Конго Демократиялық Республикасының валютасы

Кіріспе

Конго Демократиялық Республикасының ұлттық валютасы – Конго Демократиялық Республикасының валютасы. Конго франкі (CDF) – Конго Демократиялық Республикасының валютасы. Ол 100 центимеге бөлінеді. Алайда, центимелердің қазіргі кезде ешқандай құны жоқ және қолданылмайды. 2024 жылдың сәуір айында 2800 франк 1 АҚШ долларына тең болатын.

Бірінші франк (18871967)

Сентиме және франк (голланд тілінде франк деп аталады) валютасы алғаш рет 1887 жылы Конго еркін мемлекеті (1885–1908) үшін қолдануға енгізілді. Конго еркін мемлекетінің Бельгияға қосылуынан кейін, аталған валюта Бельгиялық Конгода қолданыла берді. Франктардың құны бельгиялық франкқа тең болды. 1916 жылдан бастап конго франкі Руанда-Урундиде (қазіргі Руанда мен Бурунди) айналымға түсті, ал 1952 жылдан бастап валюта Бельгия Конгосы және Руанда-Урунди атынан бірлесіп шығарыла бастады. 1960 жылы Конго Демократиялық Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін Руанда-Урунди өз франкін қабылдады, ал 1960–1963 жылдар аралығында Катанга да өз франкін шығарды. 1887 жылы Конго еркін мемлекеті үшін алтын стандартына негізделген валюта құрылды. 1896 жылдан бастап Конго еркін мемлекетінің Бас қазынашылығының (Trésoire générale de l'État indépendant du Congo) атынан, 1908 жылы Конго еркін мемлекетінің аннексияланғанға дейін, иеленушіге төленетін банкноттар шығарылды. 1908 жылғы отарлық хартаның 11-бабындағы шатасқан заңдық анықтама салдарынан конго франкінің 1908 және 1960 жылдар аралығында заң жүзінде валюта ретінде болмағаны және оның тек бельгиялық франкқа талап етуді білдіретін белгі болғаны туралы пікірлер айтылды. Дегенмен, ол Бельгия Конгосы мен Руанда-Урундидегі жалғыз де-факто валюта болып табылды. 1911 жылғы жарлық Бельгия Конгосының жеке банкіне (Banque du Congo Belge, BCB) Бельгия Конгосы үшін банкноттар шығаруға рұқсат берді. Оларды Латын одағының алтын немесе күміс валютасына немесе қолданыстағы алтын бағамы бойынша шетел валютасына айырбастауға болады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде айырбастау тоқтатылып, тек 1927 жылы қайта жаңартылды. Конго франкі соғыс кезінде құнға өссе де, 1919 жылы бельгиялық франкпен теңестірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде теңдік қайта бұзылды. Соғыстан кейін конго және бельгия франкі Бреттон-Вудс жүйесінде «бельгиялық ақша аймағының» құрамына кірді. 1951 жылы Бельгия Конгосы мен Руанда-Урундидің Орталық банкі (Banque Centrale du Congo Belge et du Ruanda Urundi, BCCBRU) құрылды, ол кейіннен монеталар мен банкноттар шығарып, валюталық бақылаумен айналысты және Бельгия Ұлттық банкі тарапынан ішінара қолдау алды. 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін де франк Конгоның валютасы болып қала берді. Кейіннен оның бельгиялық франкқа қатысты құны төмендеді. 1967 жылы заир енгізілген кезде, 1 заир = 1000 франк есебімен.

Currency denominated in centimes and francs (called frank in Dutch) was first introduced in 1887 for use in the Congo Free State (1885–1908). After the Free State's annexation by Belgium, the currency continued in the Belgian Congo. The francs were equal in value to the Belgian franc. From 1916, the Congolese franc also circulated in Ruanda Urundi (present day Rwanda and Burundi) and, from 1952, the currency was issued jointly in the names of the Belgian Congo and Ruanda Urundi. After the independence of the Democratic Republic of the Congo in 1960, Ruanda Urundi adopted its own franc, whilst, between 1960 and 1963, Katanga also issued a franc of its own. A currency based on the gold standard was created for the Congo Free State in 1887. Banknotes were issued from 1896 in the name of the General Treasury of the Congo Free State (Trésoire générale de l'État indépendant du Congo) payable to the bearer, until the annexation of the Free State in 1908. As a result of the confused legal definition under Article 11 of the 1908 Colonial Charter, it has been argued that that the Congolese franc did not exist de jure as a currency between 1908 and 1960 and was instead merely a token representing a claim on Belgian francs. It did exist, however, as the sole de facto currency in the Belgian Congo and Ruanda Urundi. A decree in 1911 authorised the private Bank of the Belgian Congo (Banque du Congo Belge, BCB) to issue banknotes for the Belgian Congo payable to the bearer. They could be converted into the gold or silver currency of the Latin Union or into foreign currencies at the prevailing gold exchange rate. Convertability was suspended during World War I and was only restored in 1927. Although the Congolese franc had appreciated during the conflict, it was restored to parity with the Belgian franc in 1919. Parity was again broken during World War II. After the conflict, the Congolese and Belgian francs continued to form part of the "Belgian monetary zone" under the Bretton Woods system. A central bank was created in 1951 entitled the Central Bank of the Belgian Congo and Ruanda Urundi (Banque Centrale du Congo Belge et du Ruanda Urundi, BCCBRU) which subsequently issued both coins and banknotes and dealt with foreign exchange controls and was partially supported by the National Bank of Belgium. The franc remained Congo's currency after independence in 1960. Afterwards, its value relative to the Belgian franc fell. In 1967, when the zaire was introduced, at a rate of 1 zaïre = 1,000 francs.

Монеталар

1887 жылы тесігі бар, мыс монеталар 1, 2, 5 және 10 сантимдік номиналмен, сондай-ақ 50 сантимдік және 1, 2 және 5 франк күміс монеталар енгізілді. 1896 жылы күміс монеталар соғылуы тоқтатылды. 1906 жылы мыс-никельден жасалған 5, 10 және 20 сантимдік монеталар енгізілді, ал қалған мыс монеталар (1 және 2 сантимдік) 1919 жылға дейін соғылды. 1920 және 1921 жылдары мыс-никельден жасалған 50 сантим және 1 франк монеталары енгізілді. Бельгия Конгосының монета соғылуы 1929 жылы тоқтатылды, бірақ 1936 және 1937 жылдары никель қорытынан жасалған 5 франк монеталарын шығару үшін қайта жаңартылды. 1943 жылы алтыбұрышты, мыс 2 франк монетасы енгізілді, содан кейін 1944 және 1947 жылдар аралығында дөңгелек, мыс 1, 2 және 5 франк монеталары, ал күміс 50 франк монеталары енгізілді. 1952 жылы алғаш рет "Руанда-Урунди" деген атаумен 5 франк мыс монеталары шығарылды. 1954 және 1957 жылдар аралығында алюминийден жасалған 50 сантим, 1 және 5 франк монеталары шығарылды. 1965 жылы Конго Демократиялық Республикасының франкпен бағаланған жалғыз монеталары – 10 франкқа тең алюминий монеталар шығарылды. Бельгия монеталары сияқты, кейбір түрлері екі түрлі нұсқада шығарылды, біреуі француз тіліндегі жазулармен, екіншісі голланд тіліндегі жазулармен.

Банкноттар

1896 жылы Конго еркін мемлекеті 10 және 100 франк банкноттарын шығарды. 1912 жылы Бельгиялық Конго банкі 20 және 1000 франк банкноттарын енгізді, содан кейін 1914 жылы 1, 5 және 100 франк банкноттары енгізілді. 1 франк банкноты 1920 жылға дейін ғана басылды, ал 10 франк банкноты 1937 жылы енгізілді. 1940 жылдары 500 франк, 1942 жылы 10 000 франк енгізілді. 1952 жылы Бельгия Конгосы мен Руанда-Урунди орталық банкі 5, 10, 20, 50 және 100 франк банкноттарын енгізді, 1953 жылы 500 және 1000 франк қосылды. 1961 жылы Конго Ұлттық банкі 20, 50, 100, 500 және 1000 франк банкноттарын енгізді, олардың кейбіреулері 1964 жылға дейін қолданылды. 1962 жылы Конго Республикасының Ақша кеңесі 1000 франк банкноттарын шығарды, бұл Бельгия Конгосы және Руанда-Урунди орталық банкінің банкноттары Ақша кеңесінің атымен қайта басылған еді. 1963 жылы Ақша кеңесі 100 және 5000 франк үлгісіндегі стандартты банкноттарды шығарды.

Екінші франк (1997 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1997 жылы франк қайта орнатылды, жаңа заирдің орнына 1 франк = 100 000 жаңа заир шарасымен алмастырылды. Бұл 300 триллион ескі франкқа балама болды.

Монеталар

Монеталар ешқашан шығарылмады, себебі 1, 5, 10, 20 және 50 сантимдік бөлшек бірліктер тек қана банкноттар түрінде шығарылды.

Банкноттар

1998 жылдың 30 маусымында 1, 5, 10, 20 және 50 цент, 1, 5, 10, 20, 50 және 100 франк номиналындағы банкноттар айналымға енгізілді, бірақ барлығы 1997 жылдың 1 қарашасымен таңбаланған. 2000 жылы 200 франк банкноты, ал 2002 жылы 500 франк банкноты енгізілді. 2018 жылдың шілде айынан бастап Конго Демократиялық Республикасында қолданыстағы жалғыз төлем құралы – 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1,000, 5,000, 10,000 және 20,000 франк банкноттары. Осы уақытта Киншасадағы саудагерлер 5000 франк банкнотына қатысты күмәнданушылық білдірді, себебі бұл номиналдың жалған ақша болуы немесе түпнұсқа банкноттың C сериялық нөмірімен заңсыз немесе рұқсатсыз шығарылуы мүмкін. Банкнот елдің көп бөлігінде қабылданып жүргенімен, Киншасада айналымнан шығарылды. 2010 жылы Конго Орталық банкі елдің Бельгиядан тәуелсіздігінің 50 жылдығын мерекелеу үшін 20 миллион 500 франк банкнот шығарды. 2012 жылдың 2 шілдесінде Конго Орталық банкі 1000, 5000, 10000 және 20000 франк номиналындағы жаңа банкноттарды айналымға енгізді. Қолданыстағы ең кішкентай банкнот – 50 франк.

On 30 June 1998, banknotes were introduced in denominations of 1, 5, 10, 20 and 50 centimes, 1, 5, 10, 20, 50 and 100 francs, though all are dated 01.11.1997. 200 franc notes were introduced in 2000, followed by 500 franc notes in 2002. As of July 2018, the only negotiable instrument in circulation in the Democratic Republic of the Congo are banknotes of 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1,000, 5,000, 10,000 and 20,000 francs. Meanwhile, merchants in Kinshasa were skeptical about the 5,000 franc note due either to counterfeiting of this denomination, or else an irregular or unauthorised issue of the genuine note, bearing the serial number suffix C. Although the banknote is accepted in most of the country, it is no longer in circulation in Kinshasa. In 2010, the Central Bank of the Congo issued 20 million 500 franc banknotes to commemorate the country's 50th anniversary of independence from Belgium. On July 2, 2012, the Central Bank of the Congo issued new banknotes in denominations of 1,000, 5,000, 10,000 and 20,000 francs. The smallest note in use is 50 francs. Banknotes of the Congolese franc (01.11.1997 issue) Image Value Main color Obverse Reverse Watermark 1 centime Deep olive green, violet and dark brown Coffee harvest Nyiragongo volcano Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 5 centimes Purple Suku mask Zande harp Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 10 centimes Red violet and dark brown Pende mask Pende dancers Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 20 centimes Blue green and black Antelope Upemba National Park Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 50 centimes Dark brown and brown Okapi Okapis at Epulu Okapi Reserve Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 1 franc Deep purple and blue violet Gécamines' copper smelting complex Patrice Lumumba with his comrades after his capture Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 5 francs Purple and black Rhinoceros, Garamba National Park Kamwanga falls Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 10 francs Red violet Luba carving "Tête à Tête" Luba carving Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 20 francs Brown orange and red orange Lion, Kundelongu Park Lioness with her cubs, Kundelongu Park Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 50 francs Blue Purple Tshokwe mask "Mwana Pwo" Fishermen's village along the Congo River Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 100 francs Red Elephant, Virunga National Park "Inga II" hydroelectric dam Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically

Banknotes of the Congolese franc (04.01.2000 issue) Image Value Main color Obverse Reverse Watermark 50 francs Lilac brown Tshokwe mask "Mwana Pwo" Fishermen's village along the Congo River Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 100 francs Slate blue Elephant, Virunga National Park "Inga II" hydroelectric dam Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically

Banknotes of the Congolese franc (30.06.2000 & 04.01.2002 (2003) issues) Image Value Main color Obverse Reverse Watermark 200 francs Lilac and olive green Fieldwork Drummers Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically 500 francs Blue Diamond exploitation Diamond exploitation, Etroite Valley Single Okapi head or multiple Okapi heads repeated vertically

Banknotes of the Congolese franc (02.02.2005 & 18.02.2006 (2012) issues) Image Value Main color Obverse Reverse Watermark 1000 francs Green Okapi, Kanioka box Grey parrot; yellow corn Okapi and electrotype 1000 5000 francs Brown Zebras; Hemba statuette Bowl; bundles of maniok; two helmeted guineafowl Okapi and electrotype 5000 10,000 francs Violet Two wildebeest; carved statuette Bird on a branch; banana trees Okapi and electrotype 10,000 20,000 francs Yellow Giraffes; carved head "Bashilele" Palm trees; date clusters; two grey crowned cranes (Balearica regulorum) Leopard head and electrotype 20,000

Конго франкі банкноттары (1997 жылдың 1 қарашасы шығарылымы)

Сурет Номиналы Басты түсі Алдыңғы жағы Артқы жағы Су таңбасы 1 цент Жасыл-зәйтүн, күлгіш және қоңыр Кофе жинау Нирагонго жанартауы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 5 цент Күлгіш Суку маскасы Занде арфасы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 10 цент Қызыл-күлгіш және қоңыр Пенде маскасы Пенде бишілері Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 20 цент Көк-жасыл және қара Антилопа Упемба ұлттық паркі Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 50 цент Қоңыр және қоңыр Окапи Эпулу қауіпсіздігіндегі окапилер Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 1 франк Жасыл-күлгіш және көк-күлгіш Gécamines мыс қорыту кешені Патрис Лумумба және оның серіктері тұтқынға алынғаннан кейін Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 5 франк Күлгіш және қара Қарақұйрық, Гарамба ұлттық паркі Камванга сарқырамасы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 10 франк Қызыл-күлгіш Луба мүсіні "Басқа басқа" Луба мүсіні Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 20 франк Қоңыр-сары және қызыл-сары Арыстан, Кунделонгу паркі Арыстанша және оның балалары, Кунделонгу паркі Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 50 франк Көк-күлгіш Чокуе маскасы "Мвана Пво" Конго өзені бойындағы балықшылар ауылы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 100 франк Қызыл Піл, Вирунга ұлттық паркі "Inga II" су электр стансасы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы

Конго франкі банкноттары (2000 жылдың 4 қаңтары шығарылымы)

Сурет Номиналы Басты түсі Алдыңғы жағы Артқы жағы Су таңбасы 50 франк Лак-күлгіш-қоңыр Чокуе маскасы "Мвана Пво" Конго өзені бойындағы балықшылар ауылы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 100 франк Көк-күлгіш Піл, Вирунга ұлттық паркі "Inga II" су электр стансасы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы

Конго франкі банкноттары (2000 жылдың 30 маусымы & 2002 жылдың 4 қаңтары (2003) шығарылымдары)

Сурет Номиналы Басты түсі Алдыңғы жағы Артқы жағы Су таңбасы 200 франк Лак-күлгіш және жасыл-зәйтүн Егістік жұмысы Дыбылдықтар Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы 500 франк Көк Алма өндірісі Алма өндірісі, Etroite аймағы Жалғыз окапи басы немесе тік бойына қайталаған бірнеше окапи басы

Конго франкі банкноттары (2005 жылдың 2 ақпаны & 2006 жылдың 18 ақпаны (2012) шығарылымдары)

Сурет Номиналы Басты түсі Алдыңғы жағы Артқы жағы Су таңбасы 1000 франк Жасыл Окапи, Kanioka қорабы Сұр попугай; сары жүгері Окапи және электротип 1000 5000 франк Қоңыр Зебралар; Хемба мүсіні Шалған ыдыс; маниок шоғырлары; екі шлемді кедіргі Окапи және электротип 5000 10,000 франк Күлгіш Екі жабайы сиыр; оюлы мүсін Бұтақтағы құс; банан ағаштары Окапи және электротип 10,000 20,000 франк Сары Жирафтар; оюлы бас "Bashilele" Көктемдер; жеміс шоғырлары; екі сұр тақиялы тұрқы (Balearica regulorum) Леопард басы және электротип 20,000