Кіріспе
Howth Head (ирл. Ceann Bhinn Éadair) – Ирландиядағы Дублин қаласының солтүстік-шығысында орналасқан мүйіс. Фингал округінің басқаруында. Мүйіске кіру Саттоннан, ал Хаут ауылы мен порты солтүстік-шығыс жағында орналасқан. Хаут мүйісінің көп бөлігін Хаут төбесі алып жатыр, бірақ Саттондағы томболо, солтүстік жағалаудағы кең жағажайлар және басқа аймақтардағы кішкентай жағажайлар сияқты басқа да аймақтар бар. Бейли маяғы Хаут мүйісінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Жақын жерде Балдойл және Портмарнок аудандары орналасқан, ал іргелес жерде Солтүстік Буль аралының табиғи қорығы бар.
Howth Head ('/h//oʊ//θ/ HOHTH'; Ceann Bhinn Éadair in Irish) is a peninsula northeast of the city of Dublin in Ireland, within the governance of Fingal County Council. Entry to the headland is at Sutton while the village of Howth and the harbour are on the north eastern face. Most of Howth Head is occupied by the Hill of Howth, though there are other regions, such as the tombolo at Sutton, extensive beaches on the northern shores, and small ones in other parts. The Baily Lighthouse is on the southeastern part of Howth Head. Nearby are the districts of Baldoyle and Portmarnock, and adjacent is the nature reserve of North Bull Island.
Тарих
Жарым арал туралы ең алғашқы айтылым Клавдий Птолемейге жатқызылатын картада болуы мүмкін, онда ол Эдри Дезерта немесе грек тілінде Εδρου ἐρῆμος (Эдру Херемос, Эдардың шөлді жері) деп аталған. Бұл жерде ол арал ретінде бейнеленген, бірақ бұл шығынның балықты құрлықтан бөліп тұруына байланысты ма, әлде картографқа қолжетімді ақпараттың дәлдігіне байланысты ма, әлі анық емес. Басқа авторлар Эдру атауы грекше ἑδρα (hedra) – «кемелердің тоқтау орны» дегенді білдіреді дейді. Жарым аралда кем дегенде б.з.д. 3 мың жылдығынан бері қоныс болған, екі қоқыс орны және шамамен б.з.д. 2200 жылға жататын тас дәуірінен қалған құрылыс табылған. Ол бірнеше ирланд аңыздарында кездеседі. Хаутта балықшылар елді мекені қалыптасты, ал аймақ 1100 жылдардың соңынан 2019 жылға дейін Хаут-Хедтің көп бөлігіне ие болған Норман Сент-Лоуренс әулетінің басқаруымен дамыды. 19 ғасырда электр трамвай желісі бүкіл төбенің кіруіне қолайлырақ етті.
Орналасуы мен топографиясы
Бастапқыда арал болған Хоутхед құрлықпен тар жер жолағымен немесе томболомен байланысты және Дублин шығанағының үлкен жарты ай пішінінің солтүстік шекарасын құрайды, шамамен оңтүстіктегі Далки және Киллини төбелерімен сәйкес келеді. Бас жазықтың көп бөлігі төбелі, оның ішінде 171 метрлік Қара Линн, Хоут Бенінің жанында, Green Hill Quarries артындағы Loughereen Hills, Шилмартин төбесі (163 м) Carrickbrack Road және Carrickbrack пен Dun Hill сияқты жерлерде орналасқан. Сондай-ақ, Мак Рок (Каррикмор) және Килрок сияқты тік жарлы аймақтар да бар. Хоуттың жағалауы кең және әртүрлі, әсіресе солтүстік жағалауында тік теңіз жартастары бар. Саттоннан сағат тілі бойынша жағалаудағы маңызды нүктелерге Куш-пойнт, Клермонт-Странд, Хоут ауылындағы шағын мүйіс, Балскадден шығанағы, Килрок, Үлкен және Кішкентай Бейли, Арыстан Басы, Долдрум шығанағы, Иглз, Драмлек-пойнт, Ред-Рок және Саттон-Странд кіреді. Жер бедерінің пішініне және тасты құрамына, жұқа топырақпен жабылғандығына байланысты, Хоутта көптеген арналар мен жылдам ағып жатқан өзендер бар, себебі жұқа топырақ қабатының астында қатты тау жыныстары жатыр. Оларға Блоди-стрим, Кулькур-брук, Боггин-стрим, Оффингтон-стрим, Уайтвотер-брук, Балсагарт-стрим, Карикбрак және Санта-Сабина арналары жатады.
Жануарлар дүниесі және өсімдіктер
Жағалауда теңіз құстарының ірі колониясы қоныстанған, оның ішінде бритвенділер, қарапайым гагарлар, фулмарлар, киттивактар және қара қаз құстар бар. Жоғарыдағы бұталы жерлерде бірнеше далалық түрлер өседі, соның ішінде көк шаңғалақтар, аласа пипиттер, қарапайым аққұмықтар, линеттер, тасқұстар және винчаттар. Көбінесе кездесетін жыртқыш құстар – қызылқарлыштар, саяшы соқырлар және жалпы құрлы қаз құстар. Жердің көптеген жерлерінде жасыл желек өседі. Құрғақ жазда өрттер жиі болады. 2018 жылы Хаутхедтен 31 түрлі жергілікті емес өсімдік тіркелді.
Көлік
Басында немесе оның жанында екі теміржол станциясы орналасқан. Саттон станциясы Саттон мен Балдойл арасындағы тумболоның солтүстік жиегінде, ал Хоут станциясы Хоут ауылының ішінде орналасқан. Екеуі де Дублин аймақтық жылдам транзит пойыздарымен қызмет көрсетеді және Дублин қаласының орталығына және одан үнемі қатынайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1901 және 1959 жылдар аралығында Хоут төбесінің трамвайы бас айналасындағы станциялар арасында жүрген. Сонымен қатар, Дублин автобустары да осы аймаққа қатынайды. Көптеген жерлерге толыққанды жол желісі бар, бірақ кейбір жерлерге тек көптеген жаяу жолдар арқылы ғана жетуге болады.
Бос уақыт
Хаут – астанадан күндізгі саяхатшылар үшін танымал бағыт, оған автомобильмен, автобуспен және Дублин аймағының жылдам транзит пойыз жүйесінің (DART) солтүстік терминалдарының бірімен жетуге болады. Жаяу жүргіншілер көптеген маршруттарды таңдай алады, оның ішінде Cliff Walk, Cliff Path Closed Loop немесе Хауттың бірнеше шыңдарының біріндегі ежелгі оба. Ашық күндері Виклоу тауларын көруге болады, ал төменде Дублин қаласы көрінеді. Солтүстік Ирландиядағы 852 метрлік Слив Донард шыңы да көрінуі мүмкін. Көбінесе, Уэльстегі Сноудония ұлттық паркіндегі Сноудон (1,085 м) тауын да көруге болады.
Танымал мәдениет
Хаут-Хед – Джеймс Джойстің «Улисс» романында Леопольд Блум Моллиге ұсыныс жасайтын жер. Джеймс Джойстің «Даблиндіктер» жинағынан шыққан «Эвелин» әңгімесінде Эвелиннің отбасымен Хаут тауында пикник өткізгені айтылады. Хаут-Хед сонымен қатар Джойстің соңғы туындысы «Finnegans Wake» романында да маңызды орын алады, ондағы басты кейіпкерлердің бірі, HCE, таудың символы ретінде бейнеленеді. Хаут-Хед 1989 жылы Кейт Буштың «The Sensual World» альбомының атау трегінде де еске алынады: «Алты үлкен дөңгелек алып, денелерімізді / Хаут-Хедтен құлаттық, етке айналдырдық, ммм, иә». Ән Джойстің «Улисс» романындағы Моли Блумның монологынан шабыттандырылған. Сонымен қатар, бұл түбек ирланд суретшісі Уильям Орпеннің (1878-1931) және американ суретшісі Джеймс Уистлердің көптеген картиналарында фон ретінде бейнеленген. Хаут-Хед – «Once» мюзиклінің, Тони сыйлығына ие болған, екі көрінісінің оқиғасы орын алатын жер.