Нацистік қудалаудан еврейлерді құтқарушы швейцар полицейі Пол Грюнингер

Кіріспе

Пауль Грюнингер (; 27 қазан 1891 – 22 ақпан 1972) – Санкт-Галлендегі швейцариялық полиция командирі. Ол 1971 жылы Яд-Вашем Холокост еске алу орталығымен «Халықтардың құтқарушысы» атағымен марапатталды.

Ерте өмір

Грюнингер 1907 жылдан 1911 жылға дейін мұғалімдерді даярлайтын мектепте оқыды. Ол сонымен қатар жартылай кәсіби футболшы да болған. 1913 жылы ол SC Brühl клубына қосылып, 1915 жылы Швейцарияның бірінші лигасының чемпионы атанған құраманың құрамында болды. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін, 1919 жылы Санкт-Галлен кантонының полиция бөліміне қабылданып жұмыс істеді.

Яһудилерді құтқару

Грюнингер Германия мен Австрия шекарасында орналасқан Сент-Галлен кантонының полиция бастығы еді. Австрияны нацистік Германия басып алғаннан кейін Швейцария тиісті рұқсаттары жоқ еврейлерге шекарасын жапты, ал 1938 жылдың қазан айында Швейцария мен Германия арасындағы келіссөздер еврейлерге берілген құжаттарға «J» әрпін қоюға әкелді. Швейцарияға заңсыз кіруге тырысқан босқындардың саны артқан соң, 1938 жылдың жазында Грюнингер оларды кері қайтармауға шешім қабылдады, бұл үкіметтің тікелей нұсқауларын бұзудың салдары болды. Босқындардың жағдайын заңдастыру үшін ол олардың паспорттарында 1938 жылдың наурыз айына дейін Швейцарияға келгендерін көрсету үшін визаларын жалғандады, одан кейін Швейцарияға көші-қон шектелді. Бұл жаңадан келген еврей босқындарына уақытша тұруға рұқсат алу үшін Дипольдзау лагеріне баруға мүмкіндік берді. Грюнингер өз кантонына келгендердің саны және босқындардың жағдайы туралы есептерді жалғандады. Ол сондай-ақ кейбіреулерін қысқа киіммен қамтамасыз ету үшін жеке қаражатын жұмсады. Швейцарияның федералды үкіметі тергеу бастады, содан кейін 1939 жылдың наурыз айында Грюнингер ескертусіз қызметтен босатылды. Грюнингердің соты 1939 жылдың қаңтар айында Сент-Галленнің аудандық сотында басталды және екі жылдан астам уақытқа созылды. 1941 жылдың наурыз айында сот оны «қызметтік міндеттерін орындамағандық», «қызметтік тәртіпсіздік және жалған құжат жасау» үшін кінәлі деп тапты. Оның зейнетақысы алынып қойылды, ол қызметтен шығарылды, айыппұл төледі және сот шығындарын өтеуге міндеттелді. Сот оның игі ниеттерін мойындады, бірақ мемлекеттік қызметкер ретінде оның нұсқауларды орындауы міндетті екенін мәлімдеді. Мен сияқты осындай қайғылы көріністерге, құрбандардың күйреуіне, аналар мен балалардың шырылдауына, өзін-өзі өлтіру туралы қауіп-қатерлерге және өзін-өзі өлтіруге тырысуларға куә болған адам енді бұған мойынсұна алмайды. Мен сот шешіміне ұялмаймын. Керісінше, жүздеген қуғынға ұшыраған адамдардың өмірін сақтап қалғаным үшін мақтанамын. Еврейлерге көмектесуімнің себебі – менің христиандық көзқарасым. Бұл, негізінен, өліммен қатерленген адамдардың өмірін сақтау туралы мәселе еді. Бюрократиялық схемалар мен есептеулерді қалай ойластыруға болады? Әрине, мен өз билігімнің шегін әдейі бұздым және жиі өз қолыммен құжаттарды және куәліктерді жалғандадым, бірақ бұл тек қуғынға ұшыраған адамдарға елге кіруге мүмкіндік беру үшін жасалған. Осы мыңдаған адамдардың қатыгез тағдырымен салыстырғанда, менің жеке бағым өте маңызсыз болды және мен оны ескермедім. 1970 жылдың желтоқсан айында бұқаралық ақпарат құралдарындағы наразылықтардың нәтижесінде Швейцария үкіметі Грюнингерге «біршама сақтықпен жазылған кешірім хаттарын» жіберді, бірақ оның ісін қайта қараудан және зейнетақысын қалпына келтіруден бас тартты.

Grüninger was police commander of the Canton of St. Gallen that borders Germany and Austria. Following the annexation of Austria by Nazi Germany, Switzerland had closed its border to Jewish people arriving without proper entry permits, and in October 1938 negotiations between Switzerland and Germany led to the stamping of a 'J' in issued to Jewish people. As the number of refugees who tried to enter Switzerland illegally increased, Grüninger decided in the summer of 1938 to not send them back, facing the consequence of breaching explicit government instructions. To legalize the refugees' status, he falsified visas so that their passports showed that they had arrived in Switzerland before March 1938, when immigration to Switzerland had been restricted. This enabled newly arrived Jewish refugees to be taken to Diepoldsau camp to await permits for a temporary stay. Grüninger falsified reports about the number of arrivals and status of refugees in his canton. He also used his own funds to provide some of them with winter clothing. The Swiss federal government initiated an investigation, whereupon Grüninger was dismissed by the government without notice in March 1939. Grüninger's trial at the district court of St. Gallen opened in January 1939 and dragged over two years. In March 1941 the court found him guilty of "breach of duty", "official misconduct and forgery to a fine". His retirement benefits were forfeited, and he was cashiered, fined and had to pay the trial costs. The court recognized his altruistic motivations, but found that nevertheless, as a state employee, it was his duty to follow his instructions. text=Whoever had the opportunity, like me, to witness those heartbreaking scenes, the victims' collapse, the cries of mothers and children, the suicide threats as well as suicide attempts – that person could no longer comply. text=I am not ashamed of the court's verdict. On the contrary, I am proud to have saved the lives of hundreds of oppressed people. My assistance to Jews was rooted in my Christian world outlook It was basically a question of saving human lives threatened with death. How could I then seriously consider bureaucratic schemes and calculations. Sure, I intentionally exceeded the limits of my authority and often with my own hands falsified documents and certificates, but it was done solely in order to afford persecuted people access into the country. My personal well being, measured against the cruel fate of these thousands, was so insignificant and unimportant that I never even took it into consideration. In December 1970 as a result of protest in the media, the Swiss government sent Grüninger "a somewhat reserved letter of apology, but refrained from reopening his case and reinstating his pension".

Халықтар арасында әділ деп саналу

1984 жылдан бастап шыққан бірнеше жариялымдар Грюнингердің тағдырын қайтадан ел қауымына жеткізді және оны ақтау жұмыстары басталды. Алғашқы әрекет Швейцария Кеңесі тарапынан қабылданбады, және 1995 жылға дейін Швейцарияның федералдық үкіметі ғана Грюнингерге тағылған айыпты жоққа шығарды: Сент-Галлен округтік соты оған қатысты сот шешімін күштен шығарып, барлық айыптан босатты. Үш жыл өткен соң Санкт-Галлен кантонының үкіметі оның ұрпақтарына өтемақы төледі, ал 1999 жылы Бержиер комиссиясының баяндамасы да Грюнингерді ақтауға, сондай-ақ Швейцарияда нацистік кезеңде босқындарға көмектескені үшін сотталған, әлі тірі қалған адамдарды ақтауға үлес қосты – 2009 жылға дейін 137 ер және әйел ресми түрде ақталды.