Кіріспе

1863 жылы АҚШ Азамат соғысы кезінде атты әскерлердің қатысуымен болған шайқас.

Брэнди Станциясы шайқасы, сондай-ақ Флитвуд төбесі шайқасы деп те аталады, АҚШ Азамат соғысының ең ірі, негізінен атты әскерлердің қатысуымен болған шайқасы, сонымен қатар Америка топырағында болған ең ірі шайқас. Ол 1863 жылдың 9 маусымында Вирджиния штатындағы Брэнди Станциясы маңында, генерал-майор Альфред Плезонтон басқаратын Одақтың атты әскері мен генерал-майор Дж.Е.Б. Стюарттың Конфедерация атты әскері арасында Гетисбург науқанының бастапқы кезеңінде болды. Одақтың қолбасшысы Плезонтон Брэнди Станциясында Стюарттың атты әскеріне күтпеген таңғы шабуыл жасады. Күн бойы шайқас жүргізілді, оның барысында жағдай бірнеше рет өзгерді. Соңында федералистер генерал Роберт Лидің жаяу әскері Калпепер маңында орналасқанын білмей, қайтарылды. Бұл шайқас Конфедерация атты әскерінің Шығыстағы басымдығының аяқталуын білдірді. Осыдан бастап Одақтың атты әскері күш алып, сенімділікке ие болды.

Өмірбаян

Солтүстік Вирджинияның Конфедерациялық Армиясы 1863 жылдың мамыр айында Чанселлорсвиллдегі жеңісінен кейін Вирджиния штатының Калпепер округіне келді. Генерал Роберт Лидің басшылығымен әскерлер Калпепер аймағында жиналып, соғысты солтүстікке, Пенсильванияға қарай жылжуға дайындалды. Конфедерация Армиясы аштықтан қиналды және олардың жабдықтары нашар болды. Ли солтүстікке шабуыл жасап, әскеріне аттар, жабдықтар мен азық-түлік алуға бейілді болды. Оның армиясы Филадельфия, Балтимор және Вашингтон қалаларына да қауіп төндіріп, Солтүстікте өсіп келе жатқан бейбітшілік қозғалысын қолдауға мүмкіндік беретін еді. 5 маусымда генерал-лейтенанттар Джеймс Лонгстрит және Ричард С. Юэлл басқаратын екі жаяу әскер корпусы Калпеперде және оның төңірегінде орналасты. Калпеперден солтүстік-шығысқа қарай алты шақырым жерде, Раппаханнок өзенінің бойында Стюарт атты әскерін бивакқа орналастырып, Конфедерация Армиясын жаудың күтпеген шабуылынан қорғады. Оңтүстік атты әскерінің көп бөлігі Брэнди Стейшн жанында орналасқан еді. Стюарт, «батыл кавалер» немесе «бо сабёр» деген беделіне сай, Лиден әскерін толық қарап шығуды сұрады. 5 маусымда өткен бұл әскери парадта шамамен 9000 атты әскер және төрт атты артиллерия бөлімі қатысты, олар Брэнди Стейшннан оңтүстік-батысқа қарай үш шақырым жердегі Инлет Стейшндегі шайқастың имитациясын жасады. (Қазіргі уақытта парад алаңы 1863 жылғыдай күйінде сақталған, тек Вирджиния полиция бөлімшесі оның бір бөлігін алып жатыр.) Ли парадқа қатыса алмады, сондықтан ол 8 маусымда оның қатысуымен қайталанды, бірақ қайта орындалған шара шайқас имитациясысыз қарапайым парадпен шектелді. Әскердің белсенділігі төмен болғанына қарамастан, кейбір атты әскерлер мен газет тілшілері Стюарттың тек өзінің мақтанышын көрсетіп, жылқыларды шаршатып жатыр деп шағымданады. Ли Стюартқа ертесі күні Раппаханнок өзенінен өтіп, одақтың алдыңғы бекеттеріне шабуыл жасауды бұйырды, солтүстікке қарай жылжығанда Конфедерация Армиясын бақылаудан немесе араласудан қорғау үшін. Осы шабуылды күтіп отырған Стюарт шаршаған әскерлеріне Брэнди Стейшн маңында бивакқа орналасуға бұйырды.

Қарсылас күштер мен Плезонтонның жоспары

Брэнди станциясының айналасында Стюарттың шамамен 9500 сарбаздан тұратын күші бес кавалериялық бригададан құралды, оларға Бриг. Жандар. Уэйд Хэмптон, В. Х. Ф. "Руни" Ли, Беверли Х. Робертсон, Уильям Е. "Грамбл" Джонс және полковник Томас Т. Манфорд (Ли ревматизмге шалдыққан кезде Бригадир. Генерал Фитцху Ли бригадасын басқарған), сондай-ақ майор Роберт Ф. Бекхэмнің басқаруындағы алты батарея Стюарт атқыштар артиллериясы кірді. Конфедерациялықтар білмейтін, 11 000 одақтық әскер Раппанок өзенінің қарсы бетіне жиналған. Потомак армиясының кавалерия корпусына қолбасшылық ететін генерал-майор Альфред Плесонтон өзінің біріктірілген әскерін Бриг. Жандар. Джон Бьюфорд пен Дэвид Макмертри Грегг басқаратын екі "қанатқа" бөлді, олар V корпустың жаяу әскер бригадаларымен күшейтілді. Плесонтонмен бірге Бьюфордтың қанатында оның жеке 1-ші кавалериялық дивизиясы, майор Чарльз Ж. Уайтинг басқаратын резервтік бригада және Бриг. Жандар. Адельберт Эймс басқаратын 3000 сарбаздық жаяу әскер бригадасы болды. Греггтің қанатында полковник Альфред Н. Дафье басқаратын 2-ші кавалериялық дивизиясы, Грегг басқаратын 3-ші кавалериялық дивизиясы және Бриг. Жандар. Дэвид А. Расселл басқаратын жаяу әскер бригадасы болды. Плесонтонның шабуыл жоспары жауға екі бағыттан шабуыл жасауды көздеді. Бьюфордтың қанаты Брэнди станциясынан солтүстік-шығысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан Беверли Фордтан өзенді кесіп өтуі керек еді; сонымен бірге Греггтің қанаты оңтүстік-шығысқа қарай 10 шақырым жерде орналасқан Келли Фордтан өзенді кесіп өтетін еді. Плесонтон оңтүстік кавалериясын қос қоршауға алып, оларды тосыннан шабуылдап, сандық артықшылықпен жеңіске жетеді деп күтті. Алайда ол жаудың нақты орналасуын білмеді және өз күшінің қарсыластарынан әлдеқайда үлкен екенін дұрыс емес деп есептеді.

Шайқас

9 маусымда таңғы сағат 4:30-та Бьюфордтың колоннасы тығыз тұманмен Раппаханнок өзенінен өтіп, Беверли Фордтағы Конфедерация бекеттеріне шабуыл жасады. Плезонтонның әскері күнінің алғашқы күтпеген жетістігін қамтамасыз етті. Жонстың бригадасы жақын маңдағы оқ атысынан оянып, жартылай киініп, көбінесе жалаңаш атқа мінген күйі оқиға орнына келді. Олар Бьюфордтың полковник Бенджамин Ф. Дэвис басқарған бригадасына Беверли Форд жолындағы қиылысқа жақын шабуыл жасап, оның ілгерілеуін уақытша тоқтатты, ал Дэвис келесі шайқаста қаза тапты. Дэвистің бригадасы Стюарттың атты артиллериясының орналасқан жеріне жақын тоқтады және тұтқынға түсу қаупі туды. Артиллерияшылар бір-екі зеңбірін позицияға келтіріп, Буфордтың әскеріне қарсы атып, қалған бөлімдерге қашуға және Конфедерацияның келесі шебін құруға мүмкіндік берді. Артиллерия Беверли Форд жолының екі жағындағы екі төбеде орналасты. Жонстың командирлерінің көпшілігі Конфедерация артиллериясының сол жағына жиналды, ал Хэмптонның бригадасы оң жақта орналасты. 6-шы Пенсильвания атты әскері (майор Роберт Моррис, кіші басқарды) Сент-Джеймс шіркеуіне шабуыл жасады, бірақ сәттілікке жете алмады, бұл шайқастағы ең көп шығынға ұшыраған полк болды. Кейінірек бірнеше Конфедерация әскерлері 6-шы полктің шабуылын соғыстың ең "батыл және даңқты" атты әскер шабуылы деп сипаттады. (Азамат соғысы шайқастарында атты әскерлер әдетте қақтығысқа жеткеннен кейін аттан түсіп, жаяу әскер ретінде шайқасқан. Бірақ бұл шайқаста күтпеген жағдай мен хаос көбінесе атпен шайқасуға әкелді.) Бьюфорд Конфедерацияның сол жағын айналып өтуге және Брэнди Станциясына тікелей жолды бөгеген артиллерияны жоюға тырысты. Алайда, Руни Ли бригадасы оның жолында болды, кейбір әскерлер Йью Риджінде, ал кейбір атты әскерлер тас қабырғаның бойында орналастырылған. Ауыр шығынға ұшырағаннан кейін, одақтық әскерлер Конфедерация әскерлерін тас қабырғадан ығыстырды. Содан кейін, Буфордтың әскерлерінің таңғалуына орай, Конфедерация әскерлері кері шегіне бастады. Олар Греггтің 2800 адамнан тұратын одақтық атты әскер дивизиясының келуіне жауап берді, бұл күнің екінші күтпеген оқиғасы болды. Грегг Буфорд Беверлиден өтіп жатқанда таңертең Келли Фордтан өтуді жоспарлаған, бірақ әскерлерді шашыраңқы жерлерден жинау және Дюфье дивизиясының жолдан адасуы оларға екі сағатқа соқты. Олар Брэнди Станциясына тікелей алып баратын жолдармен жүруді ниеттенген, бірақ Робертсон бригадасы жолды бұғаттағанын анықтады. Грегг мүлдем күзетсіз болған бұрылысты жолды тапты және осы жолдармен полковник Перси Уиндхемнің басқаратын бригадасы таңғы сағат 11-де Брэнди Станциясына келді. Грегг пен Сент-Джеймс шайқасы арасында Флитвуд Хиллі деп аталатын көрнекті төбе болды, ол өткен түнде Стюарттың штабы болған. Стюарт және оның штабының көпшілігі осы уақытқа дейін майданға кеткен, ал Грегг келген кезде Флитвудтағы жалғыз күш - оқ-дәрі жетіспеушілігіне байланысты артта қалған гаубица болды. Стюарттың көмекшісі майор Генри Б. Макклеллан лейтенант Джон В. Картер мен оның артиллериялық экипажына (капитан Роберт П. Чью батареясынан) төбенің шыңына көтеріліп, қолдағы аз снарядтармен шайқасқа түсуді бұйырды, сондай-ақ Стюартқа жедел түрде күш сұрады. Картердің азын-ау атысы одақтың алға жылжуын кешіктірді, өйткені олар барлаушыларды жіберіп, оқ атуды қайтарды. Уиндхемнің әскері Флитвудтың батыс беткейіне шабуыл жасап, төбеге жақындағанда, Жонстың бригадасының жетекші бөлімдері, олар жаңа ғана Сент-Джеймс шіркеуінен кері қайтқан, төбенің үстінен аттанды. Греггтің келесі бригадасы, полковник Джадсон Килпатрик басқарған, Брэнди Станциясының шығысына айналып, Флитвуд Хиллінің оңтүстік және шығыс беткейлеріне шабуыл жасады, бірақ олардың пайда болуы Хэмптон бригадасының келуімен бірге болғанын анықтады. Дөңеске қарай шабуылдар мен қарсы шабуылдардың шатасқан сериясы алға-артқа жүрді. Конфедерация әскерлері төбені соңғы рет тазалап, үш зеңбікті басып алды және федералды атты әскерге жақын аралықтан қолдау көрсетуге тырысқан 6-шы Нью-Йорк жеңіл артиллериясының 36 адамы арасында 30 адамды жарақаттады. Полковник Дюфьедің 1200 адамнан тұратын кішкентай дивизиясы Стивенсбург маңында екі Конфедерация полкімен кешіктірілді және шайқасқа әсер ету үшін кеш келді. Джонс пен Хэмптон Флитвуд Хиллінде шайқасу үшін бастапқы позицияларынан шығып кеткенде, Руни Ли Буфордқа қарсы тұруын жалғастырды, төбенің солтүстік жағына шегінді. Фитцху Ли бригадасымен күшейтілген Руни Ли, Плезонтон батысқа жалпы шегінуге шақырған кезде Буфордқа қарсы шабуыл жасады, ал он сағаттық шайқас аяқталды.

Салдары

Одақтың жоғалғандары 907 адамды құрады (69 қаза тапты, 352 жараланды және 486 жоғалып кетті, көбінесе тұтқындалды); Конфедерацияның жоғалғандары 523 адамды құрады. Жарақат алғандардың арасында Роберт Лидің ұлы Руни де болды, ол тізесінен ауыр жарақат алды. Ол Хикори Хиллге, Хановер сотының жанындағы поместьеге жіберілді, онда 26 маусымда тұтқындалды. Стюарт бұл шайқасты Конфедерацияның жеңісі деп мәлімдеді, себебі ол күнінің соңында алаңды бақылауда ұстады және Плезонтонның шабуылын тойтарды. Оңтүстік баспасөз нәтижеге көбінесе жағымсыз баға берді. "Ричмонд инквайрер" газеті "генерал Стюарттың жақындағы жаудың шабуылдарынан кейін беделі төмендеді" деп жазды. "Ричмонд экзаменатор" Стюарттың жасағын "мақтанға бой алған атты әскер" деп сипаттап, ол "салғырттық пен нашар басқарудың салдарынан" зардап шекті деді. Кеншілер Плезонтонды Брэнди Станциясында Стюартты тиянақты жеңбегені үшін сынады. Генерал-майор Хукер Плезонтонға Кулпепер маңындағы Конфедерация атты әскерін "таратып, жоюға" бұйрық берген, бірақ Плезонтон өзіне "Кулпеперге күшпен барлау" жасауға ғана бұйрық берілгенін айтып, өз әрекеттерін ақтады. Азамат соғысында алғаш рет Одақ атты әскері Конфедерация атты әскерімен шеберлік және нығайып тұру жағынан теңесті. Стюарт екі күтпеген шабуылға ұшырады, ал атты әскер мұндай шабуылдарды болдырмауы керек еді, бұл оның Геттисбург науқанындағы келесі ұятты жағдайларын болжады.

Жауынгерлік алаңның сақталуы

Брэнди станциясының қорғау қоры (BSF) Брэнди станциясының шайқас алабын құрылыс салудан қорғау мақсатымен құрылды. Кларк Б. Холлдың сөзінше, "Вирджиния штатының шығысындағы Калпепер округінде, Раппаханнок өзенінен оңтүстікке қарай орналасқан шағын үйдің ішінде кофе ішуге жиналған азаматтардың кішкентай тобы болды". Уақыт өте келе, ұйым 400-ден астам мүшеге дейін өсті және шайқас алабын кеңсе паркі мен жарыс жолына айналдыру әрекеттерінен сақтау, сондай-ақ "Граффити үйі" деп белгілі тарихи ғимаратты сақтап қалу жөніндегі күш-жігердің тірегі болды. 1990 жылы Ұлттық саябақтар қызметі Брэнди станциясындағы тарихи ресурстарды картаға түсіруді аяқтады және төрт бөлек аймақта 1,262 акр (5,1 км²) жерді сақтауды ұсынды. Американдық шайқас алаңының қоры, бұрын Азамат соғысының қоры деп аталған, Брэнди станциясындағы сақтау жұмыстарына белсенді қатысқан негізгі ұйым болды. 1997 жылдан 2021 жылдың қарашасына дейін, БҚҚ және басқа да серіктестермен бірлесіп, қор 15 жеке сатып алу арқылы шайқас алабының бір бөлігін иеленіп, сақтап қалды. 2013 жылы, қор Флитвуд төбесіндегі 61 акр жерді сатып алып, маңызды жетістікке қол жеткізді, бұл жер шайқас кезінде көптеген кавалерия шабуылдарының орын алған жері еді. 2022 жылы Вирджиния штаты қордан 1700 акр жерді қабылдауға және Калпепер шайқас алаңы мемлекеттік паркін құру үшін тағы 800 акр жерді сатып алуға келісті. Парктің ашылуы жоспарланған.

Нэнси С. Джеймс, Брэнди станциясындағы Мәсіх шіркеуінің бұрынғы ректоры (епархия жақын маңдағы Сент-Джеймс епископ шіркеуін қайта жаңартып, қайта атады) және Рапидан қаласындағы Эммануэль шіркеуі 1990 жылдардағы даму даулары кезіндегі приходтар мен азаматтық тәртіпсіздіктерді сипаттайтын кітап жазды, оның ішінде бұрын анықталмаған Азамат соғысының сарбазын қайта жерлеу де бар, ол сарбаздың бастапқы табыты қираған шіркеудің орындықтарынан жасалған еді.