Дмитрий Амилахвари: Француз легионері, ерлік жолы

Кіріспе

Француз армиясының офицері (1906–1942)

Димитрий Зеджинидзе Амилахвари ханзадасы, көбінесе Димитрий Амилахвари деп танылған (31 қазан 1906 – 24 қазан 1942) – ақсүйек грузин тегінен шыққан француз әскери офицері және Француз шетел легионының подполковнигі. "Базорка" атты лақап атымен ол Екінші дүниежүзілік соғыста нацистерге қарсы Ұрысқа қатысқан Францияның еркін күштеріндегі маңызды тұлғаға айналды.

Ерте өмір және мансап

Амилахвари Базоркинода (қазіргі Чермен, Солтүстік Осетия – Алания, Ресей Федерациясы) дүниеге келді. Оның отбасы 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде Грузияның Гори қаласындағы ата-бабаларының иелігінен көшіп келді. Зедгинидзе Әмилахвари әулеті бұрын Грузия патшалығының бас аттысы болып саналған және Ресей империясының Грузияны билеу кезеңінде әмірлік мәртебесін сақтап келген. Димитрийдің әкесі Иван Амилахвари (1829–1905) Ресей армиясындағы көрнекті генерал болды. Оның әкесі, полковник Георгий Зедгинидзе Амилахвари да Ресей әскерінде қызмет етті және 1918–1921 жылдары адалдығын Грузия Демократиялық Республикасына ауыстырды. 1921 жылдың басында Ресей КСРО Грузияны басып алғаннан кейін, отбасы Осман империясының Стамбул қаласына қашып кетті, онда Димитрий жергілікті британ мектебінде оқыды, ал 1922 жылы Францияға эмиграциялады. 1924 жылы Димитрий Амилахвари Сент-Сирдің арнайы әскери мектебіне түсіп, 1926 жылы бітіргеннен кейін екінші лейтенант болып тағайындалды. Осымен қатар, ол француз Шетелдік легионына жіберілді және 1926 жылы лейтенант болып жоғарылатылды. Кейін ол Француз Солтүстік Африкасында қызмет етті және 1932–1933 жылдары Марокконың оңтүстігіндегі маңызды операциялардың барлығына қатысты. 1934 жылдан 1939 жылға дейін Агадирдегі француз әскери мектебінің басшысы болды, 1937 жылы капитандық шеніне ие болды. Франция азаматы болып танылғаннан кейін, 1927 жылдың тамыз айында эмигрант грузин аристократы, ханшайым Ирина Дадианиге (1904–1944) үйленді. Француз қызметіндегі кезеңінде оның тегінің жазылуы өзгертіліп, әрпінен "h" алынып тасталғанын атап өткен жөн. Әмилахваридің әйелінен үш баласы болды: ұлдары Жорж мен Отар және қызы Тамар Әмилахвари, олардың барлығы да үйленді және бала-шағалы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

"Құмырсқа соғысы" кезінде, Германия Францияны басып алғанға дейін, Амилахвари Солтүстік Африкадағы Алжирде қызмет етті, бірақ 1940 жылдың көктемінде ол Норвегия науқанына жіберілген француз экспедициялық күштеріне қосылды. Ол Нарвик шайқасында күресті, содан кейін Ұлыбританияға эвакуацияланды, онда ол Бос Франция күштеріне қосылды. Содан кейін ол Батыс Африкада, Дакарда (Сенегалде) және Экваторлық Африкада, Камерунда Виши Франция күштеріне қарсы сәтсіз науқандарға қатысты. 1940 жылғы әскери қызметі оны бірнеше айдың ішінде Африкадан Солтүстік мұздық аймағына, содан кейін Экваторға дейін алып келді. Амилахваридің келесі қадамы оны континенттің жартысына жуық, Шығыс Африкадағы Эритреяға, 1941 жылдың басында Италияға қарсы Шығыс Африка науқанына қатысуға жеткізді, бірақ жазға қарай ол тағы да қозғалды, Виши Франциясына қарсы тағы бір науқанға қатысу үшін (соғыстың екі жағында француз Шетелдік легионының бөлімшелерімен) Сирияға. Бұл оның туған жеріне ең жақын болған жері болды. Амилахвари 1941 жылдың 6 қыркүйегінде Шетелдік легионның 13-ші жартылай бригадасына қолбасшылық етті. 1942 жылы Амилахвари Солтүстік Африкаға оралды, онда ол Ливияда неміс және итальяндық күштермен Солтүстік Африка науқаны аясында кездесті. Бір-Хакеймде (қаңтар) болған қатал шайқаста ол былай деп жазды: "Біз, шетелдіктер, Францияға алғысымызды білдірудің жалғыз жолы – өлтірілу". Дегенмен, ол аман қалды және маусым айында Азаттық жолдасы атағын алды, бұл атақ Құрмет легионынан кейінгі екінші орында тұрады. 1942 жылы ол Норвегиядағы ертегі қызметі үшін Krigskorset med Sverd, яки Норвегиялық Соғыс айқасымен марапатталды. Бұл Норвегияның батырлық үшін берілетін ең жоғары әскери марапаты және ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл марапатты алған 66 француздың бірі болды. 1942 жылдың қазан айында одақтастар Солтүстік Африкадағы соңғы шабуылды Эль-Аламейннің екінші шайқасымен бастады. Бұл шайқас одақтас әскерлерін Ливия арқылы Солтүстік Африкаға, Амилахвари операциялық қызметін бастаған жерге жеткізді. Алайда, Амилахвари өзінің ұлы африкалық саяхатын аяқтауға үлкермеді, өйткені ол шайқастың екінші күні қаза тапты. 1940 жылдың мамырында Амилахвари Құрмет легионының кавалері (Légion d'honneur) атағын алды. Кейін генерал Шарль де Голль оны және оның легионерлерін "Францияның мақтанышы" деп атады, олар одақтастардың позицияларын батырлықпен қорғағандары үшін.

During the "Phoney War" before the German occupation of France, Amilakhvari was serving in Algiers in North Africa, but in the spring of 1940 he joined the French expeditionary force earmarked for the Norwegian Campaign. He fought at Narvik and was then evacuated to the United Kingdom, where he joined the Free French Forces. He then took part in the unhappy campaigns against the Vichy French forces in West Africa, at Dakar (in Senegal), and Equatorial Africa, in Cameroun. In a remarkable record of service, his war service in 1940 had thus taken him from Africa to the Arctic Circle and back again, as far as the Equator, all in the space of a few months. Amilakhvari's next move took him halfway round the continent to Eritrea, in East Africa, to join the East African Campaign against Italy in early 1941, but by the summer he was on the move again, to take part in another campaign against Vichy France (with units of the French Foreign Legion serving on both sides of the conflict), in Syria. This would be the closest he would come to the land of his birth. Amilakhvari then assumed command of the 13th Demi Brigade of the Foreign Legion on 6 September 1941. In 1942, Amilakhvari was back in North Africa, facing the German and Italian forces in Libya as part of the North African Campaign. During the hard fighting at Bir Hakeim (January) he wrote: "We, foreigners, have only one way to prove to France our gratitude: to be killed ". Nevertheless, he survived, and in June he was made a Companion of the Liberation, a decoration second only to the Légion d'honneur. In 1942 he was also awarded the Krigskorset med Sverd or Norwegian War Cross with Sword for his earlier service in Norway. This is Norway's highest military decoration for gallantry and he was one of only 66 Frenchmen awarded this decoration during the Second World War. In October 1942, the Allies began the final offensive in North Africa with the Second Battle of El Alamein. This battle took the Allied forces right across Libya and into French North Africa, where Amilakhvari had begun his operational service. However, Amilakhvari did not live to complete his great African odyssey, as he was killed in action on the second day of the battle. In May 1940, Amilakhvari was awarded a Chevalier of the Legion of Honour (Légion d'honneur). Later, General Charles De Gaulle named him and his legionaries the "Pride of France" for their heroic defence of the Allies' positions.