Кіріспе

1982 жылғы мини-сериал

Үшінші дүниежүзілік соғыс – 1982 жылдың 31 қаңтарында NBC телеарнасында көрсетілген мини-сериал.

Сюжет

Бұл оқиға 1987 жылы басталады. Суық соғыстың шешуші кезеңінде АҚШ Әуе күштерінің екі әскери қызметкері Аляскадағы тыныш және шалғай орналасқан NORAD базасындағы радар экранын қадағалайды. Радар операторларының бірі күтпеген жерден ауа райының алдыңғы шегінде белгісіз ұшақтың жақындап келе жатқанын байқайды. Ол серігіне қауіп туралы ескертеді және Элмендорф әуе базасына хабарласуға кіріседі. Екінші әскери қызметкер үнсіздетілген MAC-10 тапаншасын шығарып, оны атып өлтіреді. Содан кейін ол төсек орындарында ұйықтап жатқан база қызметкерлерін атып өлтіреді. Сигарет тұтандырып, сатқын Элмендорфқа станцияның бір сағатқа тоқтап қалатынын, генераторды жөндеу қажет екенін хабарлайды. Кейіннен белгілі болғандай, сатқын 15 жылдан бері Әуе күшінде жұмыс істеген КГБ жеделқызметкері екен. Радарда қажетті соқыр аймақ пайда болады, соның арқасында ұшақ Аляскаға байқаусыз кіріп барады. Ұшақтан түскен кеңес әскерлері Аляскаға құпия шабуыл жасайды. Кеңес әскерлері Алясканың солтүстігіне 35-40 КГБ десантшыларынан тұратын, соғыс машинасымен жабдықталған "Спецназ" тобын жібереді. Ворашиннің бұйрығы – Транс-Аляска мұнай құбыры бойындағы стратегиялық маңызға ие сорғы станциясын басып алу, мұнай ағынына жарылғыш заттарды орналастыру арқылы қауіп тудыру және құбырдың маңызды бөліктерін жою. Бұл операция АҚШ-тың Кеңес Одағына астық ембаргосының жауабы ретінде жүзеге асырылуда, дәл сол сияқты 1980 жылғы астық ембаргосы 1979 жылғы Ауғанстанға кеңес әскерлерінің басып кіруіне жауап ретінде болған. Канада, Австралия және Аргентина үкіметтері де АҚШ-қа қосылып, ембаргоны қолдады, бұл Кеңес Одағының ішінде азық-түлік тапшылығы мен әлеуметтік толқуларға әкелді. Аляска Ұлттық гвардиясының және Аляска скауттарының 18 қарулы әскери қызметкері оқу-жаттығу кезінде кеңес басқыншыларының шабуылына ұшырап, қаза табады. Форт Уэйнрайттағы Вьетнам соғысының ардагері полковник Джейк Каффи (Дэвид Соул) командирінің тапсырмасымен жоғалып кеткен әскерилерді іздеуге жіберіледі. Каффи Ұлттық гвардияның уақытша қарауылдық базасына ұшып барып, Гвардия ротасының екінші бөлімімен кездеседі. Каффи іздеу миссиясына шығып, Аляска скауттарының бірін тірі табады және кеңес әскерлерінің шабуыл жасағанын біледі. Кейін Каффи Форт-Уэйнрайттың қолбасшысы генерал Робертске хабарлағаннан кейін кеңес әскерлерін іздейді. Генерал оқиға орнына ұшып келеді, бірақ атыс кезінде қаза табады. Каффи гвардияшыларды басқарып, Пентагонға жағдай туралы хабарлайды. Бұл жағдайды білгеннен кейін АҚШ президенті Томас МакКенна (Рок Хадсон) Каффидің Ұлттық гвардия әскерлерін федералдық басқаруға беруге және кеңес әскерлерін тоқтату үшін бар күшін салуға бұйрық береді. МакКенна төтенше жағдай туралы ақпаратты жарияламауды бұйырады, бірақ кейін кеңес әскерлерінің шабуылына жауап ретінде АҚШ күштерін жоспардан тыс оқу-жаттығулар ақтауымен жұмылдыруға бұйрық береді. МакКенна АҚШ халқы шабуыл үшін ресейліктерге қарсы соғыс жариялауды талап етеді деп қорқады. Алясканың оңтүстігіндегі базалар мен форттардан АҚШ әскери бөлімшелерінің Каффидің бөлімін нығайтуына қыстың суық ауа райы кедергі келтіреді. Каффи кеңес шабуылшыларының мақсатын анықтайды. Ол қолда бар екі АҚШ әскери тікұшағын пайдаланып, өз бөлімін кеңестерден бұрын жаңа сорғы станциясына көшіреді. Осы арада Кеңес Премьер-Министрі Горный (Брайан Кит) Кеңес әскері мен КГБ басшылығының жоспарды оның рұқсатысыз орындағанын біледі. Ол АҚШ-тың жұмылдыру туралы хабардар болып, Кеңес әскерлеріне ұқсас ұстанымға келуді бұйырады. Аляскада полковник Каффи өз адамдарының оқ-дәрі, гранаталар мен миналар жеткіліксіз екенін түсінеді. Вьетнамда алған ұрыс тәжірибесін пайдалана отырып, Каффи қарсыласқа тосқауыл қою үшін үлкен диаметрлі мұнай құбырының артық бөліктерін пайдалана отырып, сорғы станциясының айналасына қорғаныс периметрін орнатады. Кеңес әскерлері американдық сарбаздардың бар екенін білмей, қарға көмілген америкалық миналарды жарғанға дейін сорғы станциясына жақындады. Кеңес әскерлері шығынға ұшырап, кері шегінеді, бірақ олар ғимараттарды қоршауға алуды жалғастырады. МакКенна мен Горни құпия түрде Исландияда кездесіп, дағдарысты шешу туралы келіссөздер жүргізеді. Олар келісімге келе алмай, екеуі де өз елдеріне оралады, бірақ келіссөздер жалғасатынын бір-біріне уәде етеді. АҚШ кеңестердің жұмылдыруына жауап береді, өйткені ресмилер олардың "Қызыл Ту" деп аталатын ойдан шығарылған жоспарға сәйкес келетінін мойындайды. МакКенна барлық американдық баллистикалық зымырандық суасты қайықтарын, әскери кемелерді, B-1 және B-52 бомбалаушыларын соғысқа дайын күйде орналастыруға бұйрық береді. Ол АҚШ бомбалаушыларын кеңес аумағына жақын жерде үздіксіз ұшу жолдарымен ұшуға бағыттайды. Каффи мен оның әскерлері Аляскадағы сорғы станциясына жасалған кеңес шабуылдарын жалғастырады, бірақ олардың оқ-дәрісі мен жабдықтары таусылып барады. МакКенна радио арқылы Каффимен байланысады және оған мен оның әскерлеріне ауа райы жақсаруына дейін барлық күшін салуды сұрайды, сонда оларды ауыстыруға күштер жіберіледі. Каффи бұйрыққа бағынады, бірақ дипломатиялық шешімге үміттенеді. Горный да дағдарысты келісіммен шешуге үміттенеді. Алайда, Коммунистік партияның және КГБ-нің радикалды мүшелері, кеңес халқының азық-түлік тапшылығына наразы болып, төңкеріс жасауға кіріседі. Олар Горныйдің баласы Саша оқитын мектепке барып, машинамен жарылғыш заттарды орнатып, оны өлтіреді. Осы уақытта Аляскадағы кеңес әскерлері сорғы станциясына соңғы шабуылды бастайды. Кеңес полковнигі Ворашин, ядролық соғыс қаупінің артуына алаңдап, Каффимен келіссөздер жүргізуді сұрайды. Эмоционалды әңгімеден кейін Ворашин мен Каффи шайқасты тоқтатуға келіседі. Бірақ сол сәтте ресейлік саяси офицер, майор Николай Самаретц, граната лақтырады, одан екеуі де қаза табады. Жағдай қан төгіске ұшырайды, Аляска скауттарының сержанты соңғы хабарламаны жібереді, АҚШ-тың соңғы позициясы басып алынып жатыр. Жаңалықты естіген МакКенна кеңес басшылығына қоңырау шалып, Горныймен сөйлесе алмайтынын біледі. Кеңес басшылығы Горныйдің ауыр ішек ауруына шалдыққандарын және олардың күштері дағдарысқа дейінгі жағдайға оралатынын мәлімдейді, бірақ МакКенна оларға сенбейді және кеңес Одағын басып алуға тырысатын КГБ-нің соғыс жақтастары билікке келгенін түсінеді. Телефон арқылы сөйлескеннен кейін МакКенна Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне Горныйдің қаза тапқанына және тотальді соғыс жақын екеніне сенімді екенін хабарлайды. Ол дұрыс болды, өйткені сол сәтте төңкерісшілер тотальді ядролық соққы беру туралы шешім қабылдады, олардың кейбіреулері АҚШ президентінен Американың ядролық шабуылына конгресс бекітуін алуды талап ететініне қате түсінді. Алайда МакКенна жаудың стратегиясын бұрыннан болжаған. Қорқыныштан көздерінен жас шығып, жағдайды түзету мүмкін емес екенін түсініп, Кеңес Одағына тотальді ядролық соққы беруге бұйрық береді.

Салқын соғыс тақырыбы

Фильм суық соғыс кезеңінің бірнеше тақырыбына назар аударады, оның ішінде қауіптің шегіне дейін бару, саяси адалдық және екі тараптың да мәселені дипломатиялық жолмен шешуге тырысып, бір-бірін кері қайтуға мәжбүрлеу үшін әскери дайындық деңгейін көтеру арқылы туындаған өзара сенімсіздік.

Актерлік құрам

Орындаушылар құрамында АҚШ президенті рөлінде Рок Хадсон, Кеңес Одағының премьер-министрі рөлінде Брайан Кит, ал АҚШ әскери офицерлері рөлінде Кэти Ли Кросби мен Дэвид Соул болды. Сонымен қатар, Жерон Краббе, Роберт Проски, Кэтрин Хельмонд және Джеймс Хэмптон да түсті.

Өндіріс жазбалары

Роберт Л. Джозеф шағын сериалды жазды. Режиссер Борис Сагал түсірілімнің басында Орегон штатында тікұшақ апатында қаза тапты. Оның орнына Дэвид Грин келді. Рок Хадсон мен басқа да дереккөздердің мәлімдемесінше, Сагал қайтыс болғанға дейін мини-сериалдың соңы ашық қалдырылған, егер бірінші мини-сериал жоғары рейтингке ие болса, одан кейін жалғас мини-сериал немесе толық маусымдық сериал түсірілуі мүмкін еді. Бірақ, солай болмады, және мини-сериал АҚШ пен кеңестік Одақтың бір-біріне қарсы ядролық қаруларын қолдануымен аяқталады, себебі кеңестік тарап АҚШ астық эмбаргосынан бас тартпайды деп санайды. Мини-сериал "Fail Safe" фильміне ұқсас фотомонтажбен аяқталады, онда әлемнің әртүрлі елдеріндегі адамдар аспанға қарай қарап тұрады. Зымырандар мен ұшақтардың дыбыстау эффектілері күшейе түседі, содан кейін күн батуы көрсетіліп, бірден қара экранға өтеді.

Новелизация

Телеспектакль негізінде жазылған роман, эфирде көрсетілген шағын сериалдан бірнеше маңызды тұрғыда өзгешеленеді. Гарольд Кинг осы романды Брайан Харрис деген псевдониммен жазған. 1981 жылы Pocket Books баспасынан шыққан бұл кітап, шағын сериал эфирге түсуге бірнеше ай бұрын жарық көрді. Осы өзгерістер Кингтің енгізгені ме, әлде бұл сценарийдің алдыңғы нұсқасына сәйкес пе, әзірге белгісіз.