Заңда жауапкершілік – заң бойынша міндеттілік. Азаматтық және қылмыстық құқықта көрінеді. Тәртіп бұзу, келісімшарттар, салықтар бойынша жауапкершілік туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заң бойынша келтірілген залап үшін міндетті жауапкершілік, азаматтық немесе қылмыстық заңмен қамтамасыз етіледі.
Legal obligation for any damage, enforceable by either civil law or criminal law
Заңда, жауапкершілік дегеніміз – "заң бойынша жауапты немесе жауап беруге міндетті". Заңдық жауапкершілік азаматтық және қылмыстық заңның екеуіне де қатысты және келісімшарттар, зиян келтіру, салықтар немесе мемлекеттік органдар салған айыппұлдар сияқты заңның түрлі салаларынан туындауы мүмкін. Залапты орнатуға немесе дәлелдеуге тырысатын адам – талапкер.
In law, liable means "responsible or answerable in law; legally obligated". Legal liability concerns both civil law and criminal law and can arise from various areas of law, such as contracts, torts, taxes, or fines given by government agencies. The claimant is the one who seeks to establish, or prove, liability.
Жауапкершілік теориясы
Талапкерлер жауапкершілікті көптеген түрлі теориялар арқылы дәлелдей алады, бұл теориялар жауапкершілік теориялары деп аталады. Нақты бір жағдайда қолданылатын жауапкершілік теориялары, қолданыстағы заңның сипатына байланысты. Мысалы, егер дау келісімшарттық сипатта болса, жауапкершіліктің бір теориясы – келісімшартты бұзу; ал делдалдық құқық саласында абайсыздық, заңмен белгіленген абайсыздық, жауапкершілік, орынбасарлық жауапкершілік, қатаң жауапкершілік немесе қасақана әрекеттер жауапкершіліктің қолданылуы мүмкін теориялары болып табылады. Әрбір жауапкершілік теориясының жауапкершілік белгіленуі үшін талапкер дәлелдеуге тиіс белгілі шарттары немесе элементтері бар. Мысалы, абайсыздық теориясы талапкерден мыналарды дәлелдеуді талап етеді: 1) жауапкердің міндеттемесі болған; 2) жауапкер сол міндеттемені бұзған; 3) жауапкердің бұзуы зиян келтірген; және 4) зиянды өтеуге болатын залал тудырған. Жауапкершілік теориялары заңнама арқылы да құрылуы мүмкін. Мысалы, Англия заңнамасы бойынша 1978 жылғы Ұрлық туралы заң қабылданғаннан бастап, жауапкершіліктен ада болу қылмыс болып саналады. Зиянды өтеу төлемдері көбінесе жауапкершілікті шешеді. Нақты бір жауапкершілік сақтандырумен қамтылуы мүмкін. Алайда, сақтандыру компаниялары көбінесе қасақана жасалған құқық бұзушылықтар немесе келісімшартты бұзулар емес, абайсыздықтан туындаған жауапкершіліктерді ғана қамтиды.
Claimants can prove liability through a myriad of different theories, known as theories of liability. Which theories of liability are available in a given case depends on nature of the law in question. For example, in case involving a contractual dispute, one available theory of liability is breach of contract; or in the tort context, negligence, negligence per se, respondeat superior, vicarious liability, strict liability, or intentional conduct are all valid theories of liability. Each theory of liability has certain conditions, or elements, that must be proven by the claimant before liability will be established. For example, the theory of negligence requires the claimant to prove that (1) the defendant had a duty; (2) the defendant breached that duty; (3) the defendant's breach caused the injury; and (4) that injury resulted in recoverable damages. Theories of liability can also be created by legislation. For example, under English law, with the passing of the Theft Act 1978, it is an offense to evade a liability dishonestly. Payment of damages usually resolves the liability. A given liability may be covered by insurance. In general, however, insurance providers only cover liabilities arising from negligent torts rather than intentional wrongs or breach of contract.
Кәсіпкерлік жауапкершілік
Коммерциялық құқықта жауапкершіліктің шектеулі болуы – кейбір бизнес ұйымдарына енгізілген қорғау механизмі, ол иелерін белгілі бір жауапкершілік түрлерінен және әрбір иеге жүктелетін жауапкершілік мөлшерінен қорғайды. Жауапкершілігі шектеулі ұйым иесін (иелерін) бизнестен бөліп тұрады. Шектелген жауапкершілік формасы, негізінен, бизнес міндеттемелерінен иелерді қорғайтын корпоративтік «қалқан» ретінде әрекет етеді. Яғни, егер бизнес сотта жауапты деп табылса, жауапкершілік иелерге емес, бизнеске жүктеледі. Осылайша, тек иелер бизнеске салған қаражаттары мен мүлкі ғана жауапкершілікке жатады. Мысалы, егер жауапкершілігі шектеулі бизнес банкрот болса, иелер жеке мүлікті, мысалы, тұрғын үйді жоғалтпайды (егер олар жеке кепілдік бермесе). Жауапкершілігі шектеулі қорғауды ұсынатын бизнес түрлеріне шектеулі жауапкершілік серіктестіктері, шектеулі жауапкершілік компаниялары және корпорациялар жатады. Жеке кәсіпкерлік және толық серіктестік жауапкершілігі шектеулі емес. Бұл ірі бизнес үшін стандартты модель, онда акционерлер тек салған соманы (акция құнының төмендеуі арқылы) жоғалтады. Түсіндіру үшін «бизнес ұйымы» деген терминді қараңыз. Дегенмен, бұл ережеге ерекшелік бар: егер иелердің әрекеттері талапкердің иелерден өндіріп алу құқығын негіздесе, талапкер жауапкершілігі шектеулі бизнес иесіне қарсы сотқа жүгінуге құқылы. Бұл ерекшелік «корпоративтік қалқанды бұзу» деп аталады. Соттар, әдетте, ауыр бұзушылықтар болмаса, осы ерекшелікті қолданудан аулақ тұруға тырысады. Шектелген жауапкершілік кәсіпкерлерге, бизнеске және экономикаға өсуге және жаңаруға көмектеседі. Сондықтан, егер соттар жиі корпоративтік қалқанды бұзса, инновациялар шектеледі. АҚШ-тағы әр штат бойынша сот корпоративтік қалқанды бұзу қажеттігін анықтау үшін қолданатын нақты тесттер әртүрлі болады. Жеке кәсіпкерлік және толық серіктестік үшін жауапкершілік шексіз. Шексіз жауапкершілік дегеніміз, бизнес иесі (иелері) бизнестің барлық қарызына толық жауапкершілікке ие. Бұл банкроттық және тарату кезінде жеке мүліктің тәркілеуін қамтиды. Шектелген жауапкершілік серіктестіктері мен шектеулі жауапкершілік компанияларындағы мамандықтар өздері жасаған зиянды әрекеттері мен қателіктері үшін шексіз жауапкершілікке ие болады. Бизнеске қатысты шектеулі жауапкершілік осы құқық бұзушылықтар үшін қолданылмайды. Бизнес иелері үшін бизнесті жауапкершіліктен және қаржылық қиындықтардан қорғау үшін білуі қажет жауапкершілік тәуекелінің негізгі санаттары бар. Біріншісі – жұмыспен байланысты мәселелер, яғни қызметкерлер саны көп болған сайын және кадрлар айналымы жоғары болған сайын, жаңсақ тоқтату туралы талаптар сияқты жауапкершілікке қатысты сот процесінің ықтималдығы артады. Тағы бір сала – үй-жайдағы жазатайым оқиғалар мен жарақаттар. Содан кейін, егер қызметкерлерге компания көліктерін жүргізуге рұқсат берілсе, көлікпен байланысты жауапкершілік, себебі бұл компания көліктерін пайдаланған кезде апатқа әкелуі мүмкін. Өнімге байланысты жауапкершілік (өндірушінің жауапкершілігі деп те аталады) – өнімнің нашар сапасы салдарынан болатын жарақаттар мен апаттарды анықтайды, бұл мәселе келесі бөлімде егжей-тегжейлі қарастырылады. Қателіктер/кемшіліктер – бұл тағы бір категория, онда сот ісі компанияның қателігінен туындауы мүмкін, мысалы, келісімшартта немесе құжаттарда. Соңғы негізгі категория – директорлар мен басшыларды компанияның іс-әрекеттері үшін жеке жауапкершілікке тарту, корпоративтік қалқанды бұзу арқылы көрінеді. Жалпы алғанда, бизнес көлемі мен табысы артқан сайын жауапкершілікке қатысты сот процесінің ықтималдығы артады, бірақ шағын бизнес олардан толығымен қорғалмайды. Кәсіпкерлер мен бизнес иелері өздерінің бизнесін қорғау үшін осы жауапкершілік тәуекелдерін білуі керек.
In commercial law, limited liability is a method of protection included in some business formations that shields its owners from certain types of liability and that amount a given owner will be liable for. A limited liability form separates the owner(s) from the business. The limited liability form essentially acts as a corporate veil that protects owners from liabilities of the business. This means that when a business is found liable in a case, the owners are not themselves liable; rather, the business is. Thus, only the funds or property the owner(s) have invested into the business are subject to that liability. If, for example, a limited liability business goes bankrupt, then the owner(s) will not lose unrelated assets, such as a personal residence (assuming they do not give personal guarantees). Forms of businesses that offer the limited liability protection include limited liability partnerships, limited liability companies, and corporations. Sole proprietorships and partnerships do not include limited liability. This is the standard model for larger businesses, in which a shareholders will only lose the amount invested (in the form of stock value decreasing). For an explanation, see business entity. There is an exception to this rule, however, which allows a claimant to litigate against the owner(s) of a limited liability business, if the owner(s) have engaged in conduct that justifies the claimant's recovery from the owner(s): This exception is called "piercing the corporate veil." Courts generally try not to utilize this exception unless there have been serious transgressions. Limited liability aids entrepreneurs, businesses, and the economy in growing and innovating. Therefore, if courts often chose to pierce the veil, that innovation would be restricted. The exact test a court will use to determine if the veil needs to pierced vary by state in the United States. For sole proprietorships and general partnerships, the liability is unlimited. Unlimited liability means that the owner(s) of the business have the full responsibility of assuming all the business's debts. This can include seizure of personal assets in the face of bankruptcy and liquidation. Professionals in limited liability partnerships and limited liability companies will have unlimited liability for their own torts and malpractices. The limited liability of the business will no longer apply for these wrongdoings. For business owners, there are main categories of liability exposure to be aware of in order to protect their businesses from liability and financial troubles and issues. The first is employment related issues where the larger the work force, and the more turnover there is, the larger the likelihood of liability lawsuits such as wrongful termination claims. Another area is accidents and/or injuries on the premises. Next, vehicle related liability if employees are allowed to drive company cars since this could lead to accidents while they use the company cars. Product related liability (also called manufacturer's liability) details poor manufacturing of products that results in injuries and/or accidents, which is discussed in more detail in the following section. Errors/omissions is another category where a lawsuit can result from a mistake on the part of the company such as in a contract or paperwork. Finally, the last major category relates to holding directors and officers personally liable for actions taken by the company, as seen in piercing the corporate veil. Overall, as businesses get larger and more successful, their chances of liability lawsuits increase, but small businesses are not completely immune to them. Entrepreneurs and business owners need to be aware of these types of liability exposures to ensure their businesses are protected.