Кіріспе

Австралиялық солдат, Виктория Кресінің иегері Лесли Томас Старцевич, ВК (5 қыркүйек 1918 – 17 қараша 1989) – британдық және Достастық елдерінің қарулы күштеріне «жауға қарсы көрсетілген» батылдығы үшін берілетін ең жоғары награданың иегері. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың Борнео кампаниясы кезінде 2/43-ші батальонның құрамында болғанда осы наградаға ие болды.

Ерте өмір

Лесли Томас "Том" Старцевич 1918 жылдың 5 қыркүйегінде Батыс Австралиядағы Субиако қаласында, иммигранттардың отбасында дүниеге келді: Гертруда Мей Старцевич (Уотерс; шамамен 1897 жылы Дюнкерк, Кент, Англияда туған) және Йосип Старчевич (шамамен 1892 жылы Хорватия Славония, Австро-Венгрия империясында туған). Олар 1915 жылы Батыс Австралиядағы Маунт-Магнитте неке қиып, үйленді. Старцевич және оның үлкен ағасы Джозеф Фредерик "Джо" Старцевич (1915 жылдың 20 тамызы – 2007 жылдың 27 мамыры) Эсперанс қаласының солтүстігіндегі Грасс-Пэтч шаруашылығында өсті. Том мен Джоның сегіз бауыр-інісі болды.

Әскери қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Том мен Джо Старцевичтер Екінші Австралия императорлық күштеріне қатарына жазылды: Джо 1940 жылдың 23 қазанында, кейін ол 2/4-ші пулемет батальонына тағайындалды; ал Том 1941 жылдың 9 сәуірінде (әскери тіркелме нөмірі WX11519), 2/43-ші жаяу әскер батальонының мүшесі болды. Джо Старцевич 1942 жылдың 15 ақпанында Сингапурдың тапсырылуынан кейін соғыс тұтқынына айналды. Ол тұтқында болған кезде қиын жағдайларға шыдады, соның ішінде Чанги түрмесіндегі жапондық тұтқын лагерьлерінде, Бирма-Таиланд темір жолында және Жапонияның Нагасаки қаласындағы мәжбүрлі еңбек. Бірақ ол соғыстан аман қалды. Том Старцевич Солтүстік Африкадағы науқанда 2/43-ші батальонда қызмет етті және 1942 жылдың 17 шілдесінде Египеттегі Эль-Аламейн шайқасының бірінші кезеңінде жамбасынан жарақат алды. Ол келесі жылы Жаңа Гвинеядағы науқан кезінде Хуон түбегінде де қатысты. 9-шы дивизия 1945 жылдың 10 маусымында Бруней шығанағына, ал 2/43-ші батальон Лабуан аралына түсті. Тоғыз күннен кейін батальон құрлыққа орналасты. 28 маусымда Бофортты басып алу кезінде Солтүстік Борнеодағы шайқаста Старцевичтің ротасының алдыңғы бөлімі екі жапондық пулемет ұясынан атысқа түсіп, шығынға ұшырады. Старцевич, Брен пулеметшісі, алға жылжып, әрбір ұяға кезекпен шабуыл жасады, бес жапондық сарбазды өлтіріп, қалған пулеметшілердің шегінуіне себепкер болды. Сол күні, рота тағы екі пулемет ұясынан тоқтатылғанда, Старцевич ұқсас тактиканы қолданды және жалғыз өзі екі ұяны басып алып, олардың жеті мүшесін өлтірді. Осы іс-әрекеттері үшін Старцевич Виктория кресімен марапатталды. Марапаттама туралы хабарлама 1945 жылдың 6 қарашасында Лондон газетінде жарияланды:

«Бофортта, Солтүстік Борнеода, 28 маусымда көрсеткен ең көрнекті ерлігі мен міндетке деген ерекше берілгендігі үшін. WX.11519 жеке Л. Старцевич Солтүстік Борнеодағы Бофортты басып алу кезінде 2/43-ші Австралия жаяу әскер батальонының мүшесі болды. Жылдам өсетін орманды тік беткеймен жылжу кезінде жау жау қорғанысына апаратын жалғыз жолдан шығу қиын және қауіпті болған жерде кездесті. Алдыңғы бөлім екі жау пулемет ұясынан атысқа түсіп, шығынға ұшырағанда, Брен пулеметшісі болған жеке Старцевич алға жылжып, әрбір ұяға кезекпен шабуыл жасады. Ол әрбір ұяға шабуылдап, Брен пулеметін белінен атып, бес жауды өлтіріп, қалғандарын қашқындыққа ұшты. Алдын ала алға жылжу екі пулемет ұясынан атыс тоқтағанға дейін жалғасты. Жеке Старцевич қайтадан батыл түрде алға жылжып, Брен пулеметін белінен атып, жаудың қарсылығына қарамастан екі ұяны жалғыз өзі басып алды, осы шабуылда жеті жауды жойды. Бұл батыл әрекеттер ротаға шабуыл қарқынын арттыруға және басқа бағыттан шабуыл жасап жатқан басқа ротаға қысымды жеңілдетуге мүмкіндік берді. Жеке Старцевичтің осы шабуылдарды жеке жасауы және өзінің қауіпсіздігіне немқұрайды қарауы, іс-қимылдың шешуші сәттілігіне әкелді. Ол нақты медальді Батыс Австралияның вице-губернаторы сэр Джеймс Митчелл 1947 жылдың 27 мамырында Перттегі Үкімет үйінде тапсырды. Старцевич әскери қызметінің барлық кезеңінде жеке сарбаз шенімен болды және 1946 жылдың 12 ақпанында соғыс аяқталғаннан кейін болған ұзақ демобилизация процесінің бөлігі ретінде босатылды. Ол Корея соғысы кезінде Австралия армиясына қайтадан қатарына қосылғысы келгені хабарланды, бірақ оның әйелі оны одан бас тартты.

Соғыстан кейінгі өмір

Старцевич соғыстан кейінгі алғашқы төрт жылды Пертте автокөлік сату өкілі ретінде өткізді. Ол 1947 жылдың 19 желтоқсанында Перттегі тіркеу кеңсесінде Кэтлин Бетти Уорр (Харди) әйеліне үйленді. Олардың үш баласы болды, бірақ 1969 жылы ажырасты. 1951 жылдан бастап Том мен Джо Старцевич Карнамадағы әскери қонысқа берілген бидай және қой шаруашылығын алып, бірлесіп жұмыс істеді. 1981 жылы Том Старцевич Грасс-Пэтчке қайта оралды, онда ол кішкентай ферма сатып алған болатын. 1989 жылдың 17 қарашасында Батыс Австралияның Эсперанс қаласында 71 жасында қайтыс болды.

Ескерткіштер

Борнеодағы Старцевичтің атақты әрекеті болған жол кейін Виктория Кросс жолы деп өзгертілді. Оның құрметіне Старцевич ескерткіші де орнатылған. Старцевичтің Виктория кресі Батыс Австралияның Фримантл қаласындағы Батыс Австралия Армия музейінде көрсетіліп тұр. 1995 жылы Грасс-Пэтч қаласында Старцевичтің қола мүсіні ашылды. Голливудтағы бұрынғы қайта оралғандардың бас ауруханасындағы Лесли Старцевич палатасы оның құрметіне аталған.