Кіріспе

Швед экономисі (1894–1963)

Пер Джейкобсон (5 ақпан 1894 – 5 мамыр 1963) – швед экономисі, 1931 жылдан 1956 жылға дейін Халықаралық есеп айырысулар банкінің тұңғыш және ұзақ жылдар бойы бас экономисі қызметін атқарған, ал 1956 жылдан 1963 жылы қайтыс болғанға дейін Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) бас директоры болды.

Ерте өмір

Пер Джейкобсон Швецияның Бохуслайн аймағындағы Танум қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Карл Джулиус Джейкобсон – ветеринарлық хирург, анасы Эмма Кристина Джейкобсон (қыздығы Меландер) болған. Оның отбасы Вастерасқа көшіп, ол 1623 жылы негісталған Рудбеккианск орта мектебінде білім алды. Кейін 1912 жылдан 1919 жылға дейін Уппсала университетінде оқыды. Бірінші семестрде ол экономика, статистика және социология сияқты пәндерді оқыса, екінші семестрде заңға ауысты. Ол университеттен 1917 және 1919 жылдары екі заң академиялық дәрежесін алды. Дегенмен, ол экономиканы жан-жақты зерттеп, оны терең меңгерді. 1914 жылы ол экономика профессоры Дэвид Дэвидсонның алдында экономикадан ауызша емтихан тапсырды. Одан кейін Дэвидсон Пер Джейкобсонға университетте экономика профессоры лауазымын одан кейін жалғастыруды ұсынды. Оқу кезеңінде Пер Джейкобсонға Кнут Уикселл үлкен әсер етті. Университетте оқып жүргенде ол адамдармен жақсы қарым-қатынас жасауға үйренді. 1917 жылы ол туған жері Вастманланд Дала Нашн студенттік клубының президенті, ал 1918 жылы студенттік либералды саяси клубы Вердандидің президенті болды. Соңғы дипломын алуға дейін ол Стокгольмде көп уақыт өткізді. Ол онда Швецияның жетекші экономистерімен жиі байланысқа түсіп, 1917 жылы құрылған экономика клубына қосылды. Оның ересек мүшелері Густав Кассель, Дэвид Дэвидсон, Кнут Викселл және Эли Хекшер болды. Ол сонымен қатар заң және экономика саласындағы білімін пайдалана отырып, түрлі жұмыс тәжірибесін жинақтады. Ол әртүрлі қызметтер атқарды: соғыстан кейінгі швед экономикасы жөніндегі комиссияда зерттеуші, Апелляциялық сотта көмекші, Қаржы министрлігінің кеңсе қызметкері, Орман шаруашылығы мектебінің оқытушысы және түрлі газеттерде мақала жазушы. Соңғы қызметінде ол Гюстав Кассельдің кітабына рецензия жазды, ол оған үлкен әсер етті. Маркус Валленбург аға Касселльден Ұлттар Лигасының хатшылығына шведті ұсынуын сұрағанда, ол Пер Джейкобсонды ұсынды. Оған бұл лауазым ұсынылып, ол оны қабылдады.

Ұлттар Лигасындағы жұмыс

1920 жылы сәуірде ол Ұлттар Лигасының Хатшылығына қосылып, халықаралық мемлекеттік қызметкер болды, кейін бірнеше жылдан соң Экономикалық және қаржылық ұйым деп аталатын бөлімде жұмыс істеді. Бұл ұйымның құрамында Қаржы комитеті болды, ол сол комитетте жұмыс істеп, ақырында оның хатшысы болды. Лигада жұмыс істеген кезінде Пер Джейкобсон елдердің қару-жараққа жұмсаған шығындары туралы халықаралық салыстыруға болатын деректерді жинады. Бұл, Лиганың қарулану шығындарын шектеу және жаңадан ірі қарулы қақтығысқа жол бермеу жөніндегі күш-жігерінің бір бөлігі болды. Оның жұмысы 1929 жылғы қазан айында «Экономист» газетіне қосымша ретінде жарияланды. Ол Лигадан кеткен соң да сыртқы сарапшы ретінде осы жұмысын жалғастырды, 1932 жылғы ақпан айында алғашқы отырысын өткізген Дүниежүзілік қарусыздандыру конференциясы үшін дайындалған есепке үлес қосты. (Лигадан кеткеннен кейін ол Швецияға оралып, 1929 жылғы қаңтардан 1930 жылғы шілдеге дейін Швецияның Экономикалық қорғаныс комиссиясында жұмыс істеді, ол тағы бір соғысқа дайындық мәселелерін зерттеді, содан кейін 1930 жылғы шілдеден 1931 жылғы қыркүйекке дейін шведтік өнеркәсіптік компания «Крюгер және Толл» компаниясының экономикалық кеңесшісі болып қызмет етті.)

Жеке өмір

1921 жылы Ұлттар Лигасында жұмыс істейтін Вайолет Найге үйленді. Олардың үш қызы болды: Эрин, Бриджит және Мойра. Джейкобсонның қызы, суретші Мойра, британдық олимпиадалық спортшы және невролог Роджер Баннистерге үйленді, ол төрт минутта бір мильді (шақырым емес) жүгірген алғашқы адам болды. Ол Бруквуд бейіштігінің швед бөлімінде жерленді.

Мұра

Пер Джейкобсон қоры 1964 жылы оның естелігін мәңгі есте қалдыру үшін құрылды және беделді лекцияларды қаржылай қолдайды, олардың көптегені Вашингтон қаласындағы ХВҚ мен Дүниежүзілік банк жылдық мәжілістерімен бірге өткізілді.