Кіріспе
Видеокамераларды пайдалану, белгілі бір орынға, шектеулі мониторлар жиынтығында сигнал беру үшін – жабық схемалы теледидар (CCTV), сондай-ақ бейнебақылау деп аталады. Ол видеокамераларды белгілі бір орынға, шектеулі мониторлар жиынтығында сигнал беру үшін пайдалануды білдіреді. Ол ашық теледидардан сигнал ашық таратылмауымен ерекшеленеді, бірақ нүктеден нүктеге, нүктеден көп нүктеге (P2MP) немесе желілік сымды немесе сымсыз байланыстарды қолдануы мүмкін. Барлық бейнекамералар осы анықтамаға сай болғанымен, бұл термин көбінесе қосымша қауіпсіздік немесе үздіксіз бақылау қажетті аймақтардағы қадағалау үшін қолданылатын камераларға қатысты айтылады (видеотелефония көбінесе «CCTV» деп аталмайды). CCTV көмегімен халықты бақылау әлемнің көптеген аймақтарында кең таралған. Бейнебақылауды пайдалану, жеке адамдардың құпиялылығына құқығымен теңгерілгендігі туралы маңызды пікірталастарға себеп болды, тіпті олар қоғамдық орында болғанда да. Өнеркәсіптік кәсіпорындарда CCTV жабдықтары орталық басқару пунктінен процестердің бөліктерін бақылау үшін қолданылуы мүмкін, әсіресе бақыланатын орталар қауіпті немесе адамдарға қол жетімсіз болса. CCTV жүйелері үздіксіз немесе белгілі бір оқиғаны бақылау үшін қажет болған жағдайда ғана жұмыс істей алады. Цифрлық бейне тіркегіштерді (DVR) пайдаланатын CCTV-ның жетілдірілген түрі, әртүрлі сапа мен өнімділік опцияларымен және қосымша мүмкіндіктермен (мысалы, қозғалыс анықтау және электрондық хабарламалар) көп жылдар бойы жазба сақтауды қамтамасыз етеді. Соңғы кезде мегапиксельдік сенсорлармен жабдықталған орталықтандырылмаған IP камералар, желілік сақтау құрылғыларына тікелей жазба жасауға немесе толығымен автономды жұмыс істеу үшін ішкі жадқа қолдау көрсетеді. Бұл технологияны енгізу мемлекеттік бақылаудың айтарлықтай өсуіне, озық әлеуметтік бақылау және басқару әдістерінің күрт өсуіне, сондай-ақ әлем бойынша қылмыстың алдын алу шараларының кеңеюіне мүмкіндік берді.
Closed circuit television (CCTV), also known as video surveillance, is the use of video cameras to transmit a signal to a specific place, on a limited set of monitors. It differs from broadcast television in that the signal is not openly transmitted, though it may employ point to point, point to multipoint (P2MP), or mesh wired or wireless links. Even though almost all video cameras fit this definition, the term is most often applied to those used for surveillance in areas that require additional security or ongoing monitoring (Videotelephony is seldom called "CCTV"). Surveillance of the public using CCTV is common in many areas around the world. Video surveillance has generated significant debate about balancing its use with individuals' right to privacy even when in public. In industrial plants, CCTV equipment may be used to observe parts of a process from a central control room, especially if the environments observed are dangerous or inaccessible to humans. CCTV systems may operate continuously or only as required to monitor a particular event. A more advanced form of CCTV, using digital video recorders (DVRs), provides recording for possibly many years, with a variety of quality and performance options and extra features (such as motion detection and email alerts). More recently, decentralized IP cameras, perhaps equipped with megapixel sensors, support recording directly to network attached storage devices, or internal flash for completely stand alone operation. The deployment of this technology has facilitated significant growth in state surveillance, a substantial rise in the methods of advanced social monitoring and control, and a host of crime prevention measures throughout the world.
Тарих
Алғашқы механикалық КТҚ жүйесін 1927 жылғы маусымда орыс физигі Леон Термен (салыстыр: Кеңес Одағындағы теледидар) жасады. Бұл жүйе бастапқыда CTO (Кеңес Еңбек және Қорғаныс Кеңесі) тарапынан сұралып, қолмен басқарылатын сканерлеуді тарату камерасынан, сымсыз қысқа толқынды таратушы мен қабылдағыштан тұрды және ажыратымдылығы жүз жолға жететін. Климент Ворошиловтың тапсырмасымен Терменнің КТҚ жүйесі Иосиф Сталинге, Семен Будённыйға және Серго Орджоникидзеге көрсетілді, содан кейін Мәскеу Кремлінің ауласына келіп жатқан адамдарды бақылау үшін орнатылды. АҚШ-та алғашқы коммерциялық жабық схемалық теледидар жүйесі 1949 жылы "Ремингтон Рэнд" компаниясы арқылы қолжетімді болды және "CBS Laboratories" жобалаған "Vericon" деп аталды. "Vericon" жүйесі камера мен монитор арасында кабельдік байланыс қолданылатындықтан, ауа арқылы таратуды қажет етпейтіндігіне байланысты, мемлекеттік рұқсат алудың қажеті жоқ екендігін жариялады.
Технология
Видеобайқаудың ең алғашқы жүйелері ақпаратты жазу мен сақтау мүмкіндігі болмағандықтан, үнемі бақылауды талап етті. Магниттік ленталарға жазуды қамтамасыз ететін катушкадан катушкаға дейінгі технологияның дамуы бақылау кадрларын жазуға мүмкіндік берді. Бұл жүйелерде магниттік ленталарды қолмен ауыстыру қажет болды, бұл көп уақыт алатын, қымбат және сенімсіз процесс еді, оператор лентаны ленталық катушкадан жазу құрылғысы арқылы қабылдау катушкасына қолмен өткізуге мәжбүр болды. Осы кемшіліктерге байланысты бейнебақылау кеңінен таралған жоқ. 1970 жылдары бейнежазу құрылғылары (VCR) пайда болды, бұл ақпаратты жазуды және жоюды жеңілдетті, нәтижесінде бейнебақылау қолдануы көбейді. 1990 жылдары сандық мультиплекстеу технологиясы дамыды, ол бірнеше камераның бір уақытта жазуына, сондай-ақ уақыт бойынша және қозғалыс тіркелгенде ғана жазуға мүмкіндік берді. Бұл уақытты және ақшаны үнемдеді, содан кейін жабық телебақылау жүйелерінің (CCTV) қолдануының өсуіне әкелді.
Қолдану
Алғашқы телебақылау жүйелері 1960-1965 жылдар аралығында Лондон орталығында Метрополитен полициясы тарапынан орнатылды. 1963 жылға қарай, Мюнхенде телебақылау көлік қозғалысын бақылау үшін қолданыла бастады. Жабық схемалық теледидар (CCTV) кәсіби бокс және күрес сияқты спорт түрлері үшін, сондай-ақ 1964 жылдан 1970 жылға дейін Индианаполис 500 автокөлік жарысы үшін «төлем жасап көру» теледидарының бір түрі ретінде пайдаланылды. Бокс трансляциялары көбінесе театрлар сияқты таңдалған орындарға тікелей эфирде берілді, мұнда көрермендер жекпе-жекті тікелей тамашалау үшін билеттерді төледі. Жабық схемалық трансляция арқылы өткен алғашқы жекпе-жек 1948 жылы Джо Луис пен Джо Уолкотт арасындағы жекпе-жек болды. Жабық схемалық теледидар 1960 және 1970 жылдары Мұхаммед Алимен ең жоғары танымалдыққа ие болды, ал 1975 жылы «Манила трилласы» әлем бойынша 100 миллион CCTV көрерменін тартты. 1985 жылы WrestleMania I кәсіби күрес шоуын осы схема арқылы бір миллионнан астам көрермен тамашалады. 1996 жылға дейін Хулио Сезар Чавес пен Оскар Де Ла Хойя арасындағы бокс жекпе-жегін 750 000 адам көрді. 1980 және 1990 жылдары жабық схемалық теледидар ақырын-ақырын үйдегі кабельдік теледидармен алмастырылса да, ол бүгінгі күнге дейін көптеген марапаттаулар мен басқа да іс-шаралар үшін қолданылады, олар көптеген орындарға тікелей эфирде трансляцияланады, бірақ телеарналарда көрсетілмейді және кейіннен эфирге шығару үшін қайта өңделеді. Мари Ван Бриттан Браун 1969 жылы CCTV негізіндегі үй қауіпсіздік жүйесінің дизайнына патент алды. Тағы бір ерте пайдалану мысалы 1973 жылы Нью-Йорктегі Таймс-скверде болды. Нью-Йорк полициясы оны аудандағы қылмыстың алдын алу үшін орнатты; алайда, камералардың нәтижесінде қылмыс деңгейі айтарлықтай төмендемеді. Бұл полиция бөлімдерінің санын арттыруға қарағанда қылмыстың алдын алудың арзан жолы ретінде қарастырылды. 1970 және 1980 жылдардағы Ұлыбританиядағы эксперименттер, соның ішінде 1985 жылы Борнмут қаласындағы сыртқы CCTV, кейінірек он жылдықта бірнеше ірі сынақ бағдарламаларына әкелді. Жергілікті билік оны алғаш рет 1987 жылы Норфолк графтығындағы Кингс-Линн қаласында қолданды.
Қылмыстың алдын алу
2009 жылы Солтүстік-Шығыс университеті мен Кембридж университетінің зерттеушілері 41 түрлі зерттеу бойынша қылмысқа қатысты бейнебақылаудың орташа әсерін анықтау үшін мета-аналитикалық әдістерді қолданды. Мета-талдауға енгізілген зерттеулер эксперименттік және бақылау аймақтарындағы қылмыстың алдындағы және кейінгі өлшемдерін қамтитын квазиэксперименттік бағалау жобаларын пайдаланды. Екіншіден, кейбір зерттеулерде CCTV-ның енгізілуі бұрынғы қылмыс тенденцияларымен байланысты болуы мүмкін болғандықтан, іріктеу қателіктері болуы мүмкін екені айтылды. Атап айтқанда, егер CCTV қылмыс тенденцияларына жауап ретінде енгізілсе, нәтижелер бұрмалануы мүмкін. Іріктеу қателіктері мен эндогенділіктің проблемаларын кездейсоқ бақыланатын сынақтар мен табиғи эксперименттер сияқты күшті зерттеу жобаларымен шешуге болады делінген. 2017 жылы «Криминология және қылмыстың алдын алу бойынша скандинавтық зерттеулер журналында» жарияланған шолуда осындай зерттеу жобаларын қолданған жеті зерттеу жинақталды. Шолуға енгізілген зерттеулерде бейнебақылау камералары қоғамдық көшелер мен қалалық метро станцияларындағы қылмысты 24-28% төмендеткені анықталды. Сондай-ақ, бейнебақылау футбол стадиондарындағы тәртіпсіздікті және супермаркеттер мен гипермаркеттердегі ұрлықты азайтуға көмектеседі. Алайда, тұрақтарда немесе қала маңындағы метро станцияларында бейнебақылаудың пайдалы әсеріне дәлелдер жоқ. Бұдан бөлек, тексеріс бейнебақылаудың мүліктік қылмыстарды болдырмауда зорлық-зомбылық қылмыстарына қарағанда тиімдірек екенін көрсетті. Полицияға бейнебақылаудың тиімділігі туралы тағы бір мәселе – жүйенің жұмыс істеу уақыты. 2013 жылы Филадельфия қаласының аудиторы 15 миллион долларлық жүйенің уақытының 32% ғана жұмыс істейтінін анықтады. Бейнебақылау қылмыскерлерді анықтауға және айыптауға көмектеседі деген нақты дәлелдер бар. Мысалы, Ұлыбритания полициясы қылмыс болғаннан кейін әдетте бейнебақылау жазбаларын іздейді. Сонымен қатар, бейнебақылау күдіктілер мен құрбандардың қозғалысын анықтауда маңызды рөл атқарады және терроризмге қарсы күштер оны террористерді іздеудегі маңызды құрал деп санайды. Ірі масштабты бейнебақылау жүйелері 1970 жылдан бері терроризмге қарсы қорғаныстың маңызды бөлігі болып табылады. Қылмыстың алдын алу мақсатында қоғамдық көлікте де камералар орнатылған. Басқа бір сұрақ – бейнебақылаудың көп бөлігінің тиімділігі. Төмен сапалы жеке жиынтықтар арзан болғанымен, жоғары сапалы бейнебақылауды кәсіби түрде орнату және күтіп ұстау қымбатқа түседі. Гилл мен Сприггс қылмыстың алдын алуда бейнебақылаудың тиімділігін бағалауды (CEA) жүргізді, нәтижесінде бейнебақылауды орнатудан ақшалай үнемдеу аз болды, себебі алдын алған қылмыстардың көпшілігі аз шығынға әкелді. Алайда, сыншылар дәстүрлі тиімділік талдауында ақшалай емес құндылықтың пайдасын бағалау мүмкін емес екенін және олар зерттеулерінен алынып тасталғанын атап өтті. Лондондағы полиция есебінде 2008 жылы 1000 камераға бір ғана қылмыс ашылғаны көрсетілді. Кейбір жағдайларда бейнебақылау камералары шабуылдың нысанына айналады. Ұлыбританиядағы Манчестер сияқты қалалар қылмыстың алдын алу үшін қолжетімділікті жақсарту үшін DVR технологиясын пайдаланады. 2009 жылдың қазан айында «Интернет көздері» веб-сайты жарияланды, ол тұрғындарға үйлерінен бейнебақылау камераларының суреттерін қарап, куә болған қылмыстар туралы хабарлау үшін төлем жасауды ұсынды. Сайт жеткіліксіз бақыланатын камераларға «көптеген көздерді» қосуды мақсат етті. Азаматтық бостандықтарды қорғаушылар бұл идеяны «жағымсыз және алаңдатарлық даму» деп сынады. 2013 жылы Оахака қылмыстық құлықтарды анықтау үшін еріктілердің ауыз қозғалысын оқу үшін есту қабілеті жоқ полиция қызметкерлерін жұмысқа алды. Сингапурда 2012 жылдан бері мыңдаған бейнебақылау камералары несие алушыларды тоқтатуға, қоқыс тастауды болдырмауға және заңсыз тұрақтап қоюды тоқтатуға көмектескен, деп мәлімдейді үкімет. Ресей «Қауіпсіз қала» деп аталатын бейнебақылау жүйесін енгізді, ол бет-әлпеттерді және қозғалатын объектілерді тани алады және деректерді автоматты түрде мемлекеттік органдарға жібереді. Алайда, бейнебақылау арқылы жеке тұлғаларды кең ауқымда іздеу жеке өмірге қатысты маңызды мәселелерді тудырады.
Қылмысты шешу
Сондай-ақ, бейнебақылау қылмыстарды анықтауға және шешуге көмектеседі. Тек Лондон қаласында ғана күніне орташа алты қылмыс бейнебақылаудан алынған жазбалар арқылы шешіледі.
Дене киген
Соңғы жылдары денеге бекітілетін бейнекамералардың қолданылуы кеңейді. Мысалы, құқық қорғау органдарында полицейдің кеудесіне немесе басына орнатылған камералар арқылы жаңа бақылау құралы ретінде пайдаланылуда.
Көлік қозғалысы
Көптеген қалалар мен автожол желілерінде көлік қозғалысын бақылаудың кең ауқымды жүйелері бар, олар жабық схемалық теледидарды пайдаланып, тығындарды анықтап, апаттарды байқауға мүмкіндік береді. Көптеген камералардың көп бөлігі жеке компанияларға тиесілі және деректерді жүргізушілердің GPS жүйелеріне жібереді. Highways England британдық автожолдар мен магистральдық жолдар желісін қамтитын 3000-нан астам Pan Tilt Zoom камераларынан тұратын CCTV желісіне ие. Бұл камералар негізінен жол қозғалысының жағдайын бақылау үшін қолданылады және жылдамдық режимін бақылау камералары ретінде пайдаланылмайды. Белсенді жол қозғалысын басқару жүйесіне қосымша тұрақты камералар орнатылғаннан кейін, Highways England CCTV желісіндегі камералардың саны алдағы бірнеше жылда едәуір артуы мүмкін. Лондон қаласындағы көлік кептелісі үшін алынатын төлем камералар арқылы бақыланады, олар кептеліс аймағының шекараларында және ішінде орналасқан, сондай-ақ аймаққа кіретін көліктердің нөмірлерін автоматты түрде оқиды. Егер жүргізуші төлемді жасамаса, оған айыппұл салынады. Ұрланған көліктерді анықтау үшін де осыған ұқсас жүйелер әзірленуде. Басқа бақылау камералары жол қозғалысын бақылау үшін қолданылады.
Жаяу жүргіншілер қозғалысы
Меккеде CCTV камералары көпшіліктің қозғалысын бақылау (және басқару) үшін қолданылады. Филиппинде Сан-Антонио барангайы, аурудың таралуы кезінде адамдардың жиналуын анықтау үшін CCTV камералары мен жасанды интеллект бағдарламалық құралын пайдаланды. Қалада белгілі бір орында адамдар жиналғанда қауіпсіздік қызметкерлері жіберілді.
Қоғамдық көліктегі қауіпсіздік пен қамқорлықты арттыру
Тек жүргізуші басқаратын пойыздың бейнекамералары жүргізушіге есіктерді жабу және пойызды қозғалуға жіберу алдында жолаушылардың есіктерден алыс кеткенін көруге мүмкіндік береді. 2011 жылы RET жүргізген тәжірибеде трамвайларға орнатылған беттік әлпетті тану камералары, бұрын кіруіне тыйым салынған адамдардың трамвайға жасырын кірмеуін қамтамасыз етті.
Спорттық іс-шаралар
Америка Құрама Штаттарында көптеген спорттық іс-шараларда стадион немесе арена ішінде CCTV (жабық телебақылау) қолданылады. Ол стадионның немесе аренаның таблосында көрсетілуі мүмкін, немесе көрермендерге орындықтан тыс жердегі оқиғаларды көруге мүмкіндік беру үшін фойелерде және дәретханаларда орнатылады. Камералар түсірілген бейнені орталық басқару орталығына жібереді, онда продюсер көрермендер көре алатын теледидар мониторларына жіберу үшін бейнелерді таңдайды. Іс-шараға қатысушылар үшін лаунждарда, дәліздерде және дәретханаларда CCTV мониторлары жиі орнатылады. CCTV камераларымен жүргізілген тәжірибеде футбол клубының жанкүйерлері енді қолмен сәйкестендіру қажеттілігін сезінбеді, бірақ беттік тану жүйесі арқылы рұқсат алғаннан кейін еркін өте алды.
Мектептерде қолдану
АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Австралия және Жаңа Зеландияда CCTV мектептерде кеңінен қолданылады, себебі ол қорлау, вандализмнің алдын алуға, келушілерді бақылауға және қылмыстық дәлелдерді сақтауға көмектеседі. Кейбір шектеулер бар: камералар "жеке өмірге қатысты ақылға қонымды үміттер" тудыратын жерлерде, мысалы, дәретханаларда, спорт залының киім ауыстыру бөлмелерінде және жеке кеңселерде (егер кеңседе отырған адамның рұқсаты болмаса) орнатылмайды. Камералар көбінесе дәліздерде, тұрақтарда, студенттердің, қызметкерлердің және ата-аналардың кіріп-шығатын кеңселерде, спорт залдарында, асханаларда, шаруашылық бөлмелерінде және сыныптарда қолдануға болады. Кейбір мұғалімдер камералардың орнатылуына қарсы. Израиль мектептеріндегі жоғары сынып оқушыларының арасында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, оқушылардың мектептегі CCTV-ға деген көзқарасы олардың мұғалімдері, мектеп және билік туралы пікірлеріне байланысты. Сондай-ақ, көптеген оқушылар сыныптың ішінде CCTV орнатылуын қаламайтынын айтты. Егер біреу бай аудандағы ең оңай бұзылатын үйді іздесе, CCTV жүйесі, дабыл немесе басқа да қауіпсіздік шаралары бар үй олар үшін қиын нысана болып көрінеді, сондықтан олар келесі үйге көшуі мүмкін. Қазіргі заманғы CCTV жүйелерін мобильді қосымшалар арқылы бақылауға болады, бұл адамдарға интернетке қосылған кез келген жерден өз үйлерінен тікелей бейнелерді көруге мүмкіндік береді. Кейбір жүйелерде қозғалыс анықталғанда телефонға хабарлама жіберіледі.
Қылмыстық мақсатта пайдалану
Қылмыскерлер халықты бақылау үшін бақылау камераларын пайдалануы мүмкін. Мысалы, банкоматқа жасырын орнатылған камера адамдардың PIN-кодтарын олардың білмеуінше жаза алады. Бұл құрылғылар өте кішкентай болғандықтан байқалмайды және адамдар PIN-кодын енгізген кезде машинаның пернетақтасын бақылай алатын жерге орналастырылады. Түсірілген суреттер сымсыз жолмен қылмыскерге жіберілуі мүмкін. Тіпті заңды түрде орнатылған бақылау камераларының да деректері заң бойынша алуға құқығы жоқ адамдардың қолына өтуі мүмкін.
Сауда орталықтары мен бөлшек сауда дүкендерінде пайдалану
Ұрлық көптеген дүкендер мен сауда орталықтары үшін үлкен мәселе. CCTV дүкендердің мүлігін қорғауға және қызметкерлер мен клиенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Терроризмге қарсы іс-қимыл
Қадағалау камералары жинаған материалдар террористік шабуылдардың тактикасын, әдістерін және жасаушыларын анықтау үшін оқиғадан кейінгі криминалистикалық сараптамада құрал ретінде қолданылды. Бұдан бөлек, INDECT сияқты жеке тұлғалар мен топтардың күдікті мінез-құлқыларын анықтауға бағытталған түрлі жобалар бар. Террористер камералардан үрейленбейді, қазіргі видеобақылау террористік шабуылдарды тоқтатуға арналмаған және террористер оны өз істерін насихаттау мен жариялау үшін қосымша канал деп қарастыруы мүмкін деген пікірлер айтылуда. Германиядағы SPD, CDU және CSU сияқты басқа саяси партиялардың бейнебақылауды кеңейту туралы ұсыныстары солшыл партияның бір өкілі тарапынан "субъективті қауіпсіздік сезімін тудыратын қарапайым плацебодан асып түспейді" деп сынға алынды.
Азия
Әлемдегі бейнебақылау камераларының шамамен 65 пайызы Азияда орнатылған. Азиядағы түрлі адамдардың қызметі бақылау камералары жүйелері мен қызметтерін пайдалануға ықпал етті, оның ішінде бизнес және оған байланысты салалар, көлік, спорт, қоршаған ортаны қорғау сияқтылар бар. 2018 жылы Қытайда 170 миллионнан астам CCTV камерасынан тұратын үлкен бақылау желісі бар екені хабарланды, ал келесі үш жылда тағы 400 миллион жаңа камера орнатылуы күтілуде, олардың көпшілігі бетті тану технологиясын қолданады. Жапонияда CCTV камераларын көбінесе "бақылау камералары" немесе "қауіпсіздік камералары" деп атайды. Nikkei Business компаниясының бағалауынша, 2018 жылы Жапониядағы қауіпсіздік камераларының жалпы саны шамамен 5 миллионға жеткен.
Америка Құрама Штаттары
2011 жылы АҚШ-та шамамен 30 миллион бақылау камерасы болды. Бейнебақылау 1990 жылдардан бері АҚШ-та кеңінен таралған; мысалы, бір өндіруші 1995 жылы 120 миллион доллар таза пайда тапқанын мәлімдеді. Бағасы төмендеуімен және орнатудың жеңілдеуімен үй қауіпсіздігі камераларының сатылымы 21-ші ғасырдың басында артты. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін, болашақ террористік шабуылдарды болдырмау мақсатында қоғамдық орындарда бейнебақылау қолдану жиіледі. 2009 жылы Чикагода шамамен 15 000 бейнебақылау жүйесі болды, олардың көпшілігі біріктірілген камера желісімен байланысты. Нью-Йорк қаласының Domain Awareness System жүйесінде 6 000 бейнебақылау камерасы бар, метро жүйесінде 4 000-нан астам камера бар (олардың шамамен жартысы істемейді), ал ірі тұрғын үйлер мен коммерциялық ғимараттардың үштен екісі бейнебақылау камераларын пайдаланады. Вашингтон қаласында мектептерде 30 000-нан астам бақылау камерасы бар, ал метрода жүйе бойынша шамамен 6 000 камера қолданылуда.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда КҚК камераларының басым көпшілігін мемлекеттік органдар емес, жеке тұлғалар немесе компаниялар, әсіресе дүкендер мен кәсіпорындардың ішкі аумағын бақылау үшін пайдаланады. Ақпараттық еркіндік туралы 2000 жылғы заңға сәйкес, жергілікті үкімет басқаратын КҚК камераларының жалпы саны Ұлыбританияның барлық аумағында шамамен 52 000 болды. CCTV Image журналында жарияланған мақалада 2011 жылы Ұлыбританияда жеке және жергілікті үкіметпен жұмыс істейтін камералардың саны 1,85 миллионға жетеді деп бағаланды. Бұл бағалау Чешир полициясының құзыретіндегі мемлекеттік және жеке камералардың жан-жақты сараптамасына негіделген. Бұл Ұлыбританияда әрбір 32 адамға орта есеппен бір камера келеді, бірақ камералардың тығыздығы әр жерде әртүрлі. Сондай-ақ, Чешир есебінде орташа адам күні бойы 70 КҚК камерасымен бақыланады делінген. Чешир көрсеткіші 2002 жылы жарық көрген UrbanEye-тің Майкл Маккахилл мен Клайв Норрисінің бұрынғы зерттеуінен сенімдірек деп есептеледі. Путни Хай-стриттегі шағын үлгіге сүйене отырып, Маккахилл мен Норрис Ұлы Лондондағы қадағалау камераларының санын шамамен 500 000-ға дейін және Ұлыбританиядағы камералардың жалпы санын шамамен 4 200 000-ға дейін экстраполяциялады. Олардың бағалауынша, Ұлыбританияда әр 14 адамға бір камера тиесілі. Бұл көрсеткіштің негізіндегі әдістеменің кемшіліктері болғанымен, ол көптеп сілтеме жасалды. Сонымен қатар, Ұлы Лондон үшін 500 000 саны полиция мен жергілікті үкіметпен жұмыс істейтін камералар санымен жиі шатастырылады, ал 2011 жылы Лондон қаласындағы олардың саны шамамен 650 болды. Шотландияның қылмыс және әділет зерттеу орталығы жүргізген зерттеу, Шотландияның барлық жергілікті билік органдарының сауалнамасына сүйене отырып, Шотландияда 2200-ден астам қоғамдық орындарда КҚК камералары бар екенін анықтады.
Канада
SCRAM жобасы – Холтон аймақтық полиция қызметінің үй қауіпсіздігі жүйелерін орнату кезінде тұтынушыларға жеке өмірге қатысты мәселелер мен қауіпсіздік туралы түсініктеме беру және оларды тіркеу бойынша жүргізілетін полициялық шара. "SCRAM бағдарламасы қауымдастық мүшелеріне қарапайым, қауіпсіз және құпия онлайн нысан арқылы өздерінің жеке тұрғын үйлеріндегі бейнебақылау құралдарын өз еріктерімен анықтап, тіркеуге мүмкіндік береді". Бұл бағдарлама коммерциялық кәсіпорындарға қолданылмайды. Үй қауіпсіздігі және жүйелерді тіркеу мен бақылау бойынша кең ауқымды жұмыс. "Қауіпсіздік камераларын тіркеу және бақылау – бұл қауымдастыққа негізделген қылмыстың алдын алу мүмкіндігі және тергеу құралы, ол тұрғындардың көмегіне сүйенеді және қылмыстың алдын алуға үш деңгейде көмектеседі. Жеке тұрғын үйлерде орналасқан бейнекүзет камералары қылмыскерлерді аумаққа енуден тоқтатып, қылмыстың болуын болдырмайды және полицияға құнды мәліметтер ұсынып, қылмыстың ашылуына көмектеседі". 2001 жылы жеткізушілердің санын реттеу мақсатында "Жеке қауіпсіздік саласын реттеу туралы" заң қабылданды, ол барлық қауіпсіздік компанияларын Жеке қауіпсіздік саласын реттеуші органға (PSIRA) тіркелуге міндеттейді.
Латын Америкасы
Латын Америкасында мүліктік қылмыстардың өсуіне байланысты КТҚ нарығы қарқынды дамып келеді. КТҚ камераларын орнату күннен-күнге артып, қылмыс деңгейі белгілі бір шамада бақылауға алынуда.
Ресей
Мәскеудің қоғамдық бақылау желісінде беттік биометриямен жабдықталған бейнекамералардың саны қазіргі 1500-ден жыл соңына дейін 70 есе артып, 105 000-ға жетеді. Мәскеудегі бейнебақылау жүйесі енді нейрондық желілерге негізделген алгоритм арқылы беттерді тани алады. Қалалық камералардың түсірілімдері нақты уақытта талданады. Экрандағы бет-әлпеттер сканерленеді және күдіктіні анықтау үшін полицияның деректер базасы сияқты бірнеше деректер базасымен салыстырылады. Бұл талдау жүйесі полицияға күдіктінің қаладағы қозғалысын қайта құруға көмектеседі. Жүйе әртүрлі бейнекамералардан алынған байланысты жазбаларды іздеп, бірнеше көріністегі бірдей бетті анықтайды. Мәскеу желісіне 160 000 бейнекамера және тұрғын үйлердің 95 пайызы кіреді. Жыл соңына дейін тұрғындар жеке ғимараттарына бейнекамераларды орнатып, оларды бірыңғай бейнебақылау жүйесіне қоса алады. Осы жылы 3500-нен астам камера жалпы деректерді сақтау және өңдеу орталығына қосылды. Оларға кіреберістердегі, мектептер мен балабақшалардағы, МКК станцияларындағы, стадиондардағы, қоғамдық көлік аялдамалары мен автобус терминалдарындағы, сондай-ақ саябақтардағы камералар кіреді. Видеожазбалар құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың 70 пайызын ашуға пайдаланылады. Камералар коммуналдық қызметтерді бақылауға да көмектеседі. Департамент өкілі Мәскеуде мұндай толыққанды идентификациялық жүйесі бар әлемдегі ең ірі қауіпсіздік жүйелерінің бірі бар екенін мәлімдеді.
Құпиялылық
CCTV камераларын жақтаушылар камералар қылмыстың алдын алу және анықтауда тиімді екенін, ал қоғамдық кеңістіктерді бақылауға қатысты тиісті реттеу және құқықтық шектеулер жеке адамның жеке өміріне құқығы мен бақылаудың пайдасын салмақтауға жеткілікті жағдай жасай алатынын айтады. Дегенмен, бақылауға қарсы белсенділер қоғамдық орындарда жеке өмірге құқықтың бар екенін мәлімдейді. Сонымен қатар, кейбір ғалымдар мұндай жағдайлар өте сирек болатынын, сондықтан CCTV бақылауы кең таралған аймақтарда жеке өмірге құқықтың жиі бұзылуын жеткілікті түрде негіздемейтінін атап көрсетеді. Мысалы, Беатрис фон Сильва Тарука Ларсен өзінің "Сақшыны орнату: жеке өмір және CCTV бақылауының этикасы" атты кітабында CCTV бақылауы тек "нақты шектеулі жағдайларда" ғана этикалық тұрғыдан қабылданды дейді, мысалы, белгілі бір жерде "құжатталған және маңызды қылмыстық қауіп-қатер" болғанда. АҚШ-та Конституцияда жеке өмірге құқық тікелей көрсетілмеген, бірақ Жоғарғы Сот Конституцияға енгізілген бірнеше түзетулер осы құқықты көздейді деп мәлімдеді. Видеобақылау жазбаларына қол жеткізу үшін судьяның санкциясы қажет болуы мүмкін, ол оңай қолжетімді. Алайда, бейнебақылауға қатысты арнайы заңнама мен ережелер жоқ. Еуропалық Одақтың барлық елдері жеке адамның құқықтарын, оның ішінде жеке өмірге құқығын қорғайтын Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияға қол қойған. Ұлыбританияда 1998 жылғы "Деректерді қорғау туралы" заң CCTV жазбаларын пайдалануға заңдық шектеулер қойып, CCTV жүйелерін Деректерді қорғау агенттігінде тіркеуді міндеттейді. 2004 жылы Деректерді қорғау агенттігінің ізбасары Ақпарат комиссарының кеңсесі барлық CCTV жүйелерін комиссармен тіркеуді және мұрағатталған жазбаларды дереу жоюды талап ететінін нақтылады. Алайда, кейінірек қабылданған сот шешімдері (Durant vs FSA) осы заңмен қамтамасыз етілген қорғаудың ауқымын шектеді, және барлық CCTV жүйелері қазіргі уақытта реттелмейді. Ұлыбританияның Ақпарат комиссары кеңсесінің 2007 жылғы есебінде халыққа бақылаудың кеңінен таралуы және азаматтық бостандықтарға тигізетін әсері туралы хабардар ету қажеттігі атап өтілді. Сол жылы бір науқандық топ Ұлыбританиядағы көптеген CCTV камералары заңсыз жұмыс істейді немесе құпиялылық ережелерін бұзады деп мәлімдеді. Бұған жауап ретінде Ақпарат комиссарының кеңсесі бұл талапты жоққа шығарып, Деректерді қорғау туралы заңның кез келген бұзушылықтары тез тергеледі деп қосты. Ұлыбританиядағы коммерциялық мекемелер CCTV жүйелерін орнатуды жалғастыруда. 2012 жылы Ұлыбритания үкіметі жеке тұлғалар туралы ақпаратты жинауды, сақтауды, ұстауды және пайдалануды бақылауға және шектеуге қатысты бірнеше ережелерді қамтитын Бостандықтарды қорғау туралы заң қабылдады. Осы Заң бойынша, 2013 жылы Ішкі істер министрлігі үкімет пен жергілікті билік органдары үшін бақылау камераларын пайдалану бойынша іс-әрекет кодексін жариялады. Кодекстің мақсаты – олардың қолданылуын «келісіммен бақылау ретінде сипаттауға көмектесу, ал мұндай келісім қоғамның ақылға қонымды келісімін білдіруі тиіс. Келісіммен бақылау полиция қызметіне ұқсас деп қарастырылуы керек». Канадада бейнебақылауды қолдану өте жылдам өсті. Онтариода ақпараттық бостандық және жеке өмірді қорғау туралы заңның қалалық және провинциялық нұсқаларында осы әдіспен суреттер мен ақпаратты қалай жинауға және/немесе жариялауға болатынын бақылайтын нақты нұсқаулар бар. Швецияда қоғамдық орындардағы CCTV қолданылуы ұлттық деңгейде де, GDPR (Еуропалық құпиялылық туралы заң) арқылы да реттеледі. Ұлттық заңнамада қоғамдық операторларға (2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап құқық қорғау органдарынан басқа) жалпы жұртшылыққа кіруге мүмкіндік беретін орындарға CCTV орнатуға рұқсат алу талап етіледі. 2017 жылдың тамызында Лунд университетінің тапсырысымен жүргізілген сауалнамада Швеция халқынан қоғамдық орындарда CCTV жұмыс істегенде жеке өмірін сақтау қажеттілігін қамтамасыз ететін бір шараны таңдау сұралды: 43% бақылау камераларынан алынған бейне материалды басқару, сақтау және тарату үшін нақты тәртіптер түрінде реттеуді жақтады, 39% бақылау камералары бар екенін хабарлайтын нақты белгілер түрінде реттеуді жақтады, 2% бақылау камераларын тәуліктің белгілі бір уақытында/аптада пайдалануды шектеу түрінде реттеуді жақтады, 10% бақылау камераларын орнатуға рұқсат беру үшін шектеулі саясатты қабылдау түрінде реттеуді жақтады, ал 6% шешім қабылдауға қиналды немесе білмеді. Филиппинде CCTV қолданысын реттейтін негізгі заңдар 2012 жылғы Деректерді қорғау туралы заң және 2012 жылғы Киберқылмыстарды алдын алу туралы заң болып табылады. 2012 жылғы Деректерді қорғау туралы заң (Республика заңы № 10173) Филиппинде деректерді қорғауды реттейтін негізгі заң болып табылады. Заң жеке тұлғалардың жеке өміріне құрметпен қарау және оны қорғау қажеттігін міндеттейді. Заң CCTV камераларына да қатысты, өйткені олар жеке деректерді жинап және өңдейді. Бұл CCTV камераларын пайдалану ашықтық, заңды мақсат және пропорционалдық қағидаларын сақтауы керек дегенді білдіреді. 2012 жылғы Киберқылмыстарды алдын алу туралы заң (Республика заңы № 10175) CCTV қолданысына қатысты ережелерді қамтиды. Заң бойынша деректерге рұқсатсыз қол жеткізу, араласу немесе кедергі келтіру қылмыстық құлық болып табылады. Бұл CCTV кадрларына рұқсатсыз қол жеткізу киберқылмыс болып есептелуі мүмкін дегенді білдіреді.
Компьютерлік бақылаудағы талдау және анықтау
Компьютермен басқарылатын камералар өз көріс аясындағы объектілерді анықтап, қадағалап, жіктей алады. Видеомазмұнды талдау, сондай-ақ видеоаналитика деп аталатын мүмкіндік, видеоны автоматты түрде талдау арқылы уақытша оқиғаларды жеке суреттерге емес, объектілерді жіктеуге негізделген түрде анықтауға мүмкіндік береді. Соңғы он жылда VCA мүмкіндіктері жақсартылды. Белгілі бір пішіндер мен түстерді ғана танудан асып, VCA қолданбалары қазір күрделі сценарийлерді талдай алады. Жоғары деңгейдегі VCA қолданбалары объектілердің пішіні мен қозғалыс мінез-құлқына сүйене отырып, объектілердің түрлерін дәл жіктей алады және олардың жылдамдығын өлшеуге болады. Кейбір видеоаналитика қолданбаларын белгіленген аймақтарға ережелерді виртуалды түрде қолдану үшін пайдалануға болады. Бұл ережелер кіруді бақылауға қатысты болуы мүмкін. Мысалы, олар қандай объектілердің белгілі бір аймаққа кіре алатынын, қашан және қандай жағдайларда кіруге рұқсат етілетінін сипаттай алады. Виртуалды қолданылатын ережелер әртүрлі қозғалыс жағдайларына да қатысты болуы мүмкін. VCA негізіндегі бейнебақылау жүйелері көпшілік орындағы аномалияларды анықтау үшін орнатылуы мүмкін, мысалы, адамның әдетте күтілетін бағытқа қарсы бағытта қозғалуын (мысалы, әуежайда ұшақтан түсу немесе метроның кіреберісінен шығу). VCA технологиясын іске асырудың әртүрлі тәсілдері бар. Деректерді камераның өзінде (шекаралық өңдеу) немесе орталық серверде өңдеуге болады. Екі тәсілдің де артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Көптеген адамдар үшін қоғамдық орындарда бейнебақылаудың дамуы, адамдардың суреттері мен жеке басын сақтайтын компьютерлік дерекқорлармен байланыстырылуы азаматтық құқықтарды бұзу болып табылады. Сыншылар мұндай технологияның қоғамдық орындарда анонимділікті жоғалтуға әкелетінінен қорқады.
Сақтау, сақтау және сақтау
CCTV жүйелері түсірген бейнелерді сақтаудың белгілі бір құны бар. Сақтау құрылғысында сақталатын деректердің көлемі мен сапасы қысылу деңгейіне, секундына сақталатын кадрлар санына, бейне ажыратымдылығына және бейнелердің немесе суреттердің сақталу мерзіміне байланысты. DVR құрылғылары бейнелерді әртүрлі өнімдік файл форматтарында сақтайды. Жазбалар белгілі бір уақыт аралығында сақталуы мүмкін, содан кейін автоматты түрде архивтелген, жаңа деректермен жазылған немесе жойылған, мұндай мерзімді оларды жасаған ұйым анықтайды.
IP камералар
CCTV-ның дамитын саласы – интернет-протокол камералары (IP камералар). 2014 жыл IP камералардың аналогты камералардан көп сатылған алғашқы жыл болды деп есептеледі. IP камералар көптеген жергілікті желілерде (LAN) қолданылатын интернет-протоколды (IP) пайдаланып, бейнені деректер желісі арқылы цифрлық форматта жібереді. IP қоғамдық интернет арқылы да жіберілуі мүмкін, бұл пайдаланушыларға өз камераларын компьютер немесе телефон арқылы интернет қосылысымен қашықтан қарауға мүмкіндік береді. Кәсіби немесе қоғамдық инфрақұрылымның қауіпсіздігі үшін IP бейнесі жеке желіде немесе VPN-де қолданылады. IP камералар заттар интернетінің (IoT) бір бөлігі болып табылады және басқа IP-қосылған құрылғылар сияқты көптеген артықшылықтары мен қауіпсіздік тәуекелдеріне ие. IP камералардың негізгі түрлері: бекітілген камералар, PTZ (пан-наклон-зум) камералар және көп сенсорлы камералар. Бекітілген камералардың ажыратымдылығы қолданылатын аймаққа байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ әдетте 20 МП-тан аспайды. PTZ камераның басты ерекшелігі – қашықтан бағытталған және оптикалық зумдау мүмкіндігі. Көп сенсорлы камералармен кең аумақтарды бақылауға болады және жүздеген мегапикселдік ажыратымдылыққа қол жеткізуге болады. Өнеркәсіптік бейнебақылау жүйелері IP камераларды қолдау үшін желілік бейне тіркегіштерді пайдаланады. Бұл құрылғылар жазу, сақтау, бейне ағынын өңдеу және дабыл басқару үшін жауапты. 2008 жылдан бері IP бейнебақылау өндірушілері жүйелер арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін стандартталған желілік интерфейсті (ONVIF) пайдалана алады.
CCTV камераларды желіге қосу
Чикаго қаласы мемлекеттік органдардың және жеке сектордың CCTV бейнебақылауын біріктіретін желілік бейнебақылау жүйесін пайдаланады, ол қалалық автобустарға, кәсіпорындарға, мемлекеттік мектептерге, метро станцияларына, тұрғын үйлерге және басқа да нысандарға орнатылған. Тіпті үй иелері де бейнежазбаларды жүйеге қоса алады. Жүйеге барлығы 15 000 камерадан түсетін бейнеағын кіреді деп есептеледі. Чикагоның Төтенше жағдайлар басқармасы осы жүйені төтенше жағдай туған кезде пайдаланады: шақырушының орналасқан жерін анықтап, операторға ең жақын қауіпсіздік камерасынан түсетін бейнеағынды дереу көрсетеді, бұл үшін оператордың қосымша әрекеттері қажет емес. Жүйе толыққанды нақты уақыт мониторингіне мүмкіндік бермейді, бірақ қылмыстық істерде дәлел ретінде пайдалану үшін бейне деректерді сақтайды.
Сымсыз қауіпсіздік камералары
Көптеген тұтынушылар үйді қадағалау үшін сымсыз қауіпсіздік камераларын таңдап алуда. Сымсыз камераларға бейне және аудио сигналды беру үшін бейнекабельдің қажеті жоқ, тек қуат беруге арналған кабель ғана керек. Сымсыз камераларды орнату оңай әрі арзан, бірақ олар сымды камералардың сенімділігімен салыстырылғанда нашаррақ. Бұрынғы сымсыз қауіпсіздік камералары аналогты технологияны қолданса, қазіргі заманғы сымсыз камералар сапалы дыбыс, айқын бейне және қауіпсіз, кедергісіз сигнал беретін цифрлық технологияны пайдаланады.
Теледидар желісі
2003 жылы Ұлыбританияның Уилтшир округінде қазір "Сөйлейтін КТҚ" деп танылатын пилоттық жоба іске қосылды; бұл КТҚ камераларының операторларына құқық бұзушыларды олардың жасап жатқан әрекеттерін тоқтатуға бұйыруға мүмкіндік берді, мысалы, адамдарға қоқыстарын жинап, қоқыс жәшігіне салудан бастап, вандалдардың топтарын таратуға дейін. 2005 жылы Миддлсбро қаласының мэрі және бұрынғы жоғары дәрежелі полиция қызметкері Рэй Маллон өз аймағында "Сөйлейтін КТҚ" жүйесін енгізді. Басқа да қалаларда мұндай камералар орнатылды. 2007 жылы бірнеше құрылғы Йоркширдің Шығыс Ридинг аймағындағы Бридлингтон қаласының орталық бөлігіне орнатылды.
Қарсы шаралар
Қадағалау камераларының кеңінен таралуына байланысты, CCTV камераларын қанағаттандыра алатын көзілдіріктер жасалып жатыр. 2016 жылдың желтоқсан айында Чикаго қаласындағы арнайы көзілдірік жасаушы Скотт Урбан "reflectacles" деп аталатын CCTV-ге және бет-әлпетті тануға қарсы көзілдіріктің бір түрін ойлап тапты. Олар инфрақызыл сәулені, сондай-ақ қалау бойынша көрінетін жарықты шағылыстырады, бұл пайдаланушының бетін камералар үшін ақ түсті бұлыңғыр етеді. Жоба 28 000 долларлық қаржыландыру мақсатына жетті, ал "reflectacles" 2017 жылдың маусым айында саудаға түсті.