Кіріспе

Паранеопластикалық синдром

POEMS синдромы (остеосклеротикалық миелома, Crow–Fukase синдромы, Такацуки ауруы немесе PEP синдромы деп те аталады) – аберрант плазма жасушаларының клонынан туындайтын сирек кездесетін паранеопластикалық синдром. POEMS атауы – аурудың негізгі белгілері мен симптомдарының (полинейропатия, органомегалия, эндокринопатия, миелома протеині және тері өзгерістері) аббревиатурасы, сондай-ақ PEP (полинейропатия, эндокринопатия, плазмалық жасуша дискразиясы) да осылай аталады. Көптеген ісіктердің белгілері мен симптомдары олардың жасушаларының тіндерге басып кіруі мен жойқылуынан туындайтын массалық эффектілерінен болады. Паранеопластикалық синдромды тудыратын қатерлі ісіктердің белгілері мен симптомдары синдромның неопластикалық жасушаларынан гормондар, цитокиндер немесе иммуноглобулиндер сияқты гуморальдық факторлардың бөлінуінен және/немесе иммундық жүйенің ісікке реакциясынан туындайды. POEMS синдромындағы көптеген белгілер мен симптомдар кем дегенде жартылай аберрант иммуноглобулиннің, яғни миелома протеінінің, сондай-ақ қатерлі плазма жасушаларынан бөлінетін белгілі бір цитокиндердің әсерінен болады. POEMS синдромы бар пациенттерде кейбір белгілер байқалған, бірақ олардың синдромның құрамына кіретіні әлі нақты емес. Оларға қан ұюға бейімділік, буын ауруы, кардиомиопатия (систолалық дисфункция), қызба, В12 витаминінің төмен деңгейі және диарея жатады.

Диагностика

POEMS синдромының диагностикасы оның екі міндетті критерийін қанағаттандыру, оның тағы 3 маңызды критерийлерінің кемінде біреуін, және оның 6 қосымша критерийлерінің кемінде біреуін қанағаттандыру негізінде қойылады.

Плазмалық жасушалар дискразиясы

Плазмалық клеткалық дискаразиялар – бұл сүйек кемігі мен жұмсақ тіндердегі қалыпты плазмалық клеткалардың өзгеруіне әкелетін моноклоналдық гаммапатиялар тобы. POEMS синдромы көбінесе IgA немесе IgG ламбда шектеулі плазмалық клетка дисфункциясымен байланысты. Иық қыртыстың биопсиясында POEMS синдромы бар пациенттерде моноклоналдық плазмалық клеткалардың саны аз болады. Ауруы локальды болған пациенттерде иық қыртыстың биопсиясы қалыпты болуы мүмкін. Басқа жиі кездесетін көріністер – мегакариоттардың гиперплазиясы және кластерленуі, сондай-ақ мегакариоттардың ерекше түрі. Атипиялық плазмалық клеткалар остеосклеротикалық зақымданулар кезінде қалыпты кемік миына еніп, сүйек ламеллаларының склерозын тудырады. Еркектер жиі импотенция және гинекомастиямен күреседі. Әйелдерде аменорея жиі кездеседі.

Тарих

Бристольде жұмыс істейтін Р. С. Кроу 54 және 67 жастағы екі науқаста сүйек қатаю миеломасы, полиневропатия және әртүрлі ерекше белгілер (мысалы, пигментация және саусақтардың домалануы) комбинациясын алғаш рет сипаттады.