Мәдениеттер арасындағы алмасу және халықаралық қатынастар

Кіріспе

Мәдениеттер аралық алмасу

Мәдени дипломатия – бұл қоғамдық дипломатия мен жұмсақ күштің бір түрі, ол "ұлттар мен олардың халқы арасында идеялар, ақпарат, өнер, тіл және мәдениеттің басқа да салаларын алмасу арқылы өзара түсіністікті нығайтуды" қамтиды. Мәдени дипломатияның мақсаты – шетелдік ел халқының экономикалық және саяси мақсаттарға қолдау көрсетуі үшін елдің идеалдарын және институттарын түсінуін дамыту. Қысқасы, "мәдени дипломатия ұлттың жанын көрсетеді", ал бұл өз кезегінде беделін арттырады. Қоғамдық дипломатия ұлттық қауіпсіздік мақсаттарын ілгерілетуде маңызды рөл атқарады.

Анықтама

2006 жылы «Браун журналында» Синтия П. Шнайдер былай деп жазды: «Халықтық дипломатия – бір ұлттың өзін әлемге түсіндіру үшін жасайтын барлық іс-әрекеттері, ал мәдени дипломатия – өзара түсіністікті арттыру үшін шығармашылық өрнек пен идеялар, ақпарат және адамдармен алмасуды қолдану. Мәдениет – қоғам үшін мағына жасайтын құндылықтар мен тәжірибелер жиынтығы. Оған жоғары мәдениет (әдебиет, өнер және білім, элитаға қызығушылық тудыратын) және халық мәдениеті (халыққа қызығушылық тудыратын) кіреді. Мәдени дипломатиямен айналысқанда үкіметтер шетелдік көрермендерге осыны көрсетуге тырысады. Бұл – мәжбүрлеу немесе төлем емес, тартымдылық арқылы қалаған нәрсені алу қабілеті болып табылатын жұмсақ күштің бір түрі. Ол елдің мәдениеті, саяси идеалдары мен саясатынан туындайды». Бұл мәдениеттің құндылығы – шетелдіктерді ұлтқа тарту қабілеті екенін көрсетеді. Мәдени дипломатия – халықтық дипломатияның да бір бөлігі. Халықтық дипломатия үлкен қоғам мен мәдениетпен нығаяды, бірақ сонымен бірге халықтық дипломатия «осы қоғам мен мәдениетті бүкіл әлемге таратуға және жарнамалауға» көмектеседі. Халықтық дипломатияның ақпараттық құрауы толыққанды тиімді болуы үшін, беріліп жатқан ақпаратқа сенімділік тудыратын қарым-қатынас болуы керек. Бұл – басқа мәдениетті білуден туындайды. Мәдени дипломатия «халықтық дипломатияның тірегі» деп аталады, себебі мәдени шаралар ұлттың ең жақсы жақтарын көрсетуге мүмкіндік береді. Мәдени дипломатия мемлекеттік қызмет болғанымен, жеке сектордың да маңызды рөлі бар екенін атап өту керек, өйткені үкімет мәдениетті жаратпайды, сондықтан ол мәдениетті танытуға және осы табиғи өсудің ұлттық саясатқа қандай әсер ететінін анықтауға тырыса алады. Мәдени дипломатия осы көздер мен жетістіктерді пайдаланып, оларды шетелде танытуға тырысады. Оның маңызды аспектісі – тыңдау, өйткені мәдени дипломатия екі жақты алмасу болуы керек. Бұл алмасу өзара түсіністікті арттыруға және мақсатты елде ықпал етуге бағытталған. Мәдени дипломатияның сенімділігі мемлекеттік институттарға жақын болудан емес, мәдениеттік билікке жақын болудан туындайды.

In a 2006 article in the Brown Journal of World Affairs, Cynthia P. Schneider wrote: "Public diplomacy consists of all a nation does to explain itself to the world, and cultural diplomacy – the use of creative expression and exchanges of ideas, information, and people to increase mutual understanding – supplies much of its content." Culture is a set of values and practices that creates meaning for society. This includes both high culture (literature, art, and education, which appeals to elites) and popular culture (appeals to the masses). This is what governments seek to show foreign audiences when engaging in cultural diplomacy. It is a type of soft power, which is the "ability to get what you want through attraction rather than coercion or payments. It arises from a country's culture, political ideals and policies." This indicates that the value of culture is its ability to attract foreigners to a nation. Cultural diplomacy is also a component of public diplomacy. Public diplomacy is enhanced by a larger society and culture, but simultaneously public diplomacy helps to "amplify and advertise that society and culture to the world at large". It could be argued that the information component of public diplomacy can only be fully effective where there is already a relationship that gives credibility to the information being relayed. This comes from knowledge of the other's culture. Cultural diplomacy has been called the "linchpin of public diplomacy" because cultural activities have the potential to demonstrate the best of a nation. It is important to note that, while cultural diplomacy is, as indicated above, a government activity, the private sector has a very real role to play because the government does not create culture, therefore, it can only attempt to make a culture known and define the impact this organic growth will have on national policies. Cultural diplomacy attempts to manage the international environment by utilizing these sources and achievements and making them known abroad. An important aspect of this is listening cultural diplomacy is meant to be a two way exchange. This exchange is then intended to foster a mutual understanding and thereby win influence within the target nation. Cultural diplomacy derives its credibility not from being close to government institutions, but from its proximity to cultural authorities.

Өнер

1950 жылдары Кеңес Одағы бейбітшілік, халықаралық жарасым мен прогресспен байланысты жақсы беделге ие болды, себебі ол жергілікті азаттық күресін қолдады. Америка Құрама Штаттары Корея соғысына қатысқаны және қолданыстағы жағдайды сақтағанымен танымал болды. Бұл қабылдауды өзгерту үшін АҚШ Ақпараттық агенттігі (ААА) «Адамзат отбасы» атты фотокөрмеге демеушілік етті. Көрме алғаш рет Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында көрсетілді, бірақ кейін ААА оны 39 елдегі 91 жерде көрсетуге көмектесті. 237 кәсіби және әуесқой фотографтың 503 суреті Эдвард Штайхеннің жетекшілігімен іріктелді. Суреттерде адам өмірінің әртүрлі кезеңдерінен көріністер бейнеленген: махаббат, туу, бала тәрбиелеу, еңбек, өзін-өзі таныту және т.б., соның ішінде Ұлы депрессия кезеңінен алынған суреттер де бар. Суреттер көпмәдениетті болды және олардың көпшілігі тікелей саяси сипаттамаға ие емес, американдық мәдениеттің эклектикалық және алуан түрлілігін көрсетуге арналды, бұл – Американың жұмсақ күшінің негізі. Көрме өте танымал болды және көптеген адамдарды қызықтырды, қысқасы Америка «өзінің әлеміне көрсетті және одан құрмет алды». 2002 жылдың ақпан айында АҚШ Мемлекеттік департаменті «Граунд-Зероден алынған суреттер» атты ұқсас шараны өткізді. Көрмеге Джоэл Мейеровицтің 11 қыркүйек шабуылын бейнелейтін 27 суреті енді, олар елшіліктер мен консулдықтардың қолдауымен 60 елге таратылды. Көрменің мақсаты шабуыл және оның салдары туралы қоғамдық естелік қалыптастыру және сақтау болды. Көрмеде ғимараттардың қирауы ғана емес, трагедияның адамдық жағы да көрсетілді. Сондай-ақ, көрменің мақсаты қайғы мен азаны ғана емес, сонымен қатар қалпына келтіру жұмыстарын көрсете отырып, жаңару және шешім табу туралы әңгіме айту болды. Көрме өткен көптеген елдерде ол жергілікті халыққа бейімделді. Мысалы, Мұнараларда қаза тапқандардың туыстары жиі шараның ашылуына шақырылатын.

In the 1950s the Soviet Union had a reputation that was associated with peace, international class solidarity and progress due to its sponsorship of local revolutionary movements for liberation. The United States was known for its involvement in the Korean War and for preserving the status quo. In an effort to change this perception, the United States Information Agency (USIA) sponsored a photographic exhibition titled The Family of Man. The display originally showed in the Museum of Modern Art in New York City, but then USIA helped the display to be seen in 91 locations in 39 countries. The 503 photographs by 237 professional and amateur photographers were curated and put together by Edward Steichen. The images showed glimpses of everyday human life in its various stages; courtship, birth, parenting, work, self expression, etc., including images from the Great Depression. The images were multi cultured and only a few were overtly political serving to show the eclecticism and diversity of American culture, which is America's soft power foundation. The display was extremely popular and attracted large numbers of crowds, in short America "showed the world, the world and got credit for it". A similar effort was carried out by the United States Department of State in February 2002 entitled Images from Ground Zero. The display included 27 images, detailing the September 11 attacks by Joel Meyerowitz that circulated, with the backing of embassies and consulates, to 60 nations. The display was intended to shape and maintain the public memory of the attack and its aftermath. The display sought to show the human side of the tragedy, and not just the destruction of buildings. The display was also intended to show a story of recovery and resolution through documenting not only the grief and pain, but also the recovery efforts. In many countries where the display was run, it was personalized for the population. For example, relatives of those who died in the Towers were often invited to the event openings.

Билеу

Тарих бойына сахналық өнердің орналасуы бидің билікті көрсету, ұлттық мақтанышпен мақтана білу және халықаралық қатынастарды нығайту құралы болғанын көрсетеді. Салқын соғыс кезінде бидің сюжеттері мен хореографиясы социалистік және капиталистік құндылықтарды бейнеледі. Осы арқылы елдер өз идеяларын бөлісе алды. 1955 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті Марта Грэм би тобын салқын соғыстың әсеріне ұшыраған көптеген елдерге жіберді. Олардың арасында Бірма, Үндістан, Пәкістан, Жапония, Филиппин және Таиланд болды. Бұл елдердің бәрі АҚШ үшін маңызды болды, себебі Айзенхауэрдің «Домино теориясы» болжағандай, олар коммунизмге оңай жеңіліп кетуі мүмкін еді. Мәдениетке жоғары баға бергендіктен және оның адамдарды біріктіре алатынына сенгендіктен, Кеңес Одағы да өнер арқылы мәдени дипломатияны пайдаланды. «Жаңа совет адамы» өнерді түсінуге және қоғамға үлес қосуға тиіс болды. 1959 жылы Кеңес Одағы өзінің ең беделді балет труппаларының бірі – «Большой» балетін АҚШ-қа гастрольдік сапарға жіберуді шешті. Олардың мақсаты – өз азаматтарының көркемдік және физикалық қабілеттерін көрсету болды. Репертуарға «Ромео мен Джульетта», «Аққу көлі», «Жизель» және «Тас гүл» кірді. Революцияға дейінгі және кейінгі мазмұнды қамтитын екі қосымша бағдарлама да болды. Басқа классикалық балеттер осы идеологияны көрсету үшін қайта жаңартылды. Американдықтар балеттерді көруге қатты қуанды және балериналарды жоғары бағалады, бірақ репертуар оларға осылай ұнаған жоқ. Бұл сыншылар балет труппасын көріп қуанғандарын білдіру үшін, сонымен қатар кеңес саясатын сынау үшін пайдаланған құрал болды. Коммунизмнің көне идеология екендігі туралы сын-ескертпелер, көптеген балеттер классикалық туындылар болғандықтан, өмірге келді. Бұл балет американдық көрермендерді қызықтырып, Кеңес Одағының жаңа, динамикалық қойылымдар жасай алатынын дәлелдеуді мақсат еткен. Бірақ Кеңес Одағының туындысы инновациялық деп есептелмеді, себебі Стэнли Кубриктің «Спартак» фильмі осы қойылымға дейін шыққан еді. Сол уақытта, Ресейде туған, бірақ американдық балетке үлкен әсер еткен Джордж Баланчиннің он жеті балеті Кеңес Одағында қойылды. Балет тағы да өнер мен билікті көрсету үшін, халықаралық қатынастарды жақсарту үшін қолданылды. Бұл гастрольдік сапарды көптеген факторлар салқын соғыс кезеңіндегі маңызды оқиға деп атады. Сапар Кубадағы зымыран дағдарысымен бір уақытта өтті. Сонымен қатар, NYCB-нің Кеңес Одағында өнер көрсетуі күмәнді болды, себебі Баланчиннің балеттері туралы сын-пікірлер цензураланды. Бірақ компанияға қарсылық білдірудің орнына, олар жылы қарсы алынды. Бұл мәселеде келіспеушіліктер болды, себебі Баланчин музыканың мағынасы жоқ екенін және кеңестік қоғамның бірдей идеологиясы болмағанын жиі айтқан.

The positioning of the performing arts throughout history shows that dance was a tool for showing power, promoting national pride, and maintaining international relations. During the Cold War, the plot and choreography choices used in dance demonstrated Socialist vs. Capitalist values. Through this, countries were able to share their ideas. In 1955, the United States state department sent the Martha Graham Dance Company to many countries affected by the Cold War. Some of these countries included Burma, India, Pakistan, Japan, the Philippines, and Thailand which were all a concern to the United States because they could be easily lost to Communism as predicted in Eisenhower's Domino Theory. Cultural diplomacy through the arts was also used by the Soviet Union due to the high value they placed on culture and the belief it could unite people. The "New Soviet Man" was expected to have an understanding of the arts and be able to contribute to society. In 1959, the Soviet Union decided to send one of its highly regarded ballet companies, the Bolshoi, to tour the United States. Their goal was to demonstrate the artistic and physical abilities of their citizens. The repertoire included Romeo and Juliet, Sawn Lake, Giselle, and The Stone Flower. There were also two mixed bills that included both pre and post revolutionary content. Other classic ballets were redesigned to demonstrate this ideology. While Americans were extremely excited to see the ballets and praised the ballerinas, the repertoire was not received as well. This was a tool critics used to express the joy of seeing the ballet company while critiquing Soviet politics. The complaint that Communism was an old fashioned ideology was given life as most of the ballets performed were classical pieces. This ballet was meant to excite American audiences and prove that the Soviet Union could produce new, action packed performances. The Soviet Union's creation was still not considered innovative because the Hollywood film Spartacus by Stanley Kubrick had been released prior to this performance. At the same time, seventeen ballets by George Balanchine, who is considered a very influential figure in American ballet though he was born in Russia, were being performed in the Soviet Union. Once again ballet was used to showcase artistry and power while bettering international affairs. Many factors made this tour a pinnacle in Cold war exchanges. The tour occurred at the same time as the Cuban Missile Crisis. Also, NYCB making an appearance in the Soviet Union was questionable because reviews of Balanchine's ballets had been censored. Instead of feelings of hostility, the company received a warm welcome. There was still a fundamental disagreement to this as Balanchine often declared that music has no meaning and Soviet society did not have the same ideology.

Айырбастау

Алмасудың тиімділігі екі негізгі қағидаға құрылған: алмасудың артында белгілі бір саяси мақсат тұр және оның нәтижесінде саяси әсерге қол жеткізіледі. Мақсаты – шетелде ықпалды адамдар желісін құру, оларды өз елдерімен байланыстыру және сонда өткізген уақытының арқасында елдерін жақсы көруге баулу. Алмасу көбінесе жас шақта жүзеге асады, бұл қабылдаушы елге жас және оңай әсер ететін жаста байланыс орнатуға және ықпал етуге мүмкіндік береді. АҚШ және КСРО суық соғыс кезеңінде түрлі білім алмасу бағдарламаларын ұйымдастырды.

Теледидар, музыка, кино

Халықтық ойын-сауық – ол бейнелейтін қоғам туралы мәлімдеме. Бұл мәдени көрсетілімдерде жеке адамдық қасиеттер, тұтынушы таңдаулары және басқа да құндылықтар туралы маңызды хабарлар болуы мүмкін. Голливуд фильмдерін жасаған кезде бұл байқаулар саяси мәселелерді көтеру үшін жасалмаған, бірақ олардың құрамында бар болған. Латын джазы мен болероны қамтитын мәдени бағдарламаны АҚШ Мемлекеттік департаменті Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде маңызды дипломатиялық құрал ретінде мойындады. 1940 жылдардың басында Америкааралық істер жөніндегі координатор кеңсесінде Нельсон Рокфеллер CBS компаниясының Эдмунд А. Честермен бірлесіп, Солтүстік және Оңтүстік Американың жетекші музыканттарын екі құрлықтың көрермендеріне таныстырды. Альфредо Антонини, Териг Туччи, Джон Серри Ср., Мигель Сандовал, Хуан Арвизу, Эльза Миранда, Ева Гарза, Мануолита Арриола, Кейт Смит және Нестор Места Чайрес сияқты музыканттар Америкада музыкалық өнер арқылы бейбітшілікті нығайтуға бағытталған осы халықаралық күш-жігерге қатысты (қараңыз, Viva América). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ армиясы Еуропадағы қираған жерлерде мәдени бағдарламаның дипломатиялық құрал ретіндегі маңыздылығын мойындады. 1952 жылы АҚШ-тың жетінші армиясы Америка мен Еуропаның ортақ мәдени мұрасын көрсету үшін Германияның Штутгарт қаласында жетінші армия симфониялық оркестрін құру үшін жас дирижер Сэмюэл Адлердің тәжірибесіне сүйенді. Оркестрдің классикалық музыканы орындауы 1962 жылға дейін Еуропа бойынша жалғасты. Олар Джеймс Диксон, Джон Феррито, Генри Льюис және Кеннет Шермерхорн сияқты бірнеше танымал дирижерлер мен музыканттардың талантын көрсетті. 1950 жылдары АҚШ пен КСРО арасындағы суық соғыс күшейген кезде Мемлекеттік департамент классикалық музыканы маңызды дипломатиялық құрал ретінде қолдады. Осыны ескере отырып, президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1954 жылы би, театр және музыка салаларындағы Американың мәдени жетістіктерін халықаралық аудиторияға ұсынуды ынталандыру үшін Халықаралық істерге арналған төтенше қорды құрды. 1954 жылы Мемлекеттік департаменттің мәдени ұсыныстар бағдарламасы Американы ең жақсы көрсететін музыкалық орындаушыларды бағалау үшін Американың Ұлттық театры мен академиясының (ANTA) Музыкалық кеңесшілер тобымен ынтымақтастық орнатты. Кеңесшілер тобының құрамында Вирджил Томсон, Истман музыка мектебіндегі Говард Хансон, Джульярд мектебіндегі Уильям Шуман, Милтон Катимс және музыка сыншысы Альфред Франкенштейн сияқты танымал американдық композиторлар мен ғалымдар болды. Сонымен қатар, Мемлекеттік департамент Хансонның Истман филармониялық оркестрін 1961 жылы кең ауқымды халықаралық мәдени алмасу турына қатысуға шақырды. Эстман музыка мектебінің осы элиталық студенттерінің концерттік қойылымдары Еуропа, Таяу Шығыс және Ресейдегі он алты елдегі отыз төрт қаладағы көрермендердің ыстық ықыласына ие болды. Сол сияқты бас-баритон Уильям Уорфилдті де Мемлекеттік департамент 1950 жылдары Еуропаға алты турнеге шақырды, онда «Порги мен Бесс» операсы қойылды.

Popular entertainment is a statement about the society which it is portraying. These cultural displays can carry important messages regarding individualism, consumer choices and other values. These observations were not intended to be political messages when Hollywood created the films, but they nonetheless carried them. Cultural programming featuring Latin Jazz music and the Bolero was already recognized by the United States Department of State as an important diplomatic tool during the World War II period. In the early 1940s, Nelson Rockefeller at the Office of the Coordinator of Inter American Affairs collaborated with Edmund A. Chester of the CBS to showcase leading musicians from both North and South America for audiences on both continents. Musical artists such as Alfredo Antonini, Terig Tucci, John Serry Sr., Miguel Sandoval, Juan Arvizu, Elsa Miranda, Eva Garza, Manuolita Arriola, Kate Smith and Nestor Mesta Chayres participated in this truly international effort to foster peace throughout the Americas through shared musical performances (See Viva América). In the post World War II era, the United States Army also acknowledged the importance of cultural programming as a valuable diplomatic tool amidst the ruins in Europe. In 1952 the U. S. Seventh Army enlisted the expertise of the young conductor Samuel Adler to establish the Seventh Army Symphony Orchestra in Stuttgart, Germany in order to demonstrate the shared cultural heritage of America and Europe. Performances of classical music by the orchestra continued throughout Europe until 1962. They showcased the talents of several noted conductors and musicians including: James Dixon, John Ferritto, Henry Lewis and Kenneth Schermerhorn. As the Cold War between the United States and the Soviet Union escalated in the 1950s, the Department of State also supported the performance of classical music as an indispensable diplomatic tool. With this in mind, President Dwight D. Eisenhower established an Emergency Fund for International Affairs in 1954 to stimulate the presentation of America's cultural achievements to international audiences in the realms of dance, theatre and music. In 1954, the State Department's Cultural Presentations program established a cooperative relationship with the Music Advisory Panel of the American National Theatre and Academy (ANTA) to evaluate potential musical performers who could best represent America at performance venues throughout the world. Members of the advisory panel included such noted American composers and academics as: Virgil Thomson, Howard Hanson at the Eastman School of Music, William Schuman at the Juilliard School, Milton Katims, and the music critic Alfred Frankenstein. In addition, the State Department selected Hanson's Eastman Philharmonia Orchestra to perform during a sweeping international cultural exchange tour in 1961. Concert performances by this elite group of students from the Eastman School of Music were received to critical acclaim by enthusiastic audiences in thirty four cities in sixteen countries throughout Europe, the Middle East and Russia. Similarly, the bass baritone William Warfield was recruited by the Department of State to perform in six separate European tours during the 1950s which featured productions of the opera Porgy and Bess

Джаз суық соғыс кезеңінде саяси байланыстарды орнатуда маңызды рөл атқарды. Продюсер Уиллис Коновер джазды анти-идеологияның немесе бос құрылым мен импровизацияға негізделген өмір сүрудің баламалы жолы ретінде түсіндірді. 1955 жылдың қарашасында «Нью-Йорк Таймс» Луи Армстронгты Американың ең тиімді елшісі деп жариялады. Армстронг пен оның джаз музыкасы дипломаттардың істей алмаған жұмысын істеді. Бұл мақалада Армстронг сияқты музыканттар қарым-қатынас үшін жалпыға түсінікті тіл жасады делінген. 1950-1960 жылдары Азаматтық құқық қозғалысы, Африка мен Азияның отарсыздануы, АҚШ пен КСРО арасындағы мәдени және саяси бәсекелестік мәдени алмасу қажеттілігін тудырды. Нәтижесінде, «The Beatles» тобы КСРО-дағы танымалдылығы арқасында мәдени дипломат ретінде танылды. Олардың музыкасы жастардың қарым-қатынасын жақсартты және халықты ортақ мәдениет рухымен біріктірді. «The Beatles» тобының «адалдық сынағына» ұқсас екені айтылды. Егер біреу оларға қарсы бірдеңе айтса, оның қаншалықты құнды екенін білдік. Билік өкілдері, мұғалімдер, тіпті ата-аналарымыз бізді ақымақ деп санайтын еді. КСРО үкіметі «The Beatles» тобының өз азаматтары арасындағы танымалдығын таратуға тырысқанына қарамастан, топ Ұлыбританиядағыдай КСРО-да да танымал болды. Үкімет «The Beatles» тобының буржуазиялық эксцентриктігі сияқты барлық батыс идеалдарын цензуралауға дейін барды, совет азаматтарының олардың музыкасына қол жеткізуін шектеді. Документалды фильмдер жасаушы Лесли Вудленд ресейлік халыққа Батыс туралы айтылған нәрселер туралы былай деді: «Егер адамдар «The Beatles» тобының керемет музыкасын естігеннен кейін, ол жағдайға сәйкес келмейтін. Биліктің болжамы олар тыңдаған нәрсеге сәйкес келмеді. Жүйе қорқыныш пен жалғанға негізделген, және осылайша «The Beatles» тобы қорқынышқа соңғы нүкте қойып, жалғанды әшкереледі». Пол Маккартнидің 2003 жылдың мамырындағы Ресейге алғашқы сапарында шамамен жарты миллион жанкүйер оны қарсы алды. Бір ресейлік сыншы былай деп хабарлады: «Қызыл алаңдағы жалғыз адам қозғалмаған Ленин болды». Австралияның музыкалық дипломатиялық қызметін күшейтуге шақырулар көбейіп келеді.

Jazz played a critical role during the Cold War in establishing political ties. Producer Willis Conover explained jazz as an embodiment of an anti ideology or an alternative way of living by introducing a new style of music with a loose structure and improvisation. In November 1955, The New York Times declared Louis Armstrong as America's most effective ambassador. What American diplomats could not do, Armstrong and his jazz music did. This article claimed that musicians, such as Armstrong, created a universal language to communicate. During the 1950s to 1960s, the Civil Rights Movement, the decolonization of Africa and Asia, and the cultural and political rivalry of the United States and the Soviet Union created the need for cultural exchange. As a result, the Beatles served as cultural diplomats through their popularity in the Soviet Union. Their music fostered youth communication and united people with a common spirit of popular culture. commented that The Beatles "were like an integrity test. When anyone said anything against them, we knew just what that person was worth. The authorities, our teachers, even our parents, became idiots to us." Despite the attempts of the Soviet Union's government to prevent the spread of the Beatles' popularity amongst their citizens, the band proved to be as popular in the USSR as it was in Britain. The government went as far as censoring the expression of all Western ideals, including the Beatles' bourgeois eccentricity, limiting the Soviet citizens' access to their music. Leslie Woodland, a documentary film maker, commented regarding what the Russian people were told about the West – "Once people heard the Beatles' wonderful music, it just didn't fit. The authorities' prognosis didn't correspond to what they were listening to. The system was built on fear and lies, and in this way, the Beatles put an end to the fear, and exposed the lies." During Paul McCartney's first trip to Russia in May 2003, nearly half a million fans greeted him. One Russian critic reported, "The only person in Red Square who wasn't moved was Lenin". There are growing calls for Australia to strengthen its music diplomacy activities.

Тағам

АҚШ-тың Пекиндегі елшілігі 2023 жылы дипломатия құралы ретінде тамақты пайдаланды. Оның қоғамдық істер бөлімі елдің түкпір-түкпіріндегі қызметкерлерден түскі ас фотосуреттерін жинап, "Америкалық дипломаттар түскі асқа не жейді" деген тақырыпта фотомонтаж бейнеролик жасады. Бұл бейнеролик WeChat және Weibo әлеуметтік желілеріндегі ең көп көрулі және талқыланған жазбалардың біріне айналды.

Орналасу брендтері

Бұл имидж және бедел "мемлекеттің стратегиялық капиталының" маңызды бөлігіне айналды. Орналасқан жерді таңдау (place branding) – "келешек клиент немесе тұтынушы бір ұйымның атын, логотипін, өнімдерін, қызметтерін, іс-шараларын немесе оларды бейнелейтін кез келген дизайнды немесе белгіні көргенде ойға келетін ойлардың, сезімдердің, байланыстардың және күтулердің жиынтығы". Елдің имиджін инвестициялар, туризм, саяси ықпал және т.б. үшін қабылдауға лайықты ету үшін орналасқан жерді таңдау қажет. Джозеф Най айтқандай, "ақпарат заманында көбінесе оқиғаның жақсы жағын жеткізе білген тарап жеңіске жетеді", бұл ескі стильдегі дипломатиядан бренд құру мен беделді басқаруға көшуге әкелді. Қысқасы, ел өзінің мәдениетін пайдаланып, өзіндік брендін құра алады, ол оң құндылықтар мен имиджді көрсетеді.

Мұражай дипломатиясы

Музейлік дипломатия – музейлер мен олар көрсететін мәдени артефакттарға қатысты мәдени дипломатияның бір саласы. Ол музейлерді салу/қолдау, өнер туындыларын/көне заттарды сыйға беру және кезеңдік көрмелер ұйымдастыру сияқты шараларды қамтиды. Франция колониялық кезеңде ұрланған өнер туындыларын өз еліне қайтару арқылы дипломатиялық құрал ретінде пайдалануда жетекшілік етеді.

Панда дипломатиясы

Қытай ұлттық мүдделерін ілгерілету үшін панда дипломатиясын пайдаланып келеді.

Асқынулар

Мәдени дипломатия кез келген үкіметке мәдени дипломатия бағдарламаларын іске асыруға тырысатын бірқатар ерекше қиындықтар туғызады. Шетелдік халықтың көретін көптеген идеялар үкіметтің бақылауында болмайды. Үкімет әдетте кітаптар, музыка, фильмдер, телебағдарламалар, тұтыну тауарлары сияқты аудиторияға жететін нәрселерді өндірмейді. Үкіметтің көбінесе жасай алатыны – хабарлама шетелдегі көпшілікке жеткізілуі үшін мүмкіндіктер жасауға тырысу ғана. Глобализация дәуірінде мәдени тұрғыдан маңызды болу үшін үкімет ақпарат ағыны мен коммуникациялық технологияларды, соның ішінде сауданы бақылауға ұмтылуы керек. Бұл, үкімет ақпарат ағынының көп бөлігін бақыламайтын еркін нарық қоғамында жұмыс істейтін үкіметтер үшін де қиын. Үкімет сауда келісімдерін пайдаланып немесе шетелдік телекоммуникациялық желілерге қол жеткізу арқылы мәдени экспортты қолдай алады, олардың дамуына көмектесе алады. Сонымен қатар, шетелдік үкімет шенеуніктері кейбір мәдени экспортқа қарсылық білдіруі немесе оған кедергі келтіруі мүмкін, ал халық оларды қолдауы мүмкін. Бұл ресми саясатқа қолдау табуды қиындатады. Мәдени шаралар бір ұлт үшін нығмет де, қарғыс та болуы мүмкін. Мәдениеттің кейбір элементтері шетелдік аудиторияны ренжітсе, мұндай жағдай туындауы мүмкін. Кейбір мәдени шаралар ұлттық саясаттың мақсаттарына да нұқсан келтіруі мүмкін. Мысалы, Ирак соғысына қарсы американдықтардың көпшілік наразылығы, үкімет ресми түрде оны қолдаған кезде болған. Сонымен қатар, наразылықтың кең таралуы кейбір шетелдіктерді Американың ашықтығына қызықтырған болуы мүмкін.

Тарихнама және есте сақтау

Кларк, Д., "Мәдениеттану перспективасынан мәдени дипломатиядағы мәдени өнімдердің рөлін теориялық тұрғыдан қарастыру" Халықаралық мәдени саясат журналы (2014). doi:10.1080/10286632.2014.958481. Джессика С. Е. Гиеноу Хехт және Марк С. Донфрид, ред. Мәдени дипломатияны іздеу (Berghahn Books, 2010). Томлинсон, Джон. Мәдени империализм: Сыни кіріспе (Пинтер, 1991).