Кіріспе
Американдық экономист (1942 жылы туған)
Стив Х. Ханке (туған 29 желтоқсан, 1942 ж.) – американдық экономист және Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінің қолданбалы экономика профессоры. Ол сонымен қатар Калифорния штатының Окленд қаласындағы Тәуелсіз институттың аға ғылыми қызметкері және Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінің қолданбалы экономика, жаһандық денсаулық және бизнес кәсіпорнын зерттеу институтының ко-директоры. Ханке дамып келе жатқан елдерде валюта реформаторы ретінде танымал. 1981-1982 жылдары президент Рональд Рейганның Экономикалық кеңесшілер кеңесінің аға экономисі болды және Азия, Оңтүстік Америка, Еуропа және Таяу Шығыстағы елдердің мемлекет басшыларына кеңесші болды. Ол сондай-ақ валюталық кеңестер, долларландыру, гиперінфляция, су бағасы және сұранысы, пайда-шығын талдауы, жекешелендіру және қолданбалы экономиканың басқа да тақырыптары бойынша жұмыстарымен белгілі. Forbes, The National Review және басқа басылымдарда колонка жазушы ретінде көп жазды. Сонымен қатар ол валюта және тауар саудасымен айналысады. Ханке COVID-19 пандемиясы және 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі туралы дұрыс емес ақпарат таратуда айыпталды.
Ерте өмір және білім
Ханке 1942 жылы Джорджия штатының Мейкон қаласында дүниеге келді және Айова штатының Атлантик қаласында өсті, онда Атлантик орта мектебінде оқыды. Одан кейін Колорадо Боулдер университетінде оқыды, онда ол Phi Delta Theta студенттік ұйымының мүшесі болды. Ханке 1964 жылы бизнес-әкімшілік саласында бакалавр, ал 1969 жылы Колорадо университетінен экономика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады.
Академиялық мансап
Ханкенің алғашқы академиялық қызметі 1966 жылы, 24 жасында Колорадо кендер мектебінде болды. Осы кезеңде Ханке минералдық және мұнай экономикасы бойынша курстарды әзірледі және оқытты, сонымен қатар қалалық су сұранысына есептегіштерді орнатудың әсері тақырыбындағы докторлық диссертациясын аяқтады. Кейін Ханке Джонс Хопкинс университетінің профессорлық құрамына қосылды, онда бастапқыда су ресурстары экономикасы саласында маманданды. Джонс Хопкинсте алты жыл жұмыс істегеннен кейін, оның ішінде Берклидегі Калифорния университетінде бір жылдай қонақ профессор болып жұмыс істегеннен кейін, Хэнке Уитинг инженерлік мектебінің Экологиялық денсаулық және инженерия кафедрасында толық профессор атағына ие болды. Қазіргі уақытта Хэнке қолданбалы экономика және қаржы бойынша курстар оқытады, олар Хопкинс студенттерінің Уолл-стритте жұмысқа орналасуына жол ашатындығы үшін кеңінен танымал. Өмірінің барысында Ханке бірқатар академиялық журналдарда редакторлық қызметтер атқарды, соның ішінде «Экономикалық саясат реформасы» журналы, «Су ресурстарын зерттеу», «Жер экономикасы» және «Су инженерлігі және басқару». Қазіргі уақытта ол «The International Economy», «The Independent Review», «Cato Journal», «Review of Austrian Economics», «Economic Journal Watch» және «Central Banking» журналдарында редактор болып жұмыс істейді. 1995 жылы Ханке және Джонс Хопкинс университетінің тарих профессоры Луи Галамбос Джонс Хопкинс қолданбалы экономика, жаһандық денсаулық және бизнес-кәсіпкерлікті зерттеу институтын құрды. Ол сондай-ақ Қаржылық тұрақтылық орталығының арнайы кеңесшісі және Экономикалық өлшеу қоғамының Жарғылық кеңесінің мүшесі болып табылады. Ханке Колумбия университетінің Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Мунделлмен (1932-2021) бірлесіп, Ренмин университетінің Халықаралық валюталық зерттеу институтының аға кеңесшісі қызметін атқарады.
Су ресурстарының экономикасы
1969 жылы Хэнк өзінің академиялық карьерасын Джонс Хопкинс университетінің география және экологиялық инженерия кафедрасында (қазіргі экологиялық денсаулық және инженерия кафедрасы) су ресурстары экономисі ретінде бастады. Бұл кафедра сол кезде елдегі ең беделді су ресурстары инженерлік бөлімі ретінде танымал болды және әлемдік деңгейдегі санитариялық инженер Джон К. Гейердің жұмыс орны болды, ол кісімен Хэнк жиі бірлесіп жұмыс істеді. Ол кезде әзірленген канализациялық желілерді жобалау критерийлері бүгінгі күнге дейін Еуропада кеңінен қолданылып келеді. Осы кезеңде Хэнк «Су ресурстары бюллетені» мен «Су ресурстарын зерттеу» журналдарының редакторы, «Су инженерлігі және басқару» журналының экономика редакторы, сондай-ақ «Жер экономикасы» журналының редакторы болып қызмет етті. CEA-да жұмыс істеген кезінде Хэнк федералдық үкіметтің су және жер ресурстарын пайдалану жөніндегі зерттеулерге арналған қағидалар мен нұсқауларын қайта жазған команданы басқарды, оларға тиімділік-құн туралы талдаудың қатаң талаптары енгізілді. Хэнк су ресурстары саласындағы қызметін жалғастыруда, қалалық су жүйелерін жекешелендіру мәселелеріне баса назар аударуда. Ол Джонс Хопкинс университетінің жаһандық су бағдарламасының мүшесі.
Жекешелендіру
Ханке мемлекеттік сектор ресурстарын жекешелендіруге қатысты сегіз кітап және көптеген мақалалар мен ұсыныстар жазды. 1972 жылы ол Кенияның Ұлттық мұражайларында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, онда антрополог және табиғатты қорғаушы Ричард Ликимен бірге үлкен аңдарды өсіру және аң аулау экономикасы, сондай-ақ браконьерлікпен күресу үшін үлкен аңдар қорынын жекешелендіру мәселелері бойынша жұмыс істеді. Ханке сонымен қатар Вашингтон университетінің Барни Доудлмен және Орегон штатының Линкольн округіндегі Силетс тайпаларының конфедерациясымен бірлесіп, олардың резервациясының бір бөлігін жекешелендіру жөніндегі ұсыныс жасады, бұл американдық үндістер резервацияларында экономикалық мүмкіндіктерді арттырудың бір жолы болды. Ақ үй кезінде Ханке ұзақ жылдар бойы серіктесі болған, Экономикалық кеңес мүшесі Уильям А. Нисканенмен тығыз байланыста жұмыс істеді. Ол Рейган әкімшілігіндегі ұсыныс жағындағы экономикалық қозғалыстың өкілі ретінде танымал болды, әсіресе қалалық су жүйелері, мемлекеттік жайылымдар мен орман шаруашылығы жерлеріне қатысты. Бұл жоспарға Рейганның ең жақын одақтастарының бірі, сол кездегі Невада сенаторы Пол Лаксальт және басқалар қолдау көрсетті. Ханкенің мемлекеттік жерлерді жекешелендіруге бағытталған жұмысы оны Ішкі істер министрі Джеймс Уоттпен және «Шұңқыр көтерілісі» мүшелерімен келіспеушілікке түсірді, олар федералды мемлекеттік жерлерді жеке меншікке беру емес, штаттық басқаруға беруді көздеді. 1982 жылы Ханке Экономикалық кеңестен кетіп, Мартин Андерсон, Норман Б. Тюр және Пол Крейг Робертс сияқты Рейган әкімшілігінің бірнеше ықпалды өкілдеріне қосылды. Ханке мен оның әйелі Лилиан 1980-ші жылдары «жекешелендіру» терминін – француз тілінен алынған «privatise» терминінен туындаған – американдық экономикалық лексиконға енгізуде және оны Мерриам-Вебстердің Колледж сөздігіне қосуда ерекше еңбек еткендігі үшін жиі мақталады. Ханке жекешелендіру тақырыбында көптеген мақалалар жазды, соның ішінде 1987 жылғы «Жаңа Палгрейв: Экономика сөздігі» басылымындағы «Жекешелендіру» мақаласын жазды.
Валюталық кеңестер мен долларландыру
1983 жылы Гонконг валюталық кеңесін қайта орнатқаннан кейін Хэнк Джонс Хопкинс университетінің профессоры және Маргарет Тэтчердің жеке экономикалық кеңесшісі, сэр Алан Уолтерспен валюталық кеңестер тақырыбы бойынша ынтымақтастыққа кірісті. Валюталық кеңес – бұл шетелдік резервтік валютамен толық қамтамасыз етілген және осы шетелдік резервтік валютамен белгіленген айырбас бағамы бойынша еркін айырбасталатын жергілікті валютаны шығаратын ақша-кредиттік орган. Уолтерс Гонконгтың валюталық кеңесін қайта құрудың негізгі жақтаушысы болды. Хэнк мен Уолтерс Джонс Хопкинсте валюталық кеңестерді зерттеу бағдарламасын құрды. Бұл бағдарламадағы Хэнктың алғашқы докторанттарының бірі Курт Шулер болды. Шулер Джонс Хопкинске келгеннен кейін көп ұзамай, Хэнк пен Шулер Джон Мейнард Кейнстің валюталық кеңестерді қолдаушы болғанын анықтады. Хэнк мен Шулер осы зерттеулердің нәтижелерін, соның ішінде бастапқы құжаттарды Уолтерс пен Хэнк редакциялаған кітапта жариялады. Осы кезеңде Хэнк долларландыруды зерттеуге кірісті, онда ел өзінің ұлттық валютасын тұрақты шетел валютасымен алмастырады – екі ел арасында де-факто белгіленген айырбас бағамымен ақша-кредиттік жүйені құрады. Өмірі бойында Хэнк валюталық кеңестер мен долларландыру туралы 20-дан астам кітап, монография және 300-ден астам мақала жазды. Олардың көп бөлігі Курт Шулермен бірлесіп жазылды. Хэнк сонымен қатар сэр Алан Уолтерспен бірге 1992 жылғы «The New Palgrave Dictionary of Money and Finance» сөздігінде «Валюталық кеңестер» деген мақаланы жазды. Бұған қоса, ол 1993 жылғы Сыртқы операцияларға қатысты заңға Хэнк поправкасын енгізуде және қабылдауда маңызды рөл атқарды.
Гиперинфляция
Ханке гиперинфляция тақырыбында кеңінен жазды, ол елдің инфляция деңгейі айына 50%-дан асып кеткен кезде туындайды. 2008 жылы Ханке мен Алекс Квок Зимбабведегі гиперинфляцияның 2008 жылдың қараша айында 7,96%-ға жеткенін бағалаған мақала жариялады. Бұл Зимбабведегі гиперинфляцияны тарихтағы екінші ең жоғары көрсеткіш етеді – Мугабе үкіметі инфляция статистикасын жариялауды тоқтатқаннан кейін 3,5 ай өткен соң, ал ХВҚ Зимбабведегі инфляция деңгейін соңғы рет бағалағаннан 1,5 ай өткен соң бұл көрсеткіш тіркелді. Гиперинфляцияның ең жоғары деңгейі соңғы ресми көрсеткіштен 30 миллион есе жоғары болды. 2012 жылы Ханке мен Николас Крус «Дүниежүзілік гиперинфляция» деген тарауда Routledge Handbook of Major Events in Economic History кітабында тарихта болған гиперинфляцияның 56 жағдайын сипаттады. Содан бері Ханке гиперинфляцияның тағы екі жағдайын тіркеді: бірі 2016 жылы Венесуэлада, екіншісі 2017 жылы Зимбабведе орын алды. 2013 жылы Ханке Аргентина, Египет, Нигерия, Солтүстік Корея, Сирия және Венесуэла сияқты елдердегі валюта бағамы мен инфляция деректерін қадағалау мақсатында Джонс Хопкинс университеті мен Като институтының бірлескен «Troubled Currencies Project» жобасын құрды. Барнетттың туындысы Франсуа Дивизияның Divisia сандық индексі формуласын және Барнетттың (1980) жасаған ақшалай активтердің қолдану құны формуласын пайдаланады. Ханке сондай-ақ Тим Конгдон сияқты экономистердің айтқан кең ақшалай агрегаттарды қолдайды. Ханке ұлттық номиналды табыстың өзгеруі кең ақша агрегаттарының өзгеруіне байланысты деп санайды. 2012 жылы Ханке «мемлекеттік ақша / банк ақшасы талдауы» (SMBMA) деп аталатын ақша-несие талдау әдісін әзірледі. Бұл әдістеме Джон Мейнард Кейнстің 1930 жылғы «Ақша туралы трактат» атты классикалық еңбегіндегі орталық банк («мемлекеттік ақша») және жеке банктер арқылы депозиттерді құру арқылы туындайтын ақша («банк ақшасы») арасындағы айырмашылыққа негізделген. Ханке 2008 жылғы қаржылық дағдарысқа түрлі елдердің реакциясын талдау үшін SMBMA әдісін қолданды. Атап айтқанда, Ханке АҚШ, Ұлыбритания және Еуропалық Одақтың бірнеше елі үшін экономикалық төмендеу кезінде енгізілген капитал активтерінің жоғары коэффициенттерінің проциклдік әсерлерін зерттеу үшін SMBMA-ны пайдаланды. Ханке Базель III, Додд-Фрэнк және басқа да қаржылық реттеуші жүйелердегі проциклдік капитал талаптарын қатаң сынады. Ол сонымен қатар уақыт белдеулерін жоюды да қамтиды. Ханке-Генри тұрақты күнтізбесімен күнтізбедегі әрбір күнді аптаның бір күніне сәйкес келеді. Бұл тұрақты мереке күнін қамтамасыз етеді, қаржылық есептеулерді жеңілдетеді және діни топтардан сынға ұшырамайды, себебі ол сенбі күнін сақтайды.
Экономикалық кеңес және валюталық реформа
Ханке 1970-ші жылдардың аяғында Карл Кристос пен Клоппер Алмонмен бірге Мэриленд штатының экономикалық кеңесшілер губернаторының кеңесінің мүшесі болып қызмет еткен кезде саяси лидерлерге экономикалық мәселелер бойынша кеңес беруді бастады. Рейган әкімшілігі кезінде президенттің экономикалық кеңесшілер кеңесінде, Конгресс бірлескен экономикалық комитетінде және президенттің экономикалық әділеттілік жобасы жөніндегі жұмыс тобында болғаннан кейін, Хэнке дамушы елдердің мемлекет басшыларына тегін негізде кеңес беруді бастады. Хэнке бес президентке (Болгария, Индонезия, Қазақстан, Венесуэла және Черногория); бес министр кабинетіне (Албания, Аргентина, Эквадор, Югославия және Біріккен Араб Әмірліктері); және екі кабинет деңгейіндегі лауазымдарды (Литва және Черногория) атқарды. Ол кездегі докторантурадан кейінгі студенті Курт Шулермен бірлесіп, Хэнке валюталық кеңес реформасының жоспарын әзірледі, оны 1990 жылдары бірқатар елдерде, соның ішінде Албанияда ұсынды. Хэнке Аргентинаның валюталық кеңес жүйесінің алғашқы қолдаушысы болды, оны 1991 жылы кітапта атап өтті. Кейіннен Хэнке мен Шулердің бастапқы ұсынысының жалпы бағыты бойынша валюталық кеңесті іске асыру үшін Менеммен және Аргентина конгресінің мүшелерімен тығыз жұмыс істеді. Нәтижесінде ортодоксалды валюталық кеңес емес, 1991 жылғы конвертиру заңына сәйкес қабылданған «конвертиру жүйесі» болды, бұл Аргентинаның гиперинфляция эпизодын аяқтады. 1989-1991 жылдар аралығында Хэнке Аргентина конгресінің конгрессмені Хосе Мария Ибарбиямен және оның әріптестерімен (Альсогарай фракциясы) валюталық кеңес жүйесіне арналған жобаны әзірлеуде тығыз жұмыс істеді. Бұл жоба Буэнос-Айресте басылып шықты және оның тұсаукесерін Хосе Мария Ибарбия жазды. 1994 жылы Хэнке мен сэр Алан Уолтерс Мексика песосының құлдырауы туралы болжау жасағаннан кейін Аргентинаның қаржы министрі Доминго Кавалло Хэнкеге өзінің кеңесшісі болуға шақырды. Сол кезде Аргентина газеттері Хэнкеді «Каваллоның өкілі» және Аргентина экономикасындағы «сенімділік генераторы» деп сипаттады. Аргентинаның конвертибильділік жүйесі Хэнкеңің бастапқы ұсынысынан бірнеше маңызды жағынан ерекшеленді. 1991 жылдың қазан айында, жүйе іске асырылған жылы, Хэнке Уолл-стрит журналының баспасында конвертиру жүйесі орталық банк ретінде жұмыс істей бастауы мүмкін екенін ескертті, содан кейін құлдырайды. Бұл болжам 1990-шы жылдардың соңында орындалды, өйткені Аргентинаның конвертибильділік жүйесі орталық банк сияқты жұмыс істей бастады және стерилизациямен айналысты. Хэнке конвертиру жүйесі валюталық кеңес емес екенін көрсететін көптеген мақалалар жазды. 1999 жылдың ақпан айында Менем Хэнкеден Аргентинаның долларлану жоспарын дайындауды сұрады. Бұл ұсыныс ешқашан орындалмаған, ал конвертиру жүйесі 2002 жылы құлдырап кетті. Прегль бір кездері Югославияның Коммунистік Лигасының басшысы болғанымен, Югославияның социалистік экономикасын либерализациялау жолдары туралы Хэнкеден кеңес алды. Осы уақыт ішінде Хэнке бірқатар еркін нарықтық реформаларды, соның ішінде Югославияның зейнетақы жүйесін жекешелендіруді, сондай-ақ Югославияның құлдыраған динарын шешу үшін валюталық кеңес жүйесін ұсынды. 1991 жылы Београдтағы Экономский институты Хэнке мен Шулер авторлық бірлестікте серб-хорват тілінде кітап шығарды. 1996 жылдың соңында Хэнке мен Шулердің валюталық реформалар туралы «Дамушы елдерге арналған валюталық кеңестер» кітабының пираттық болгар тіліндегі нұсқасы Софияда бестселлер болғанда танымал болды. 1997 жылы Болгарияның екінші гиперинфляция кезеңінде Хэнке Болгария президенті Петар Стояновтың кеңесшісі болып тағайындалды және Болгарияның валюталық кеңесін құруға көмектесті. Хэнке Шулердің алғашқы жоспасынан шабыт алып, Болгария үкіметінің мүшелері Болгария Ұлттық банкін валюталық кеңес жүйесіне айналдыратын заң жобасын жасады. Стойяновтың кеңесшісі ретінде Хэнке оның идеясын толығымен қабылдауға дейін, жобалау, заңнамалық және іске асыру процесінде терең араласты. Болгария бұл ұсынысты қабылдап, 1997 жылдың 1 шілдесінде валюталық кеңес құрды. Валюталық кеңес левті неміс германиялық маркасына, кейін еуроға байланыстырды. Қабылданғаннан кейін Болгарияның валюталық кеңесі 1997 жылғы гиперинфляция эпизодын бірден тоқтатты. 2013 жылы Хэнкеңің Болгарияның валюталық кеңесіндегі жұмысын Болгарияның премьер-министрі Пламен Орешарски мақтады, ал Болгарияның ғылым академиясы Хэнкеге құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді. 2015 жылы Варна еркін университеті Хэнкеге валюталық кеңестер жөніндегі ғылыми еңбектері мен Болгариядағы реформалық күш-жігері үшін құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді. 2018 жылы Д. А. Ценнов экономика академиясы Хэнкеге Болгария валюталық кеңесінің әкесі ретіндегі жұмысы үшін құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді.
Эстония
1992 жылы Ханке, Курт Шулер және Ларс Йонунг – сол кезде Стокгольм экономика мектебінің профессоры – ағылшын және эстон тілдерінде кітап жариялады. 1992 жылы Йонунг швед премьер-министрі Карл Бильдттің бас экономикалық кеңесшісі болып тағайындалғаннан кейін, Йонунг Бильдтті Эстонияның валюталық кеңесі идеясын қабылдауға және оны Эстония үкіметіне ұсынуға көндірді. 1992 жылдың мамыр айында Ханке Таллинде Эстонияның Құрылтай жиналысының мүшелеріне валюталық кеңестің жобасын ұсынды. Кейіннен Ханке Вильнюске бару арқылы LFMI-мен ынтымақтастыққа кірісті. Көршілес Эстонияның валюталық кеңесінің оң әсерін көрген литвалық премьер-министр Адольфас Шлежевичус, 1995 жылғы Дейтон келісімі Босния мен Герцеговинаға кем дегенде алты жыл бойы валюталық кеңесті қолдануды міндеттеді. Югославтық азаматтық соғыстан кейін жергілікті шенеуніктер мен ХВҚ тобы валюталық кеңес принциптеріне негізделген Босния мен Герцеговина үшін орталық банк құруға кірісті. Ханке 1996 жылдың желтоқсанынан бастап АҚШ үкіметінің арнайы кеңесшісі қызметін атқарды. ХВҚ тобының маңызды мүшесі Уоррен Коутс 2007 жылы жарық көрген кітабында Ханкедің қатысуын егжей-тегжейлі талқылады. Кітаптың "Стив Хэнк" деп аталатын бөлімінде Коутс былай деп еске алады:
[Хэнк] сапардан кейін ол 1996/97 жылғы қысқы нөмірінде "Орталық банкілік" журналында мақала жариялады, онда ол Боснияның валюталық кеңесті қабылдауын жоғары бағалады, бірақ біздің заң жобасында оған енгізуге тырысқан кейбір ерекшеліктерді сынады. Соңында ол отырғызған тұқымдар тамыр жайып, жеңіске жетті, бірақ бұл сербтер ұсынған өзгерістерді қабылдағандықтан болды ма, әлде АҚШ Қаржы министрлігінің ықпалынан болды ма, мен анық білмеймін. |Уоррен Л. Коутс| Босния үшін бір валюта: Босния мен Герцеговинаның Ұлттық банкін құру.
Индонезия
1997 жылдың тамызында Халықаралық валюта қорының ұсынысымен Индонезия валютасы – рупия үшін еркін айырбас бағамын қабылдады. Келесі айларда рупия АҚШ долларына қатысты айтарлықтай құнсызданды. Индонезияда инфляция үдеп, елде азық-түлікке байланысты тәртіпсіздіктер туды. 1998 жылдың ақпан айында Индонезия президенті Сухарто Ханкеге экономикалық кеңесші болуға шақырды. Ханке арнайы кеңесші ретінде тағайындалған және Индонезияның Экономикалық және ақша-кредиттік тұрақтылық кеңесінің мүшесі болған күні рупия АҚШ долларына шаққанда 28%-ға нығайды. Сухартоның кеңесшісі қызметін атқару кезеңінде Ханке Индонезия президентіне беспрецеденттік деңгейде қол жеткізіп, тіпті Индонезияның Ұлттық банкінің басшысын қызметтен босатуға қатысты. Ханке Индонезия үшін жасаған балама реформалар жиынтығын "IMF Plus" деп атады. Бұл пакетке Гари Беккер, Рудигер Дорнбуш, Милтон Фридман, Мертон Миллер, Роберт Мунделл және сэр Алан Уолтерс сияқты көрнекті экономистер қолдау көрсетті. Осы кезеңде Ханке World Trade Magazine журналының әлемдегі ең беделді 25 адамның бірі деп танылды. Бұл жоспар Германия, Жапония және Сингапур үкіметтері тарапынан қарсылыққа ұшырады. Нұриел Рубини және Пол Кругман сияқты кейбір экономистер Ханке ұсынғандарды сынады. Кейін АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Лоуренс Иглбергер және Австралияның бұрынғы премьер-министрі Пол Китинг Ханке ұсынысына қарсылықтың себебі Ханке ұсынысының экономикалық негіздеріне қарсылық емес, егер рупия тұрақтанса, АҚШ-тың Сухартоны биліктен ығыстыру әрекеттері қиынға түсеріне байланысты алаңдаушылық болғанын мойындады. 1999 жылы Нобель сыйлығының лауреаты Мертон Миллер еске салғандай, Ханке ұсынысына қарсылықтың себебі «оның жұмыс істемейтіні емес, керісінше, жұмыс істейтіні және егер жұмыс істесе, олар Сухартомен қалатын еді» деген пікірде болды. Күшті халықаралық қысымға тап болған Сухарто ақыры өз шешімін өзгертті және Ханке ұсынған "IMF Plus" жобасынан бас тартты. 1998 жылдың 21 мамырында Индонезияда валюталық мәселелер, наразылық акциялары және әскери төңкеріс қаупі сақталып тұрғанда Сухарто Индонезия президенті лауазымынан кетті. Содан кейін 1999 жылдың шілдесінде Ханке мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды және Черногория президенті Мило Джукановичке, соның ішінде валюта реформасы мәселелері бойынша кеңес берді. Аймақтағы саяси және экономикалық жағдайды бағалағаннан кейін Ханке Джукановичке Черногорияның құлдырап бара жатқан Югослав динарынан бас тартып, өзінің валютасы ретінде шетелдік валюта – неміс маркасын қабылдау керектігін кеңес берді. 2001 жылы Ханке Эквадордың қаржы және экономика министрінің кеңесшісі болып тағайындалды, ол долларландыруды іске асыруға көмектесті. 2003 жылы Ханкеге Сан-Франциско де Кито университетінен құрметті доктор ғылымы дәрежесі берілді, ал 2004 жылы Эквадордың Куэнка қаласындағы Universidad del Azuay университеті оны Эквадордағы реформалар мен долларландыру саласындағы еңбектері үшін профессор-ассоциадо деп атады.
Валюта және тауар саудасы
Ханке 60 жылдан астам уақыттан бері тауарлар мен валюта саудасымен айналысып келеді. Ол сонымен қатар, Джонс Хопкинс университетінің бірнеше студенттерін оқытып, олар қаржы саласында сәтті мансапқа қол жеткізді. Қазір ол Торонтодағы Friedberg Mercantile Group, Inc. компаниясының құрметті төрағасы. 1990 жылдары ол Буэнос-Айрестегі Toronto Trust Argentina (TTA) компаниясының президенті болды. 1995 жылы бұл қор әлемдегі ең табысты қор ретінде танылды. Ханке сонымен қатар AMG (Advanced Metallurgical Group, N. V.) компаниясының қадағалау кеңесінде де қызмет етеді, ол 2017 жылы Амстердам қор биржасында ең жақсы көрсеткіштерді көрсетіп, нарықтық капитализациясын 201%-ға арттырды. 2019 жылдың мамыр айында Ханке AMG компаниясының қадағалау кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Бұрын ол Филадельфия қор биржасының және сэр Джон Майор төрағалық еткен Кувейт Ұлттық Банкінің Халықаралық кеңесшілер кеңесінде қызмет еткен. 1995 жылы Мексикадағы текила дағдарысы кезінде көптеген инвесторлар Аргентинадағы инвестициялардан қашқан кезде, Ханке конвертибильдік жүйе туралы терең біліміне сүйене отырып, нарыққа қарсы салым жасады және TTA-ны Аргентина песосымен номиналдалған облигацияларға толыққанды инвестициялады. Нәтижесінде, TTA 1995 жылы 79,25%-ға өсім көрсетіп, әлемдегі ең табысты өзара қор атанды. Ханке өзінің мансабында тағы да бірнеше сәтті саудалық позицияларды ашты. Мысалы, 1985 жылдың соңында ол мұнай бағасының барреліне 10 доллардан төмен түсетінін бірінші болып дұрыс болжады, ал 1993 жылы француз франкіне қарсы сәтті шабуылға қатысты, бұл Paris Match журналында "Scenario fiction Pour Une Journée De Cocagne: Hunt, Hanke, Goldsmith Tsutsumi Et Les Autres" деген мақалаға әкелді. Ханке қаржылық дауларда сарапшы куәгер ретінде жұмыс істейді, оның мамандығы – туынды құралдарға қатысты істер. Бұрын ол Chicago Partners (қазір Navigant Consulting) компаниясының бас директоры болған. 1994 жылы Ханке, оның сол кездегі докторанты Кристофер Калп және Нобель сыйлығының лауреаты Мертон Миллер Metallgesellschaft AG компаниясының құлдырауына қатысты пікірталасқа қатысты. Іске ресми түрде қатыспағанмен, Ханке, Калп және Миллер Metallgesellschaft компаниясының мұнай фьючерстерін қорғауының дұрыс екенін және Deutsche Bank компаниясының 1,3 миллиард долларлық позициясының құлдырауына жауапты екенін жариялап, көп шу көтерді.
Комментарийлер мен ішінара әдебиеттер
Ханке 1997 жылы Forbes журналында "Көзқарас" бағанасын жаза бастады және 2010 жылға дейін оны жалғастырды. Бастапқыда бұл бағананы сэр Алан Уолтерспен бірлесіп жазған. Ханке сонымен қатар Forbes Asia журналының жазылымшы редакторы болды. Ханке Forbes журналында айына бес бағана жазатын болды, кейін National Review журналына материалдар жазуға қатысты. Ол сондай-ақ The Wall Street Journal, ZeroHedge, Gulf News, OMFIF-тің The Bulletin басылымы және Қытайдың Ренмин университетінің Халықаралық валюта институтының бюллетені сияқты басылымдардың пікір беттеріне тұрақты түрде материалдар жазады.
Су ресурстары
"Динамикалық жағдайларда суға деген сұраныс", Су ресурстарын зерттеу, 6-том, 5-нөмір, 1970 жылғы қазан. "Пайда-шығын талдауы қайта қарастырылды: Орталық мемлекеттік жобаны бағалау", Су ресурстарын зерттеу, 10-том, 5-нөмір, 1974 жылғы қазан (Р. А. Уокермен бірге). "Су пайдалану шектеулері мен су пайдалану арасындағы қатынас", Сумен жабдықтау және басқару, 3-том, 1979 жыл (А. Мерезбен бірге). "Су пайдалану шектеулерінің пайда-шығын талдауы", Сумен жабдықтау және басқару, 4-том, 4-нөмір, 1980 жыл. "Қалдық су құбырларының өндіріс бағасының статистикалық зерттеулері", Techniques et Sciences Municipales, 750 жыл, 10-нөмір, 1980 жылғы қазан (Р. В. Уэнтвортпен бірге). "Қалдық су қызметтерінің шекті құны туралы", Жер экономикасы, 57-том, 4-нөмір, 1981 жылғы қараша. "Тұрғын су сұранысы: Мальме (Швеция) қаласы бойынша жиынтықталған, уақыт қатары, қима зерттеуі", Су ресурстары бюллетені, 1982 жылғы тамыз (Л. де Маремен бірге).
Пайда-құн талдау
"Федералды су жобаларын бағалау: ұсынылған стандарттарды сынау", "Ғылым", 181-том, № 4101, 1973 жылғы 24 тамыз (С. Дж. Чичетти, Р. К. Дэвис және Р. Х. Хавманмен бірге). "Американдық экономикалық шолу", 65-том, № 4, 1975 жылғы қыркүйек (Г. Ф. Мумимен бірге). "Инфляция кезінде жобаны бағалау", Су ресурстарын зерттеу, 11-том, № 4, 1975 жылғы тамыз (П. Х. Карвер және П. Буггпен бірге). "Жер бағасы қоршаған орта сапасын айтарлықтай төмен бағалайды", "The Review of Economics and Statistics", 59-том, № 3, 1977 жылғы тамыз (В. А. Нисканенмен бірге). "Инфляция кезінде жобаны бағалау: қайта қарау – Турвидің салыстырмалы баға өзгерісі мәселесіне шешім", Су ресурстарын зерттеу, 17-том, № 6, 1981 жылғы желтоқсан (Р. Уэнтуортпен бірге). "Турвидің пайда-шығын есебінің «қысқа жолы» туралы: су есептегіштерді зерттеу", "Жер экономикасы", 58-том, № 1, 1982 жылғы 1 ақпан.
Жекешелендіру
Жекешелендіру туралы пікірталас: ішкі көзқарас, Cato Journal, 2 том, № 3, 1982 жылдың қысы. "Жекешелендіру", Ж. Иттвелл, М. Милгейт және Питер Ньюман (ред.), The New Palgrave: Экономика сөздігі, 3 том. Лондон: "Макмиллан пресс лимитед", 1987 жыл. Жекешелендіру перспективалары (ред.). Нью-Йорк, Нью-Йорк: Саяси ғылымдар академиясы, 1987. "Жекешелендіру және даму" (ред.). Сан-Франциско: Қазіргі заманғы зерттеулер институты баспасы, 1987, "Даму экономикасындағы революция". Вашингтон, Д.К.: Като институты, 1998 ж. (Дж. А. Дорн және А. А. Уолтерс редакциясымен). "Су құбырын жекешелендіру: француз тәжірибесінен алынған сабақтар", Journal of Applied Corporate Finance, 23 том, № 3, 2011 жылдың жазы (Стивен Дж.К. Уолтерспен бірге). "Жеке сумен жабдықтау туралы ойлар: агенттік және әділдік мәселелері", Journal of Applied Corporate Finance, 23 том, № 3, 2011 жылдың жазы (Стивен Дж.К. Уолтерспен бірге).
’’The Revolution in Development Economics’’'. Washington, D. C.: The Cato Institute, 1998, (edited with J. A. Dorn and A. A. Walters). "Privatizing Waterworks: Learning from the French Experience", Journal of Applied Corporate Finance, Vol. 23, No. 3, Summer 2011 (with Stephen J. K. Walters). "Reflections on Private Water Supply: Agency and Equity Issues", Journal of Applied Corporate Finance, Vol. 23, No. 3, Summer 2011 (with Stephen J. K. Walters).
Валюталық кеңестер мен долларландыру
"Рубль реформасы: Кейнс сабағы", The Cato Journal, 10-том, 3-сан, 1991 жылдың қысы (К. Шулермен бірге). "Валюталық кеңестер", Питер Ньюман, М. Милгейт және Дж. Иттвелл (ред.), The New Palgrave Dictionary of Money and Finance, 1-том. Лондон: The Macmillan Press Limited, 1992 жыл (А. А. Уолтерспен бірге). "Ресей валютасы және қаржысы: реформаға валюталық кеңес тәсілі". Лондон/Нью-Йорк: Routledge, 1993 жыл (Л. Йонунг пен К. Шулермен бірге). "Дамып келе жатқан елдер үшін валюталық кеңестер: нұсқаулық". Сан-Франциско: Заманауи зерттеулер институты баспасы, 1994 жыл (К. Шулермен бірге) (2-басылым, 2015 жыл). Juntas Monetarias para países en desarrollo: Dinero, inflación y estabilidad económica. Каракас, Венесуэла: Заманауи зерттеулер институты Экономикалық өсудің халықаралық орталығы, 1995 жыл (Курт Шулермен бірге) (2-басылым, 2015 жыл). Ямайка үшін баламалы ақша-несиелік жүйелер. Кингстон, Ямайка: Ямайканың жеке сектор ұйымы, 1996 жыл (К. Шулермен бірге). "Индонезия валюталық кеңесіне қатысты", Journal of Applied Corporate Finance, 11-том, 4-сан, 1999 жылдың қысы (C. Culp және M. Miller-мен бірге). "Аргентина үшін долларландыру", Journal of Applied Corporate Finance, 12-том, 1-сан, 1999 жылдың көктемі. "Валюталық кеңестер", Американың саяси және әлеуметтік ғылымдар академиясының жылнамалары, 579-сан, 2002 жылдың қаңтар-ақпаны. "Долларландыру және валюталық кеңестер туралы: қателік және алдау", The Journal of Policy Reform, 5-том, 4-сан, 2002 жыл. "Аргентина үшін долларландыру/еркін банкинг жоспары", Доминик Сальваторе, Джеймс В. Дин және Томас Д. Виллет (ред.), The Dollarization Debate. Оксфорд және Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 2003 жыл. "Венесуэланың экономикалық құлдырауын тоқтатыңыз – долларластырыңыз, қазір!", Forbes, 2017 жылдың 15 тамызы.
"Currency Boards", in: Peter Newman, M. Milgate and J. Eatwell (eds. ), The New Palgrave Dictionary of Money and Finance, Vol. 1. London: The Macmillan Press Limited, 1992, (with A. A. Walters). "Russian Currency and Finance: A Currency Board Approach To Reform". London/New York: Routledge, 1993, (with L. Jonung and K. Schuler). "Currency Boards for Developing Countries: A Handbook". San Francisco: Institute for Contemporary Studies Press, 1994, (with K. Schuler)(2nd Edition, 2015). Juntas Monetarias para países en desarrollo: Dinero, inflación y estabilidad económica Caracas, Venezuela: Institute for Contemporary Studies International Center for Economic Growth, 1995 (with Kurt Schuler)(2nd Edition, 2015). Alternative Monetary Regimes For Jamaica. Kingston, Jamaica: Private Sector Organization of Jamaica, 1996 (with K. Schuler). "The Case for An Indonesian Currency Board", Journal of Applied Corporate Finance, Vol. 11, No. 4, Winter 1999, (with C. Culp and M. Miller). "Dollarization for Argentina", Journal of Applied Corporate Finance , Vol. 12, No. 1, Spring 1999. "Currency Boards", Annals of the American Academy of Political and Social Science, no. 579, January–February 2002. "On Dollarization and Currency Boards: Error and Deception", The Journal of Policy Reform, v. 5, no. 4. 2002. "A Dollarization/Free Banking Blueprint for Argentina", in: Dominick Salvatore, James W. Dean and Thomas D. Willett, (eds. ), The Dollarization Debate. Oxford and New York: Oxford University Press, 2003. "Stop Venezuela's Economic Death Spiral Dollarize, Now","Forbes", August 15, 2017.
Ақша-несиелік талдау
"Капитал нарығы және даму" (ред.). Сан-Франциско: Қазіргі заманғы зерттеулер институты баспасы, 1991 жыл, (үш тараудың авторы) (А. А. Уолтерспен бірге). "Жақсы SDDS-ке қарай", "Орталық банктер", 14-том, 1-№, 2003 жылдың тамызы. (М. Секеркемен бірге). "Фридман: Еркін бағамдау ма, бекіту ма?", "Като журналы", 28-том, 2-№ (2008 жылдың көктемі/жазы). "Валюта реформасы және евро туралы ойлар", Econ Journal Watch, 7-том, 1-№, 2010 жылдың қаңтары. "Ақша-кредит саясатындағы қателіктер мен құқық бұзушылықтар", "Като журналы", 31-том, 3-№, 2011 жылдың күзі. "Фед – Ұлы көмекші", А. Шафуен және Дж. Шелтон (ред.) "Тұрақты ақшаға жолдар". Вашингтон, округ Колумбиясы: Атлас экономикалық зерттеулер қоры, 2012 жыл. "Мемлекеттік ақша және банк ақшасы: QE төңірегіндегі тұманды сейілту", "Орталық банктер", 2016 жылдың маусымы. "Базель ережелері және банк жүйесі: американдық көзқарас", Т. Конгдон (ред.) "Ұлы дағдарыстағы ақша: Ақша ұғының құлдырауы әлемдік төмендеуге себеп болды ма?". Нортгемптон, Массачусетс: Эдвард Элгар баспасы, 2017 жылдың маусымы. "Банктік реттеуді ақша-кредит саясаты ретінде қарастыру: Ұлы дағдарыстан алынған сабақтар", "Като журналы", 37-том, 2-№, 2017 жылдың көктемі/жазы (М. Секеркемен бірге).
Гиперинфляция
"Зимбабве: Гиперинфляциядан өсімге дейін", Даму саясатын талдау № 6. Вашингтон, АҚШ: Като институты, Жаһандық еркіндік және өркендеу орталығы, 2008 жылғы 25 маусым. "Зимбабведегі гиперинфляцияны өлшеу туралы", Cato Journal, 29-том, № 2, 2009 жылғы көктем/жаз (Алекс К. Ф. Квокпен бірге). "Дүниежүзілік гиперинфляция", Рэндалл Паркер және Роберт Уэплс (ред.) Экономикалық тарихтан алғашқы оқиғалар туралы анықтамалық, Лондон, Ұлыбритания: Routledge, 2013. (Н. Круспен бірге). "Гиперинфляцияны өлшеу туралы: Венесуэланың өсуі", "Дүниежүзілік экономика", 18-том, № 3, 2017 жылғы шілде (Чарльз Бушнеллмен бірге). "Зимбабве тағы да гиперинфляцияға ұшырады: Тарихтағы гиперинфляцияның 58-ші жағдайы", "Қолданбалы экономика бойынша зерттеулер, Қолданбалы экономика институты, жаһандық денсаулық және бизнес кәсіпкерлігін зерттеу", № 90, 2017 жылғы қазан (Эрик Бостроммен бірге).
"On Measuring Hyperinflation: Venezuela's Growth","World Economics", Vol. 18, No.3, July 2017 (with Charles Bushnell). "Zimbabwe Hyperinflates, Again: The 58th Episode of Hyperinflation in History ","Studies in Applied Economics, The Institute for Applied Economics, Global Health, and the Study of Business Enterprise", No.90, October 2017 (with Erik Bostrom).
Саяси экономика
"Ұлы жаңғыртушы" (Карлос Менеммен сұхбат), Forbes, 11 қыркүйек, 1995 ж. (Л. Ханкемен бірге). "Экономикалық еркіндік, гүлдену және теңдік: шолу", The Cato Journal, 17 том, № 2, 1997 жылғы күз (С. Дж. К. Уолтерспен бірге). "Демократияға қарсы бостандық. Америка Конституциясынан алынған сабақтар", Commentaire, № 135, 2011 жылғы күз (Лилиан Э. Ханкемен бірге). "Жасылдықты өлшеу туралы: жаңа мүмкіндік беретін көрсеткіш, сұраныс", "Стерн Стюарт институты", 2014 жылғы маусым (Хайнц Шиммельбушпен бірге).
Валюталық кеңес
1998 жылы Fortune журналында жарияланған "Рупиа Распутин" мақаласында Пол Кругман Ханкенің Аргентинаның бұрынғы қаржы министрі Доминго Кавалломен байланысын асыра көрсеткенін айтты және Кавалло Ханке тек жарнамашы ретінде ерікті болып келгенін мәлімдеген. Кругман сондай-ақ Индонезияда валюта тақтасын құрудың "қазіргі уақытта дұрыс емес идея" екенін айтты, себебі ол импорт төлемдеріне немесе қарыз қызметіне кедергі келтіруі мүмкін.
COVID-19 пандемиясы
2020 жылдың маусым айында Ханке Вьетнамның COVID-19 деректерінің "жаман үлгілерінің" қатарында екенін қате түрде жазды, елде тіркелмеген өлімдерді "Дерек жоқ" деп қате түсіндіргеннен кейін. Әлеуметтік желілердегі кеңінен тараған наразылықтар мен Джонс Хопкинс университетіне 300-ге жуық вьетнамдық ғалымдардың кешірім сұрау туралы қол қойған петициясынан кейін, Ханке Twitter-де елдің COVID-19-ға қарсы күресте "үлкен жетістікке" қол жеткізгенін мәлімдеп, түзету жасады; бастапқы твит те жойылды. Осы даудан кейін "Америка дауысына" берген сұхбатында Ханке Вьетнамның COVID-19 пандемиясына жауабын "тамаша" деп сипаттады және оның коронавирустық деректеріне деген бастапқы күдігінің себебі ретінде елдегі баспасөз бостандығының нашар деңгейін атады. 2022 жылдың қаңтар айында Ханке бірлесіп жазған зерттеме жұмысында карантиннің "COVID-19 өлім-жітіміне тигізген әсері аз немесе мүлдем болмады" деген тұжырым келтірілді, бірақ оның әлеуметтік салдары "ауыр" болды. Бұл туралы американдық консервативті Fox News сайты хабарлап, "карантинге бірден бас тарту керек" деді. Зерттеме PolitiFact сияқты түрлі медициналық сарапшылар тарапынан "негізсіз" деп сынға алынса, эпидемиолог Гидеон Мейеровиц Катц бұл "өте ерекше шолу мақаласы" екенін Twitter-де жазды. PolitiFact Ханке "пандемия туралы бірнеше рет жалған мәлімдеме жасады" деген қорытындыға келді, оның Twitter-дегі бұрынғы пікірін келтіріп, ұлттық карантин мен COVID-19 вакцина саясатын "фашистік" деп атады. Foreign Policy журналындағы мақалада Ханке-нің "қорқынышты псевдонауқасы" сынға алынып, ол "халық денсаулығына қарсы соғыс" жүргізіп жатқан экономист ретінде сипатталды.
Ресейдің Украинаға басып кіруі
2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін Ханке Ресейге қарсы санкцияларға қарсы шығып, оларды "жеңілгендерге арналған" деп атады. 2022 жылдың қазанында Украинаның Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесіне қарасты Дезинформацияға қарсы күрес орталығы Ханкені ресейлік пропагандистердің "қара тізіміне" қосты. 2022 жылдың желтоқсанында Ханке Twitter-де словактардың үкіметінің Украинаны қолдауына және "оларға салған ауыр жүктемеге" қарсы наразылық білдіргенін көрсететін видеомен бөлісті. Кейіннен бұл видеоның 2018 жылы тергеуші журналист Ян Куцяктың қазасынан кейін өткен, мүлдем басқа демонстрациядан алынғандығы анықталды. Әлеуметтік желілердегі наразылық пен бірнеше словак ақпарат құралдарының Украинадағы соғыс туралы бұрмаланған ақпарат таратуда айыптағаннан кейін Ханке бұл твитті өшірді. Ханкеге CNN Норвегияның бұрынғы бас директоры Мортен Овербай, сондай-ақ Словакия премьер-министрі Эдуард Хегердің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі Мирослав Влаховский да сын айтты.