Кіріспе

Dell Comics – Dell Publishing компаниясының комикс кітаптарын басып шығару бөлімшесі. Ол 1929 жылдан 1973 жылға дейін комикстер шығарды. Ең гүлденген кезеңінде ол комикс саласындағы ең белгілі және табысты американдық компания болды. 1953 жылы Dell әлемдегі ең ірі комикс баспасы екенін мәлімдеп, ай сайын 26 миллион дана сатқанын хабарлады.

Шығу тегі

Оның алғашқы атауы The Funnies (1929) болды, Конгресс кітапханасы оны комикс емес, "қысқа ғұмырлы газеттік таблоидты қосымша" деп сипаттады. Комикс тарихшысы Рон Голарт 16 беттік, төрт түсті, газет қағазынан басылған мерзімді басылымды "шынайы комикс кітабына қарағанда, газеттің қалған бөлігі жоқ жексенбілік комикс бөліміне ұқсас" деп сипаттады. Бірақ ол толығымен түпнұсқа материалдарды ұсынды және газет стендтерінде сатылды. Ол 1929 жылдың 16 қаңтарынан 1930 жылдың 16 қазанына дейін сенбі күндері апта сайынғы 36 нөмірге дейін жарық көрді. 3-нөмірден бастап бағасы 10 центтен 30 центке дейін өсті. 22-нөмірден бастап соңына дейін 5 центке дейін төмендетілді. Ол Woolworth дүкендер желісі арқылы таратылды, бірақ сатылды ма әлде тегін берілді ме, белгісіз; мұқабада баға көрсетілмеген, бірақ Голарт баспагердің "комикстерге он центтік баға тағын жабыстырғаны" туралы әңгімелейді, бұл туралы метафоралық немесе нақты айтылған. 1934 жылдың басында Dell компаниясы Famous Funnies: Series 1 деген бір ғана нөмірді шығарды, оны да Eastern Color баспасы басып шығарды. Бұрынғы нұсқадан айырмашылығы, ол бастапқыда сыйға бермей, сату үшін жоспарланған.

Батыс баспасы

1938 жылы компания Western Publishing компаниясымен серіктестік құрды, онда Dell Western шығаратын басылымдарды қаржыландырып, таратуды жүзеге асыратын болды. Бұл, қаржыландыру мен өндірісті бір компанияның өз қолында ұстап, таратуды сыртқа тапсырудың қалыпты тәжірибесінен өзгеше болғанымен, миллиондаған дана сатылған өте табысты кәсіпорынға айналды. Осы кезеңде Dell компаниясы Western Publishing үшін шығарған комикстердің көпшілігі Whitman Comics (кейін Gold Key Comics та қолданды) аттарымен жарық көрді. Атақты комикстердің ішінде Crackajack Funnies (1938–1942) және Super Comics (1938–1949) бар. Комикстер тарихшысы Марк Карлсон 1950 жылдардың ортасында Dell компаниясының өркендеген кезеңін былай сипаттады: «Dell-дің шығарған комикстерінің жалпы саны жарық көрген комикстердің 15% құраса да, ол нарықтың үштен біріне жуығын бақылады. Dell компаниясы бұрын да, кейін де ешбір компаниядан көбірек миллиондаған дана сатқан комикстер шығарды».

Лицензиялық материал

Dell Comics ең көп танымал лицензиялық материалдарымен, әсіресе Walt Disney Productions, Warner Bros., Metro Goldwyn Mayer және Walter Lantz Studio анимациялық кейіпкерлерімен, сондай-ақ «Жалғыз қаңғыбас», «Тарзан», «Феликс мысық», «Хауди Дуди», «Йоги аю» және басқа да Hanna Barbera кейіпкерлері сияқты көптеген фильмдер мен телешоулармен көзге түсті.

Төрт түсті

1938 жылдан 1962 жылға дейін Dell компаниясының ең танымал және жемісті басылымы "Төрт түс" антологиясы болды. Ай сайын бірнеше рет шығарылған бұл басылым (көбінесе әртүрлі лицензияланған өнімдерді ұсынатын жеке нөмірлерден тұратын) 23 жылдық тарихында 1300-ден астам саны жарық көрді. Ол жиі жаңа идеяларды сынап көру үшін пайдаланылды (DC-ның "Showcase" басылымы сияқты) және көптеген ұзаққа созылған сериялардың бастапқы басылымы болды. Олардың кейбіреулері ("Сумерек аймағы" сияқты) Dell емес, бәсекелес Gold Key Comics компаниясы тарапынан жалғастырылды, бұл компания Батыспен серіктестігін тоқтатқаннан кейін құрылған (төменде қараңыз).

Кішкентай сегіз шар

Африка-американдық қауымның қысымына жауап ретінде, Лил Сегізбұл (ол 1930 жылдардың соңында Уолтер Ланцтың бірнеше мультфильмінде пайда болған және алғашқы көрсетілімдерінде анимация және комикс тарихшысы Майкл Барьер "нашар бейнеленген, стереотиптік қара бала" деп сипаттаған) кейіпкері "New Funnies" Ланц антологиялық комиксіндегі басты кейіпкерлердің бірі ретінде қолданудан тоқтатылды. Кейіпкер соңғы рет 1947 жылғы тамыз нөмірінде пайда болды.

Фредерик Вертам

1948 жылы «Делл» жаңа құрылған Комикс журналдарын басып шығарушылар қауымдастығына мүше болудан бас тартты. Бұл қауымдастық комикс кітаптарына наразылық күшейген кезде үкіметтің араласуын болдырмау үшін құрылған еді. «Делл» компаниясының вице-президенті Хелен Мейер Конгреске «Делл» компаниясының қауымдастықтан шығуының себебін, олардың дауға себеп бола бермейтін өнімдері «қылмыстық комикстер баспагерлеріне қамқорлық ету» үшін пайдаланбасын деген ниетте екенін түсіндірді. 1954 жылы Вертамның «Күнәсіздерді азғыру» романына жауап ретінде Комикс кодексі құрылғанда, «Делл» тағы да қосылудан бас тартып, орнына өз комикстерінде «Ата-аналарға уәде» жариялай бастады. Бұл уәдеде олардың редакциялық процесі «қарсылық тудыратын материалды реттеуге емес, жоюға» бағытталғаны айтылды және бұл қазіргі таңда классикалық саналған «Dell Comics – жақсы комикстер» деген ұрамен аяқталды. Барт Бити өзінің «Фредерик Вертам және жаппай мәдениеттің сын» кітабында «Делл» компаниясының Вертамның «Күнәсіздерді азғыру» романын жариялауға қарсы жүргізген күшті науқанын, тіпті олар лицензия алған бірнеше компанияны (соның ішінде Warner Brother Cartoons, Lone Ranger Inc. және Edgar Rice Burroughs Inc.) Вертамның баспашысы Стэнли Ринехартқа наразылық хаттарын жіберуге шақырғанын сипаттады. Осы кезеңде «Делл» өзінің беделін арттыру үшін 1952 жылдың соңы мен 1953 жылдың басында Saturday Evening Post газетінде толық беттік жарнамалар жариялап, өз комикстерінің адалдығын көрсетті. Сондай-ақ, туған күн немесе Рождествоға сыйлық ретінде жазылғандарға суретті хат немесе карточка жіберу мүмкіндігі ұсынылды. Көп жылдық жазылымдар да қолжетімді болды (мысалы, «Волт Диснейдің комикстері мен әңгімелері» жағдайында 1940 жылдары бес жылға дейін жазылу мүмкіндігі болды).

Басқа пішім

1961 жылы Dell екі ерекше, комикс кітаптарына ұқсас, түсі жоқ қағаздан жасалған, картондық мұқабалары бар және стандартты комикстерге қарағанда қалың қағазы бар кітаптар шығарды. Бұл кітаптар көбінесе 12 цент тұратын комикстерге қарағанда бір долларға сатылды: 116 беттік "The Flintstones on the Rocks" және 117 беттік "Huck & Yogi Jamboree". Бір тарихшы соңғысын "мәтінмен бірге суреттер жинағы (сөздерді көрген көпіршіктер жоқ)" деп сипаттады. Бірақ, суреттер тізбектей келіп, оқиғаларды айтады. Бұл Хак пен Йогидің ересек жанкүйерлері үшін жасалған. Форматы мен жоғары бағасы – 1 доллар болғандықтан, олардың көп болғандығы сезіледі!

Батыс серіктестігі аяқталды, Dell құлдырады

1962 жылы Western компаниясымен серіктестік аяқталды, Western компаниясы өз лицензиялық мүліктерінің көп бөлігін және бастапқы материалдарын алып, өздерінің Gold Key Comics баспасын құрды. Dell сонымен қатар супергеройлар туралы комикстер шығаруға тырысты, олардың ішінде Nukla, Superheroes (топ атауы мұқабаларда «Fab 4» деп жазылған), Brain Boy, ал Universal Pictures компаниясының Франкенштейн, Дракула және Үлкен қасқыр монстрларына негізделген үш комикстің сыншылар тарапынан келемежделген сериясы кейіпкерлерді супергеройлар ретінде бейнеледі. Dell Comics 1973 жылы жабылды, ал оның бірнеше бұрынғы комикстері Gold Key Comics-ке көшті.

Корпоративтік сатып алулар

Dell компаниясы 1976 жылы Doubleday компаниясымен сатып алынды. Doubleday компаниясы 1986 жылы Bertelsmann компаниясымен сатып алынды, ол АҚШ-тағы еншілес компаниясы ретінде Bantam Doubleday Dell компаниясын құрды. Bertelsmann 1998 жылы Random House компаниясын сатып алды және сатып алудан кейін АҚШ-тағы бизнесінің атауын өзгертті. Бірігуден кейін Bantam, Dell Publishing компаниясымен біріктірілді. 2001 жылы Random House компаниясы Golden Books кітап баспасының құқықтарын сатып алып, Dell және Western Publishing компанияларының қалдықтарын қайта біріктірді. Bantam Dell 2008 жылы Random House баспа тобының құрамына кірді. Ballantine Books 2010 жылы Bantam Dell компаниясымен біріктірілді. 2013 жылы Random House және Penguin компаниялары бірігіп, Penguin Random House компаниясын құрды.

Жарықшылар қайта жаңғыруы

Dell баспасы жабық тұрғаннан кейін, оның көптеген сирек кездесетін кейіпкерлері тәуелсіз комикстерде қайта пайда болды. 2016 жылдың тамызында Dell баспасының мұраға қалған, жалпыға қолжетімді кейіпкерлеріне құрмет көрсету мақсатында InDELLible Comics құрылды. 2017 жылдың шілдесінде All New Popular Comics #1 жарық көрді және шығарылған күні Amazon-дағы өз санатында бірінші орын алды. Джим Людвиг, Дэвид Ноэ және Дэрик Гросс аға командасы құрып, редакциялаған алғашқы нөмірде түпнұсқа кейіпкерлермен қатар, көптеген Dell кейіпкерлерін қамтитын әңгімелер мен эпизодтық түсірілімдер де болды.