Кіріспе

Американдық экономист (1927–2019)
американдық орталық банкир

Пол Адольф Волкер-кіші (5 қыркүйек 1927 – 8 желтоқсан 2019) – 1979 жылдан 1987 жылға дейін Федералдық резервтің 12-ші төрағасы қызметін атқарған американдық экономист. Ол төрағалық қызметін атқарған кезеңде АҚШ-та 1970-ші және 1980-ші жылдардың басындағы жоғары инфляция деңгейін тоқтатуға үлкен үлес қосты, бұл «Волкер шокы» деп белгілі болды. Бұрын ол 1975 жылдан 1979 жылға дейін Нью-Йорк Федералдық резервтік банкінің президенті болып қызмет еткен. Президент Джимми Картер оны Г. Уильям Миллерден кейін ФРС төрағасы етіп ұсынды, ал президент Рональд Рейган оны бір рет қайта тағайындады. Волкер ФРС-те үшінші мерзімге түсуден бас тартты, ал оның орнын Алан Гринспен басты. Басқармадан зейнетке шыққаннан кейін, ол 2009 жылдан 2011 жылға дейін президент Барак Обаманың басшылығымен субстандартты ипотекалық несиелер дағдарысы кезінде Экономикалық жаңару жөніндегі кеңесші кеңестің төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Волкер Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй қаласында Альма Луизаның (қыз есімі Клиппел, 1892–1990) және Пол Адольф Волкердің (1889–1960) ұлы болып дүниеге келді. Оның барлық ата-анасы неміс тегінен шыққан. Волкер Нью-Джерси штатының Тинек қаласында өсті, онда оның әкесі қаланың алғашқы қалалық басқарушысы болды. Пол аға 20 жыл бойы осы лауазымда табысқа жетіп, дамып келе жатқан қаланың экономикалық тұрақтылығын және жергілікті биліктің тиімділігін арттырды. Полдың төрт үлкен қарындасы болды: Рут (1916–1991), Луиза (1918–1966), Элинор (1922–1923) және Вирджиния Стрейтфельд (1924–2011). Бала кезінде ол анасының лютеран шіркеуіне, ал әкесі епископ шіркеуіне қатысты. Волкер 1945 жылы Тинек орта мектебін бітірді.

Волкер бакалавр ретінде Принстон университетіне оқуға түсіп, 1949 жылы Вудро Вильсонның қоғамдық және халықаралық істер мектебінен (қазіргі Принстонның қоғамдық және халықаралық істер мектебі) үздік дипломмен бітірді. Оның дипломдық жұмысы "Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Федералды резерв саясатының мәселелері" деп аталып, Волкер Федералды резервтің соғыстан кейінгі саясатын инфляциялық қысымды бақылауда сәтсіздікке ұшырағаны үшін сынады. Ол былай деп жазды: "Ақша массасының артуы экономика үшін қауіпті инфляциялық қатерді тудырды. Бағаның күрт өсуінің зиянды салдарынан сақтану үшін осы ақша массасын бақылау қажет болды". Нью-Йорк Федералды резервтік банкінде зерттеушінің көмекшісі болып жұмыс істегеннен кейін ол Гарвард университетіне оқуға барып, Өнер және ғылымдар аспирантурасы мен Мемлекеттік басқару аспирантурасынан саяси экономика бойынша магистр дәрежесін алды. 1951 жылы бітіргенге дейін ол тағы бір жазғы маусым Нью-Йорк Федералды резервтік банкінде зерттеушінің көмекшісі болып жұмыс істеді. Гарвардты бітіргеннен кейін Волкер 1951 жылдан 1952 жылға дейін Ротаридың елшілік стипендиялар бағдарламасы бойынша Ротари қорының елшілік стипендиясын жеңіп алып, Лондон экономика мектебінде оқыды.

Федералды резервтен кейінгі

1987 жылы Федералды резервтен кеткеннен кейін ол Нью-Йорктегі белгілі инвестициялық банк – Wolfensohn & Co. фирмасының төрағасы болды. Бұл фирманы Джеймс Д. Уолфенсон (кейіннен Дүниежүзілік банк президенті болған) басқарды, ол корпоративтік кеңес беру және инвестициялық қызметпен айналысты. 1992 жылы Волкер Американың өнер және ғылым академиясына сайланды. 1993 жылы ол «Деривативтер нарығы» тақырыбындағы «30 топ» есебін («Деривативтер: тәжірибе және қағидалар») жариялады. Есепте бірнеше қосымшалар мен 1993 жылғы бастапқы есептен кейін тәжірибе өзгергенін зерттеу болды. «30 топ» – «халықаралық экономикалық және валюталық мәселелер жөніндегі консультативтік топ». Волкер олардың құрметті төрағасы еді. 1996 жылы ол Швейцария банктеріндегі Холокост құрбандарының ұйықтап жатқан шоттарын зерттеу үшін Тәуелсіз сарапшылар комитетін (Волкер комиссиясы) басқарды. Бұл «Швейцария банктерінің жазбаларын кең ауқымды қарауды» қамтыды. Қиын процестің ортасында (комитет үш еврей өкілі мен үш швейцариялық банк өкілінен құралды) ол тараптардың арасында 1,25 миллиард долларлық келісімге қол жеткізді. 1992 жылы Волкер Америка философиялық қоғамына сайланды. 2004 жылдың сәуір айында Біріккен Ұлттар Ұйымы Волкерге Ирактың «Мұнайға азық-түлік» бағдарламасындағы сыбайлас жемқорлықты зерттеуді тапсырды. Зерттеу қорытындысы бойынша баяндамада ол БҰҰ-ның сол кездегі Бас хатшысы Кофи Аннанның ұлы Коджо Аннанды және Коджоның жұмыс берушісі – швейцариялық Cotecna Inspection SA компаниясын қарым-қатынастарын жасыруға тырысқаны үшін сынады. 2005 жылғы наурыз айындағы баяндамасында ол «1998 жылы Cotecna компаниясын таңдауда Бас хатшының конкурстық немесе іріктеу процесіне тиісінше ықпал еткенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ» деген қорытынды жасады. Волкер Бас хатшыны іріктеу процесіне араластырмаса да, Кофи Аннанға күмән келтірді, оның «басқару деңгейі Біріккен Ұлттар Ұйымының ұстануға тиіс стандарттарына жетпеді». Волкер Кофи Аннанның тәуелсіз сараптамасын жүргізуге тағайындалғанға дейін 2000 және 2004 жылдар аралығында Америка Құрама Штаттарының Біріккен Ұлттар Ұйымының директоры болды. 2006 жылдың қазан айынан бастап ол Вашингтондағы ықпалды қаржылық кеңесші орган – «30 топ» кеңесінің төрағасы және Үшжақты комиссия мүшесі болды. Ол Рокфеллер отбасымен ұзақ жылдар бойы байланыста болды, оның үстіне Chase Bank және Үшжақты комиссиядағы лауазымдарынан бөлек, 1987 жылы қосылған Rockefeller Group, Inc. сенімділік комитетінің мүшесі де болды. Бұл ұйым Рокфеллер отбасының көптеген мүшелері атынан Рокфеллер орталығын басқарды. Ол Нью-Йорктегі мәдени алмасу орталығы International House-тың төрағасы және құрметті сенімдісі болды. Волкер Үшжақты комиссияның негіздеуші мүшесі және Билдерберг тобының ұзақ жылдар бойы мүшесі болды. 2008 жылдың қаңтарында ол алдағы президенттік сайлауда Демократиялық партияның президенттік үміткері Барак Обаманы қолдады. 2008 жылдың 8 сәуірінде ол Нью-Йорктегі Экономикалық клубта сөз сөйледі. Волкер «инвестициялық банктерден Федералды резервке күмәнді ипотекалық қарыздардың тікелей ауысуы» және АҚШ капитал нарықтары, Федералды резерв саясаты мен экономика арасындағы байланыстың егжей-тегжейлі талдауын жасады. Пол Волкер Чарльз Фергюсоннің «Ішкі жұмыс» фильмінде түсті. Ол Уолл-стрит бас директорларының жалақысы туралы сұхбат берді, ол «артық» екенін мәлімдеді. Волкер президент Барак Обаманың экономикалық кеңесшісі болды және Президенттің экономикалық жаңару кеңесші кеңесін басқарды. Ол сондай-ақ АҚШ Қаржы министрі лауазымына Обаманың бірінші таңдауы болды, бірақ ол тым есейген деп есептелді. Қаржылық дағдарыс кезінде Волкер банктерді сынады, олардың дағдарысқа жауабы жеткіліксіз екенін және банктерді көбірек реттеу қажет екенін айтты. Атап айтқанда, ол елдің ең ірі банктерін таратуға шақырды, депозит қабылдау институттарына тәуекелдік қызметтерге, мысалы, меншік саудасы, жеке капитал және хедж-фондтарға қатысуға тыйым салды (Volcker ережесін қараңыз). Волкер оның мерзімі аяқталғаннан кейін 2011 жылдың 6 ақпанында кеңестен кетті және кеңесті қайта құру туралы талқылауға қатыстырылмады. 2010 жылдың 21 қаңтарында президент Барак Обама Волкердің осы ережелерді белсенді түрде іске қосуына сілтеме жасай отырып, «Volcker ережесі» деп аталатын банктерді реттеуді ұсынды. Волкер президентпен бірге жариялауда болды. Ұсынылған ережелер коммерциялық банктерге хедж-фондтар мен жеке капиталға ие болуға және инвестициялауға тыйым салады, сондай-ақ өз есебінен жасалатын сауданы шектейді. Қаржылық нарықтарды қадағалау комиссиясының комиссары Луис А. Агилардың пікірінше, «Volcker ережесінің сәттілігі немесе сәтсіздігі банктердің ережелердің әрпі мен мағынасын қалай сақтауына және реттеушілердің оны орындауға дайындығына байланысты болады». Волкер Уолл-стрит ішкі адамының стереотипін бұзғанымен белгілі. 2010 жылдың 5 ақпанындағы The Week журналындағы мақалада Волкер «қаржылық инновацияның» денсаулы экономика үшін қажет деген қалыпты пікірмен келіспейтіні айтылды. Шындығында, ол «ATM ойлап табу – жалғыз пайдалы банктік инновация» дейді. 2010 жылдың 6 сәуірінде Нью-Йорк тарихи қоғамының жаһандық экономикалық панелінде Волкер АҚШ Еуропа елдерінде қолданылатын қосымша құн салымына (ҚҚС) ұқсас ұлттық салық енгізуді қарастыруы керек екенін айтты, «Егер соңында бізге салықты көтеру қажет болса, біз салықты көтеруіміз керек». 2011 жылы Волкер мен экс-Мемлекеттік хатшы Джордж Шулц The Wall Street Journal газетінде «Есірткіге қарсы күрес сәтсіз аяқталды» деген пікірлерін жариялады. Олар есірткіні заңдастыруды жақтамады, бірақ АҚШ-тағы есірткіге тыйым салудың салдарына қайта қарауды ұсынды. 2015 жылы Волкер өзінің қоғамдық қызметке қатысты құжаттарын Принстон университетінің Seeley G. Mudd қолжазбалар кітапханасына сыйлады.

Дүниежүзілік әділдік жобасы

Волкер Дүниежүзілік Әділет Жобасының құрметті тең төрағасы қызметін атқарды. Дүниежүзілік Әділет Жобасы мүмкіндік пен әділдікке негізделген қоғамдарды дамыту үшін құқықтық мемлекетті күшейту мақсатындағы жаһандық, көп салалы күш-жігерді жетекшілік етеді.

Волкер одағы

2013 жылы Волкер мемлекеттік саясатты тиімді жүзеге асыру және үкіметке деген сеніміңі қайта жаңарту мақсатында Волкер Альянсы атты коммерциялық емес ұйымды құрды. Бұл партиялық емес Альянс осы мақсатқа жету үшін академиялық, бизнес, мемлекеттік және қоғамдық мүдделерді қорғайтын басқа ұйымдармен серіктестік құрып, мемлекеттік қызметке дайындық деңгейін арттыру, үкіметтің жұмысын зерттеу және федералдық, штаттық және жергілікті деңгейдегі мемлекеттік органдардың тиімділігі мен жауапкершілігін жақсартуға ұмтылады.

Жауапты федералдық бюджет жөніндегі комитет

Волкер "Жауапты федералдық бюджет" комитетінің директорлар кеңесінде қызмет етті. Бұл партиялық емес ұйым "халықты маңызды фискалдық саясатқа қатысты мәселелер туралы хабардар етуге" бағытталған.

Жеке өмір

1954 жылы 11 қыркүйекте Волкер дәрігердің қызы Барбара Бэнсонға үйленді. Олардың екі баласы болды: медбике және Джорджтаун университетінің түлегі Женис, сондай-ақ зерттеушінің көмекшісі, церебральды сал ауруымен туған Нью-Йорк университетінің түлегі Джеймс. Олардың төрт немересі болды. Оның кіші әпкесі жас кезінде қайтыс болды, ал үш үлкен әпкесінің екеуі, Луиза мен Рут, ешқашан үйленбеді. Оның тағы бір үлкен әпкесі Вирджиния Харольд Стрейтфельдке тұрмысқа шығып, кейін ажырасып кеткен; олардың бес баласы бар. Волкер 1987 жылы: «Менің ересек өмірімдегі ең ірі стратегиялық қателігім – әйелімді мерекелік сапарға Мэн штатына алып барып, балық аулауға бару болды» деп еске алды. Волкердің бойы 2 метр болғандықтан, алғашқы кездескенде ол әйелі Барбарадан 30 сантиметрге биік болды, сондықтан оны «Ұзын Пол» деп атады. Олар 2010 жылдың ақпан айында үйленді.

Өлім

Волкер 2019 жылдың 8 желтоқсанында Нью-Йорк қаласында 92 жасында дүниеден өтті. Бұрынғы жылы оған простата қатерлі ісігі диагнозы қойылғаннан кейін ем алып келгенін хабарлады.

Құрметті дәрежелері

Волкер бірнеше білім беру мекемесінен құрметті доктор дәрежесін алды, оның ішінде: Бейтаун Христиан академиясы, Гамильтон колледжі (1980), Нотр-Дам университеті, Принстон университеті, Дартмут колледжі, Нью-Йорк университеті, Делавэр университеті, Фэрли Дикинсон университеті, Брайант колледжі, Адельфи университеті, Ламар университеті, Бейтс колледжі (1989), Фэрфилд университеті (1994), Йорк университеті (2001), Уильямс колледжі (2003), Солтүстік-Батыс университеті (2004), Ренсселер политехникалық институты (2005), Браун университеті (2006), Джорджтаун университеті (2007), Сиракуз университеті (2008), Королева университеті (2009), Амхерст колледжі (2011) және Торонто университеті (2015). Сиракуз университетінің Максвелл азаматтық және қоғамдық істер мектебі, Волкер 2001 жылдан өліміне дейін кеңесші кеңесінде қызмет еткен, 2011 жылы мінез-құлық экономикасы саласындағы «Пол Волкер атындағы профессорлық қызметін» құрды.

Танымал мәдениетте

2015 жылдың басында Орегон штатының Портленд қаласында құрылған «Волкер» саяси рок-тобы оның құрметіне аталған. 2016 жылдың 27 қаңтарында осы атпен аталатын альбомын жарыққа шығарды. Топ 2016 жылдың 28 тамызында BBC Radio 4 арнасының «Economics with Subtitles» бағдарламасында таныстырылды.