Мадагаскардың түкті лемурлары

Кіріспе

Мадагаскарға тән приматтар туысы

Мадагаскарда лемурлардың пайда болуы туралы пікірталас әлі де жалғасуда, бірақ Жаңа дүние маймылдарының Оңтүстік Америкаға келгеніне ұқсас, бір ғана рафтинг оқиғасы шамамен 50-80 миллион жыл бұрын болды деп саналады. Бұл оқиға арқасында ата-баба лемурлар Мозамбик бұғазын кесіп өтіп, аралды мекендеуге мүмкіндік алды. Арал Африкадан бұрын бөлініп шыққан (Үнді субконтинентіне қосылған кезде), шамамен 160 миллион жыл бұрын. Lemuridae туысы
Eulemur туысы: нағыз лемурлар
Hapalemur туысы: кішкентай бамбук лемурлары
Lemur туысы: сақиналы құйрықты лемурлар
†Pachylemur туысы
Varecia туысы: қоңыр лемурлар
Қара және ақ қоңыр лемур, Varecia variegata
Жарқын қара және ақ қоңыр лемур, Varecia variegata variegata
Оңтүстік қара және ақ қоңыр лемур, Varecia variegata editorum
Солтүстік қара және ақ қоңыр лемур, Varecia variegata subcincta
Қызыл қоңыр лемур, Varecia rubra

Таксономиядағы өзгерістер

Жапырақты лемурлар, бірнеше қоңыр лемур түрлерімен бірге, бұрын Lemur туысына кіретін. 1962 жылы жапырақты лемурлар Varecia туысына қайта жіберілді. Қызыл жапырақты лемур және қара-ақ жапырақты лемур бұрын Varecia variegata rubra және Varecia variegata variegata түрлерінің ішкі түрлері ретінде танылған. 2001 жылы екеуі де түр мәртебесіне көтерілді, бұл шешім кейін генетикалық зерттеулермен қолдау тапты. Он жылдар бұрын жарияланған қара-ақ жапырақты лемурдың үш ішкі түрі – variegata, editorum және subcincta да мойындалды. Varecia insignis және V. jullyi қазіргі жапырақты лемурларға өте ұқсас, бірақ күштірек және жерде тіршілік ететін болғандықтан, ертедегі адамдардың шабуылына көбірек ұшыраған. Орташа басы мен денесінің ұзындығы 0,6 метр, ал толық ұзындығы 0,8 метр арасында, ал салмағы 3,5-тен 6 килограмға дейін жетеді. Жылтыр, түкті құйрығы денесінен ұзын, орташа ұзындығы 0,9 метр және ағаштарда қозғалғанда тепе-теңдікті сақтау үшін пайдаланылады. Жапырақты лемурлар жыныстық диморфизмді де, жыныстық дихроматизмді де көрсетпейді.

Жылжыну

Қаңқалы лемурлар ағаш өміріне бейімделген төрт аяқты жануарлар саналады, бірақ қара және ақ қаңқалы лемурлардың кейбір популяциялары моногамды екені хабарланған.

Иіс сезу арқылы қарым-қатынас

Барлық стрепсиринді приматтар сияқты, иіс сезу арқылы байланыс кеуделегіш лемурларда да кеңінен қолданылады – аумақтық қорғаныс және дау-дамайларда иіс іздер қалдыру, сондай-ақ аналықтардың амандасу рәсімдері. Ересектер осындай дауыстарды шығарғанда, мысалы, импульстік қышқылдаған дыбысты, жыртқышқа қауіпсіз орынға жылжудан кейін бағыттайды. Егер бір жеке тұлға ескерту дауысын шығарса, одан туындайтын хор ең алысқа кеткен қоғам мүшелеріне де жете алады. Қамауда ұсталған кеуделегіш лемурлардың дыбыстарын зерттеу нәтижесінде олар үш негізгі топқа бөлінді: жоғары, орташа және төмен амплитудалы шақырулар.

Өсімдіктер мен өсімдіктер

Бастапқыда бір жұптылық туралы хабарланғанмен, табиғаттағы кеуек лемурлар маусымдық көп жұптылық көбейту мінез-құлқысын көрсетеді, аталықтары да, аналықтары да бір маусым ішінде бірнеше серіктеспен жұптасады. Кеуек лемурлар өте шағын ғана бастапқы ареалда қоныстанды. Үлкен жеміс ағаштарына толығымен тәуелді болғандықтан, екі түрі де мекендеу орталын таңдауда икемділік танытпайды, сондықтан олар ортаның бұзылуына өте осал. Қара және ақ кеуек лемурлердің барлық белгілі қоныстанған жерлерінің жалпы ауданы мыңнан кем деп бағаланады. Бұл түрдің ареалы мыңнан аспайды. Дюррелл жабайы табиғатты сақтау қоры, Лемурды сақтау қоры (LCF), Мадагаскар фауна тобы (MFG), Оңтүстік Африкадағы Маймылдар бағы приматтар қапталы, Жабайы табиғат қоры және Дьюк лемур орталығы (DLC) сияқты бірнеше ұйым кеуек лемурларды сақтаумен айналысады.

Табиғаттағы қауіптер

Басқа приматтар сияқты, екі түйілген лемур түріне де қауіп төндіретін негізгі қауіптердің бірі – жабық егістіктерді кесіп өртеу, орман шаруашылығы және кен өндіру салдарынан орталықтың жоғалуы. Аң аулау заңсыз болғанымен, заңдар көбінесе орындалмайды және жергілікті тұрғындар мамырдан қыркүйекке дейін жиі болатын аң аулау практикасына көңіл бөлмейді. Масоала түбегінде аң аулау ең үлкен алаңдаушылық тудырады, себебі оның жалғасуы мүмкін, ал орман шаруашылығы мен жабық егістіктерді кесіп өртеуді шектеуге болады. Басқа аймақтарда аңшылар, тіпті басқа аңды аулап жатқанда да, түйілген лемурларды олардың сүйікті тамақ көздерінен қорқытып жіберуі мүмкін. Соңында, бұл жануарларды табиғи ортасынан алып, туристерге көрсету үшін немесе экзотикалық үй жануарлары ретінде сатады. Табиғатты қорғаушылар арасында қайта қалпына келтіру соңғы шара ретінде қарастырылса да, құқықтық қорғау, халыққа білім беру, тұрақты өмірленудің таралуы және орманды қайта жаңарту сияқты орынды консервациялық шаралардың үйлесімділігі түйілген лемурларға үміт береді. Осы аралықта, қайта қалпына келтіру консервациялық зерттеулерге мүмкіндік береді және SSP сақтайтын шектеулі генетикалық әртүрлілікті арттыру арқылы Мадагаскардың азайып бара жатқан түйілген лемур популяцияларының генетикалық әртүрлілігін жақсартуға мүмкіндік береді. Тұтқындағы алғашқы босату 1997 жылдың қараша айында болды, онда АҚШ-та туған бес қара-ақ түйілген лемур (Varecia variegata variegata) Мадагаскардың шығысындағы Бетампона қатаң табиғат қорығында босату үшін Мадагаскарға қайтарылды. «Каролина бестігі» деп белгілі болған бұл жеке тұлғалар өмір бойы Дьюк лемур орталығының (DLC) табиғи ортасында өмір сүрді. Содан бері осы қорыққа тұтқында туған 13 түйілген лемурдың тағы екі тобы қайтадан әкелінді, біреуі 1998 жылдың қараша айында, екіншісі 2001 жылдың қаңтарында. Бұл соңғы екі топ та босатылғанға дейін DLC-нің орманды еркін аумағында «базалық жаттығудан» өтті. Қазірге дейін нәтижелер белгілі бір жетістікке жеткенін көрсетіп отыр: 10-ы бір жылдан астам өмір сүрді, 3-і жабайы топтарға енді, ал босатылған лемурлардан 4 бала туды немесе олардың әкесі болды, барлығы ата-анасымен өсірілді. Бірінші топпен босатылған еркек Сараф босатылғаннан кейін жеті жылдан кейін жақсы жағдайда екені хабарланды, жабайы анасымен және олардың балаларымен әлеуметтік топта өмір сүрді. Алғашқы босатылғаннан бері зерттеулер жүргізіліп келеді, мысалы, 1998 жылғы BBC-нің «Жабайыда: Лемур операциясы» Джон Клизбен бірге түсірілген деректі фильмінде көрсетілгендей. Зерттеулер олардың жабайы өмірге бейімделуі туралы пайдалы ақпаратты қамтамасыз етті.

As with other primates, one of the principal threats to both ruffed lemur species is habitat loss due to slash and burn agriculture, logging, and mining. Although hunting is illegal, the laws are generally not enforced and the local inhabitants show little concern about their hunting practices, which occur mostly from May to September. Hunting is the biggest concern in the Masoala peninsula because it is likely to continue, whereas logging and slash and burn agriculture could be curtailed. In other regions, hunters can scare away ruffed lemurs from their favorite food sources, even if they are hunting other prey. Lastly, these animals are taken from their natural habitats to display for tourists or are sold as exotic pets. Although reintroduction is seen as a last resort among conservationists, a combination of in situ conservation efforts, such as legal protection, public education, the spread of sustainable livelihoods, and reforestation offer hope for ruffed lemurs. In the meantime, reintroductions offer conservation research opportunities and allow the limited genetic diversity maintained by the SSP to improve the genetic diversity of dwindling Malagasy ruffed lemur populations. A captive release first occurred in November 1997, when five black and white ruffed lemurs (Varecia variegata variegata) born in the United States were returned to Madagascar for release in the Betampona Strict Nature Reserve in eastern Madagascar. Popularly known as the Carolina Five, these individuals had lived their entire lives in the Natural Habitat Enclosures at the Duke Lemur Center (DLC). Since then, two more groups totaling 13 captive born ruffed lemurs have been reintroduced into the same reserve, once in November 1998 and again in January 2001. These latter two groups also received "boot camp training" in the DLC forested free range enclosures prior to release. So far, the results have shown some success, with 10 surviving longer than one year, 3 individuals integrating into wild groups, and 4 offspring have been born to or sired by released lemurs, all of which were parent raised. Saraph, a male released with the first group, was reported to be doing well seven years post release, living in a social group with a wild female and their offspring. Research has been ongoing since the initial release, as illustrated in the 1998 BBC documentary In the Wild: Operation Lemur with John Cleese. The research has provided useful information about their adaptation to life in the wild.