы туралы жазбаларында бұл екі еселеу өзеннің ағысының баяу болуына байланысты оның бағытын анықтаудың қиындығын көрсетеді. Арар шайқасы – Галлия соғыстарының алғашқы маңызды шайқасы. Қазіргі атауы Халон қаласында орналасқан қасиетті бұлақтан, Саук-Онадан алынған, оны рим легионерлері бүкіл өзенді атау үшін қолданған.
Its length is Its largest tributary is the Doubs; upstream of receiving the Doubs at Verdun sur le Doubs in Saône et Loire, the Saône is called the "Petite Saône" (lesser Saône), which reflects the large contribution of the Doubs to the Saône. In fact the Doubs's mean annual flow rate is slightly stronger than that of the Petite Saône, compared to ; some thus assert that it is in fact the Saône that flows into the Doubs. Nonetheless, the Saône has a substantially larger watershed than the Doubs, at vs.
At the Saône has the largest watershed of any French river that does not flow directly into the sea, covering approximately 1/18 of metropolitan France. In pre Roman times the river's name was "Arar", a doubling of the Indo European root ar (water). According to Julius Caesar's Commentaries on the Gallic War this doubling reflected the idea that it was difficult to identify the direction of the river due to its slow rate of flow. The Battle of the Arar was the first major battle of the Gallic Wars. Its current name came from a sacred spring, Sauc Onna, located at Chalon, which was used by Roman legionaries to refer to the entire river.
Навигация
Саона өзені Корейдегі Конимен қосылған жерінен бастап, Лиондағы Ла Мулатиерде Ронаға (өзі де кеме жүретін өзен) қосылған жеріне дейін кеме жүзуге қолайлы. Кеме қатынасының ұзындығы шамалы, оның бір бөлігі Сен-Симфориен-сюр-Саоннан Лионға дейін Еуропалық үлкен сыйымдылық өлшемдеріне дейін жаңартылды. Онда 5 шлюз бар. Сен-Симфориен-сюр-Саоннан Корреге дейінгі 161 км-лік бөлігі, Пети-Саон деп те аталады, Фрейсинет стандартындағы кемелер үшін кеме жүзуге қолайлы және 19 шлюзден тұрады. Саона Луарамен Орталық каналы арқылы, Йоннамен Бургундия каналы арқылы, Марнамен Шампан мен Бургундия аралық каналы (бұрынғы Марна – Саона каналы) арқылы, Мезмен Шығыс каналы арқылы байланысады, оның оңтүстік тармағы Вогез каналы деп аталды, ал Рейнмен Рейн – Рона каналы арқылы жалғанады. Барлық каналдар Фрейсинет стандартына сәйкес келеді. Сондай-ақ, кішкентай Пон-де-Во каналы (3 км), Луханға дейінгі бөлігінде Сель және Дубстың төменгі ағысы да кеме жүзуге қолайлы. Бұл үш каналдың ешқайсысы Саонаны басқа су жолдарымен байланыстырмайды.
Кіші Саон (Petite Saône)
Кіші Саона су тасқынына бейім (кейде қардың әсерінен), және мұхиттың өте күшті әсері байқалады. Топырақтар көп мөлшерде сіңіруге бейім емес, сондықтан олар тез қанығып, беттік ағысқа себеп болады. Ағын өте жылдам өседі, ал Лантерн суларын қабылдағаннан кейін Саона күшті өзенге айналады. Саонаның орташа жылдық ағыны немесе шығыны 50 жыл бойы (2013 жылға дейін) Порт-сюр-Саон мен Грей арасындағы Лантерн құсылысынан кейін орналасқан Рей-сюр-Саон гидрологиялық станциясында өлшенді. Бұл көрсеткіш (Кіші Саонаның жоғарғы алабы үшін) су жиналатын алабының болғанда, жылдық максимумға және минимумға жетеді. Өзен ағынының жылдық өзгерулері байқалады, желтоқсаннан наурызға дейінгі кезеңде қысқы су тасқындары, ал шілде/тамыз/қыркүйек айларында ағын тамыз айындағы орташа көрсеткішіндей төмендейді. Кіші Саонаның жоғарғы алабындағы ағыс қисығының коэффициенті жыл сайын құрайды, ал Лантерн үшін бұл көрсеткіш оның су жиналатын алабының Воге бөлігіндегі жоғары жауын-шашын мөлшеріне байланысты жоғары болып табылады. Судың нақты ағыны су жиналатын алабының әр шаршы километріне секундына 16,0 литрге жетеді. Ең жоғары тіркелген бір мезгілдегі ағын 1982 жылдың 19 желтоқсанында болды.
The river exhibits seasonal variations in flow rate, with winter floods from from December to March inclusive, and summer reductions in July/August/September falling to a monthly average of in August. The runoff curve number in the upper basin of the lesser Saône is annually, cf. for the Lanterne, an elevated figure resulting from the very high rainfall in the Vosgian part of its watershed. The specific flow rate rises to 16.0 litres per second per square kilometre of watershed. The maximum instantaneous recorded flow rate was on December 19, 1982.
Үлкен Саон (Grande Saône)
Үлкен Саон өзені Дубс және Кіші Саон өзендерінің Верден-сюр-ле-Дубс қаласынан өтетін жерде қосылуынан пайда болады. Дубс өзенінің орташа жылдық су ағыны 500 м³/с, ал Кіші Саонда су тасқынына немесе басқа да гидрологиялық қасиеттерге елеулі әсер етпейтін шағын салалы өзендер бар. Үлкен Саон бұрынғы Брессан көлінің алабында, Лионға дейін созылған, шамамен 20 км-ге жуық кең жазықта ағады. Өзеннің құламасы өте жайпақ, ал Шалонның солтүстігінде терең су жолын қамтамасыз етуге бағытталған гидротехникалық жобалар болмағанда, су тасқыны жиірек болар еді. Кузон-о-Мон-д’Ор гидрологиялық станциясында, өзен Лион аймағына кіретін жерде 1969 және 1986 жылдар аралығында жүргізілген өлшеулер орташа жылдық су ағыны 500 м³/с екенін көрсетті, ал 100 жылдық су тасқынының су ағыны 1500 м³/с құрады. Өзеннің барлық су жиналатын алабы бойынша ағын коэффициенті 0.7, ал су жиналатын алабының әр шаршы километріне шаққандағы су ағыны 15.8 литр/секундқа жетеді.
The greater Saône has only modest tributaries which have little effect on floods or other hydrological properties. It flows in a vast plain approximately wide as far as Lyon in the basin of the former Bressan lake. The slope is very gradual, and without hydraulic projects up to the north of Chalon aimed at guaranteeing a deep navigation channel, overflows would be more frequent. At the Couzon au Mont d'Or hydrological station, where the river enters the Lyon area, measurements taken between 1969 and 1986 revealed a mean annual flow rate of , with a 100 year flood flow rate of The runoff curve number from the river's entire watershed is , and the specific flow rate rises to 15.8 litres per second per square km of watershed.
Орташа ағындылық
Жалпы, Лиондағы орташа ағын жылдамдығы , тамыз айында ең төменгісі , ал ақпан айында ең жоғарысы .