Кіріспе

Отын элементтері бар автобустар клубы 2001-2007 жылдар аралығында тоғыз еуропалық және тағы екі әлемдік қалада отын элементтері бар автобустарды сынау бойынша үш демонстрациялық жобаның (CUTE, ECTOS және STEP) қатысушыларын біріктірді. Бейжің сияқты басқа қалалар да жобаны ұйымдастырған консорциумның автобустарын сынақтан өткізді. Барлық үш жобада Ballard Power Systems компаниясының сутекті отын элементтерімен жабдықталған Mercedes Benz Citaro автобустары қолданылды. 2007 жылы аяқталған үш жоба да зерттеушілер тарапынан сәтті деп танылды. Дегенмен, кейбір операторлар дизельді автобустармен салыстырғанда олардың жоғары операциялық шығындарына байланысты сынға алды, Мадрид оларды отын құюға шамамен он есе қымбат екенін мәлімдеді. Басқалары сутекті автобустардың жоғары сатып алу бағасын және арнайы сутек құю станцияларын салу қажеттігін атап өтті. Жоба көлік операторлары, сутек инфрақұрылымын және отын элементтерін әзірлеушілер, университеттер және қалалық биліктерден құралған консорциуммен қолдау көрсетілді. 2006 жылы жоба аяқталғанда зерттеушілер оны табысты деп бағалады. Соңғы жоба (HYFLEET CUTE) 2006 жылдан 2009 жылға дейін жалғасты, онда бұрынғы сутекті отын элементтері бар автобустармен қатар жаңа автобустар да пайдаланылды.

ECTOS

ECTOS – экологиялық қалалық көлік жүйесі. Icelandic New Energy компаниясы осы жобаға жауапты болды, оның мақсаты – Исландияның астанасы Рейкьявик қаласындағы қоғамдық көлік жүйесінің бір бөлігін отын элементтері бар автобустармен пайдалану арқылы "жаңағы заманғы" сутегі технологиясын көрсету болды. Сутек электрлік талдау арқылы жергілікті геотермальдық және су электр станцияларының энергиясынан өндірілді. Жоба 2001-2005 жылдар аралығында жүргізілді. Батыс Австралия үкіметінің жоспарлау және инфрақұрылым департаментінің (DPI) бастамасымен, қоғамдық көлік ұйымы Transperth жауапкершілікті өз мойнына алды, бірақ жобаны келісімшарт бойынша оператор Path Transit жүргізді. Олар Батыс Австралияның астанасы Перт қаласында жұмыс істеді. Сутектік отын элементтері бар үш автобус "Экоавтобустар" деп аталды. STEP жобасы 2001 жылдан 2005 жылға дейін жүргізілді, алғашқы автобустар 2004 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді. Кейіннен бір автобус сақталды (бірақ сутегі отын элементтерісіз). Перттегі сынаққа Қоршаған орта және мұра сақтау департаменті мен Австралияның парниктік газдар кеңсесі 2,5 миллион австралиялық доллар қаржы бөлді.

Көлік құралдары мен серіктестер

Барлық жобаларда DaimlerChrysler компаниясының Mercedes Benz Citaro автобустары қолданылды. Олар XCELLSIS Fuel Cell Engines өндірген сутегі отын элементтерін пайдаланды, қазір бұл Ballard Power Systems бөлімшесі, ал олар Ballard, DaimlerChrysler және Ford альянсының күш-жігерімен жасалған. Көптеген қалаларда сутегі отынын BP компаниясы жеткізді. Олар сол кезде 33 автобустан тұратын, үздіксіз қызмет ететін отын элементтері бар автобустар паркін әлемдегі ең ірісі деп мәлімдеді. Әр автобустың құны шамамен 1,2 миллион АҚШ долларына бағаланды және олар 70 шамасында жолаушы тасыды.