Кіріспе

Спартаның б.з.д. 360-338 жылдар аралығындағы патшасы Архидамус III (б.з.д. 338 жылы қайтыс болған), /ɑr//k//ɪ/'/d//eɪ//m//ə//s/ (вик. Ἀρχίδαμος) – Агисила II-нің ұлы және Спартаның б.з.д. 360-338 жылдар аралығындағы патшасы.

Өмірбаян

Ол әлі ханзада кезінде Сфодриас ұлы Клеонимнің эспинеласы (εἰσπνήλας, рухтандырғыш немесе педерастикалық сүйіктісі) болды. Өзінің аит (ἀΐτας, ғашығы) әкесінің өмірін заңдық мәселеде сақтап қалу үшін ол өзінің әкесіне тікелей шара қолданды, бұл Афина мен Спарта арасындағы шиеленісті одан әрі күшейтті. Кейін ол Спарта әскерін өзінің билігі кезінде де, оған дейін де басқарды. Архидамус б.з.д. 371 жылы Леуктра шайқасында фивандықтарға жеңілгеннен кейін Спарта әскеріне көмекке жіберілген күштің басшысы болды, сондай-ақ Пелопоннестегі шайқастар кезінде де қолбасшылық етті. Төрт жыл өткен соң ол Карияны басып алды, Паррасия аумағын қиратты және спарталықтардың ешқандай шығынсыз жеңіске жеткендіктен, "жасы ақпайтын шайқаста" аркадиялықтарды, аргивтерді және мессендіктерді жеңді. Бірақ 364 жылы Кромн қаласы түбінде ол аркадиялықтардан жеңілді. 362 жылы Спартаны тебалық қолбасшы Эпаминондтан қорғауда үлкен ерлік танытты. Патша ретінде Архидамус 355–346 жылдардағы қасиетті соғыста фокийлерді Тебаға қарсы қолдады. 346 жылы ол Критке барып, Литосқа шетел соғысында Кноссосқа қарсы күресте көмектесті. 343 жылы Спартаның Тарентум колониясы Италиялық тайпаларға, әсіресе лукандықтар мен мессаптарға қарсы соғыста Спартадан көмек сұрады. 342 жылы Архидамус Италияға флот пен жалдамалы әскермен келді және варварлармен шайқасты, бірақ 338 жылы мессап қаласы Мандурияның қабырғалары астында жеңіліп, қаза тапты. Оның орнын ұлы Агис III басты, сондай-ақ ол Евдамид I мен Агесилаус есімді тағы бір ұлының әкесі болды.