Кіріспе
Қаржылық алаяқтықтың түрі. Туннельдеу немесе туннельдеу – "фирмалардан активтер мен пайданы оларды бақылайтындардың иелігіне көшіру" арқылы жасалатын қаржылық алаяқтық. Заң бойынша, мұндай әрекет алаяқтық трансферт ретінде танылады, мысалы, ірі акционерлер тобы немесе акциялары биржада саудаланатын компания басшылығы, сол компанияға тиесілі активтерді екінші компанияға өте төмен бағаға сатуға бұйрық береді. Акционерлер немесе басшылық әдетте екінші компанияның толық иесі болады, осылайша, әлдеқандай зиянды саудадан пайда көреді. Туннельдеу қарапайым ұрлықтан өзгешелігі – туннельдеумен айналысатын адамдар көбінесе барлық қажетті заңдық процедураларды сақтайды; бұл қарапайым түрде компаниядан жеке банктік шотқа ақша аударудан гөрі күрделі схема. Көптеген адамдар туннельдеудің әдепсіздік екеніне келіссе де, оған қатысты санкциялар әртүрлі болады: кейбір мемлекеттер қылмыстық жаза қолданады, ал басқалары тек азаматтық сот процесін қарастырады немесе ешқандай жаза қолданбайды.
Tunneling or tunnelling is financial fraud committed by "the transfer of assets and profits out of firms for the benefit of those who control them". In legal terms, this is known as a fraudulent transfer, such as when a group of major shareholders or the management of a publicly traded company orders that company to sell off its assets to a second company at unreasonably low prices. The shareholders or management typically own the second company outright, and thus profit from the otherwise disastrous sale. Tunneling differs from outright theft because people who engage in tunneling generally comply with all of the relevant legal procedures; it is thus a subtler scheme than simply writing checks from a company to a private bank account. While people widely agree that tunneling is unethical, penalties for it vary widely; some states impose criminal sanctions, whereas other states provide either for civil suits only, or for no sanctions at all.
Шығу тегі
Туннельдеу термині, бәлкім, алғаш рет Чехияда (чех тілінде tunelování, алдау жасаушы адам үшін tunelář) 1990 жылдардың бірінші жартысында қолданылған, бірнеше ірі, бұрын жекешелендірілген банктер мен зауыттар күтпеген жерден банкротқа ұшыраған кезде. Кейіннен осы компаниялардың басшылары компания мүлкін және жылжымайтын мүлікті өздерінің жеке бизнестеріне, кейде офшорлық аймақтарға аударғаны анықталды. Бұл термин чехтер мен словактар арасында осы қылмыстық әрекеттің кең таралған атауы болды. Содан кейін бұл термин ағылшын тіліндегі мамандандырылған әдебиетте пайда болды, ал 1990 жылдардың соңындағы Азия қаржы дағдарысы кезінде одан да кеңірек әдебиетте қолданыла бастады.