Кіріспе

Қытай Хан әулетінің генералы (218 жылы қайтыс болды), сондай-ақ «Юэ Цзинь» деп белгілі жүк тасымалдау компаниясы.

Юэ Цзинь (218 жылы қайтыс болды).

Ерте өмір

Юэ Цзинь Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде, қазіргі Хэнань провинциясының Цинфэнь ауданында орналасқан Янпин округінде (陽平郡) дүниеге келді. Ол денесі кішкентай, бойы аласа болғанымен, батылдығымен танымал еді. Алғаш рет Цао Цаоның қызметіне келгенде, лагерьтегі әкімшілік жұмыстармен айналысатын кеңсе қызметкері болып тағайындалды. 190 жылдың басында, Цао Цао Хан орталық үкіметін бақылап отырған Донг Чжуоға қарсы наурызға қосылу үшін әскер жинағанда, Юэ Цзиньге Цао Цао лагері үшін сарбаздар жинау міндеті тапсырылды. Ол өз үйінен 1000 адамды әкеліп берді. Осы еңбегі үшін Юэ Цзинь майор (司馬) және қатарды бұзушы командир (陷陣都尉) лауазымында сынақтан өтті.

Сао Саоның билігін нығайту

194 жылы Лю Бу Цао Цаоның базасын, Янь провинциясын, Цао Цао тарапынан дезертирлердің көмегімен басып алды. Цао Цао Сю провинциясының губернаторы Тао Цянға қарсы жорыққа шыққан кезде осы оқиға болды. Цао Цаоның әскері Ян провинциясын қайтарып алу үшін келгенде Юэ Цзинь мен Цао Хун авангардты басқаруға тағайындалды. Цао Цао мен Лю Бу Пуян маңында бірнеше шайқас жүргізді, нәтижесінде Цао Цао көбінесе жеңіліске ұшырады, бірақ Юэ Цзиньдің осы шайқастардағы еңбегі жоғары бағаланды. Юэ Цзинь Цао Цаоның Чжан Чаоға қарсы шайқастарына, сондай-ақ Юнцюде (雍丘; қазіргі Хэнань провинциясының Ци уезі) Чжан Чаоға және Ку округінде (苦縣; қазіргі Хэнань провинциясының Луйи уезі) Цяо Жуйге (橋蕤) қарсы шайқастарына қатысты. Ол екі шайқаста да авангардты бастады және жаудың қорғанысын бұзушы бірінші болды. Ол Гуанчан ауылының маркизі (廣昌亭侯) атағын алды және Цао Цао лагерінде өте құрметті болды. 197 және 198 жылдар аралығында Юэ Цзинь Цао Цаомен бірге Чжан Сюды бағындыруға қатысты. Чжан Сю капитуляция жасағандай болды, бірақ Ванчэн шайқасында Цао Цаоға жеңіліс сыйлады. Жорық барысында көп қиындықтар туды, бірақ Юэ Цзинь, Ю Цзиньмен бірге, шайқастарда еңбегімен көзге түсті. Чжан Сю Цзинь провинциясының губернаторы Лю Бяоның қолдауына ие болғандықтан, Цао Цао оны қысқа мерзімде жеңе алмайтынын түсінді. Лю Бей Сяопейде (小沛; қазіргі Цзянсу провинциясының Пей уезі) Лю Буға қарсы күресу үшін көмек сұрап отыр деген сыбысқа сүйене отырып, Цао Цао Чжан Сюға қарсы соғыстан бас тарды және Чжан Сюмен одақ құру үшін елшілер жіберді. Чжан Сю екі отбасы арасында некелесу шартымен келісті. Сяпи қамалы кезінде Юэ Цзинь жеке құраманы басқарды және қала сыртында Лю Будың бірінші орынбасарын жеңіп, қоршауға қосылды. Лю Бу жеңілгеннен кейін Цао Цао өзінің басты қарсыласы Юань Шаоға қарсы соғысқа дайындыққа көшті, ал Юэ Цзинь шекараға тағайындалды. Бин провинциясының қолбасшысы Чжан Ян Цао Цао мен Юань Шаоның қайсысын одақтас ретінде таңдауды ойластырғанда, оның бағыныштысы Ян Чоу (楊醜) оны өлтіріп, оның басын Цао Цаоға жеткізді. Бірақ бұрынғы Хайшань бандиті Суй Гу (眭固) Ян Чоу императорлық астана Сюйге (許; қазіргі Сючан, Хэнань) бара жатқанда өлтірді. Чжан Янның қалдықтарын біріктіру мақсатымен Юэ Цзинь Суй Гудің солтүстікке қайтуға тырысқанда оны тоқтатып, олжасын табысты қуып, Бин провинциясының әскерлерін бақылауға алды. Содан кейін ол өз әскерлерін Цао Цаоның Лю Бейге қарсы шығыс жорығына қосты. Лю Бей жақында Сю провинциясының губернаторы Чэ Чжоуды (車冑) өлтіріп, провинцияны басып алған болатын. Көп ұзамай Лю Бей жеңіліске ұшырады, ал оның көмекшісі Гуан Ю тірідей тұтқындалды. Юэ Цзинь өзінің ерліктері үшін Бандиттерге қарсы күрескен полковник (討寇校尉) атағын алды.

Қақтығыстар

Юэ Цзинь 200 жылы Гуанду шайқасына қатысты, онда Цао Цао өзінің күштерін өзінің қарсыласы Юань Шаоның күштеріне қарсы қойды. Цао Цао негізгі әскерді майданға жетектеп барар алдында Юэ Цзиньге Ю Цзиньді Ян Фордта (延津; қазіргі Янцзин ауданының солтүстігінде, Хэнань провинциясы) күшейту үшін бірнеше мың сарбаз берілді. Ю Цзиньбен кездескен соң, олар жаяу және атты әскерден құралған 5000 таңдаулы сарбазды іріктеді және Ян Фордтан оңтүстік-батысқа қарай, Сары өзен бойындағы Юань Шаоның шашыраңқы лагерьлеріне шабуыл жасады. Олар Ji ауданына (汲縣; қазіргі Уэйхуэй қаласының оңтүстік-батысына қарай 25 ли) дейін жетіп, өзенді кесіп, солтүстікке қарай Хуоцзя ауданына шабуылдады. Барлығы 30-ға жуық жау лагерін өртеп, мыңдаған жауды өлтірді, бірнеше мың адамды тұтқынға алды және Хе Мао (何茂) және Ван Мо (王摩) сияқты 20 офицерді қарсыласудан бас тартып, қолға түсірді.

Үлкен тапсырмалар

Кейіннен Цао Цао Ю Цзиньге Юаньу округінде (原武縣; қазіргі Юаньян округі, Хэнань) бекініс құруға бұйрық берді және Юэ Цзиньді шақырып алды. Бірнеше шайқас болды, соның салдарынан Юань Шаоның бірнеше маңызды генералдары қаза тапты, бірақ Юань Шао әлі де зор әскерге ие болды, бұл Цао Цаоға үлкен қысым түсірді. Соғыс айлар бойы созылып, Цао Цаоның азық-түлігі таусылып бара жатты. Цао Цао кері шегінуді ойлап отырғанда, Юань Шаоның генералы Чуню Цыонг күзеткен жаудың азық-түлік қоймасы туралы хабар алды. Ақпаратқа сенім артып, ол Юэ Цзиньді осы қиын миссияда алдыңғы қатарға қойды және негізінен атты әскерден құралған 5000 сарбазбен Вучаоға (烏巢; қазіргі Янцзинь, Хэнань) жасырын жолмен жетті. Түн қысымында ешқандай қарсылықсыз жау лагеріне жетіп, Юань Шаоның азық-түлігін өртеп жіберді. Чуню Цыонг үлкен күшімен қарсы тұруға тырысты, бірақ Юэ Цзинь оны шайқаста өлтірді. Вучаодағы осы шабуылдың сәтті аяқталуы Цао Цаоға Гуанду шайқасында Юань Шаоға қарсы шешуші жеңіске жеткізді. Юань Шаоның жеңілісінен және одан кейін болған өлімінен кейін Цао Цао әскерін солтүстікке қарай Джи және Ю провинцияларына Юань Шаоның ұрпақтары мен жақтастарын талқандау үшін жіберді. Цао Цаоның жолы Лиян шайқасында (黎陽; қазіргі Хэнань провинциясының солтүстік-шығысында) тоқтатылды, онда екі тарап ашық далада шайқасып, соғыс тұйыққа тірелді. Юэ Цзинь Юань Шанның қолбасшысы Ян Цзинге (嚴敬) шабуыл жасап, оның отрядын жеңді. Ян Цзиннің жеңілісі Юань бауырларын қорқытып, олар қалаға қайтып, түнде қашып кетті. Юэ партизан генералы (游擊將軍) шеніне көтерілді. Одан кейін Цао Цаомен бірге Йе қаласын (қазіргі Хэбэй провинциясының Хандан қаласы) қоршауға алып, қала қабырғаларын бұзды. Нанпи шайқасында Юань Тан жеке басқарып қарсы шабуылға шығып, Цао Цаоның элиталық атты әскеріне – Жолбарыс және Барс әскеріне (虎豹騎) елеулі зиян келтірді. Бірақ Юэ Цзинь қала қабырғасына көтеріліп, шығыс қақпасын ашты, ал Жолбарыс және Барс әскері Юань Танның басын алып, кек қайтарды. 206 жылы Цао Цао император Сяньге Юэ Цзинь, Ю Цзинь және Чжан Ляоның Солтүстік Қытайдағы жорықтардағы еңбегін мақтаған хат жолдады. Юэ Цзинь Хан императорлық сарайының "Шабуыл мен қорғау" (折衝將軍) генералы дәрежесіне көтерілді.

Тарату

Жергілікті дворян және Юань әулетінің туысы Гао Ган берілуден бас тартып, көтеріліс ұйымдастырғанда, Цао Цао көтерілісті басу үшін Юэ Цзиньді жіберді. Юэ Цзинь Гао Ганның орналасқан жерінен солтүстікке қарай шеңберлеп өтіп, оны қоршауға тырысты. Бірақ Гао Ган Ху асуына (壺關; қазіргі Хугуан округі, Шаньси) шегініп, қарсыласын алдап өтті, онда тау асуының мықты қорғанысына сүйенді. Олар арасында бірнеше шайқас болды, нәтижесінде Гао Ган жеңіліске ұшырады, алайда ол қарсылық көрсетуін тоқтатпады, ал Юэ Цзинь асуды өз күшімен бағындыра алмады. Цао Цао бастаған қосымша күштер келген соң, олар асуды бұзып, барлық қорғаушыларды өлтірді. Кейін Юэ Цзинь мен Ли Диань Гуан Чен (管承) басқарған қарақшыларға қарсы шабуылдау үшін алдыңғы қатарға тағайындалды, оларды жеңіп, бағынуға мәжбүр етті. Цзин провинциясы (қазіргі Хубэй және Хунань аймақтарын қамтиды) әлі толыққанды бейбіттендірілмегендіктен, Цао Цао Юэ Цзиньге Янцзай округінде (陽翟縣; қазіргі Ючжоу, Хэнань) гарнизон орнатуды бұйырды.

Сун Кванмен соғыс

208 жылы Цао Цао орталық және солтүстік Қытайды сәтті біріктіргеннен кейін, оңтүстік Қытайдағы Цзяндун аймағын бақылаған Сунь Куанмен одақтасқан Лю Бейге шабуыл жасау үшін әскер жинады. Бірақ, сол жылдың аяғында Қызыл жартастар шайқасында одақтастар оны күйретіп жеңіске жетті және солтүстікке қайта шегінуге мәжбүр болды.

Цзянлинг шайқасы

Қызыл жартастардағы апатты жеңілістің салдарынан Цао Цаоның зор әскері Янцзы өзенінің үстіндегі солтүстік жазықта тараңдап кетті. Юэ Цзиньге Сунь Куанның генералы Чжоу Юдің қарсы шабуылдарын күтіп, Сянян қаласында бекінуге бұйрық берілді. Лю Бейдің генералы Гуан Ю Цзянлинг округі мен Сянян арасындағы байланысты үзуге тырысқанда, Юэ Цзинь әскерін шығарып, оны жеңіп таратты. Гуан Ю Сянянның су жолын тосуға екінші рет әрекеттенгенде, Юэ Цзинь оған Сякоу (夏口; қазіргі Ухань, Хубэй) жанындағы суда қайта шабуыл жасап, кері шегіндірді. Соғыс созылды, Цао Цао тарапында көп шығын болды. Нан командованиесінде (南郡; қазіргі Цзинчжоу, Хубэй) Цао Цаоның жағдайы нашарлағанын білген Юэ Цзинь Сянянда әскер жинап, Цзянлинг округіне асықты, онда Лю Бейдің әскерлеріне бірнеше шайқаста жеңіс тудырды. Юэ Цзинь оңтүстік Цзинь провинциясының тайпаларын бағындырды және Гуан Юдің тактикасын қолданып, Лю Бейдің иелігіндегі Линьцзю (臨沮) және Цзиньян (旌陽) округтерінің басшылары Ду Пу (杜普) мен Лян Да (梁大) -ға шабуыл жасады. Юэ Цзинь Ду Пу мен Лян Даның күштерін жеңіп, толықтай талқандады.

Сяояо бұрмасындағы шайқас

208 жылы Цзяо Цао Цзянлинг шайқасында жеңілгеннен кейін, Сунь Куан Хэфейге шабуыл жасады, осыдан кейін Цао Цао жеке басқарып күштерді жинап әскери көмекке келді. Юэ Цзиньге Хэфейге жол жүзінде императорлық билік берілді. Цао Цаоның өзі келгенін естіген Сунь Куан шегінді, ал Юэ Цзинь, Чжан Ляо және Ли Диан 7 мың әскермен Хэфейді қорғау үшін қалды. Кейін Сунь Куан 100 мыңдық теңіз әскерін бастап Хэфейге бет алды. Сунь Куанның әскері Сяо Дунь басқарған 300 мыңдық әскерді айналып өтті. Цао Цаоның тікелей бұйрығымен Сюэ Ти (薛悌) қалаға көмекші күштерді бастап келді, сонымен қатар өзара жақсы қарым-қатынаста болмаған үш генералдың іс-әрекетін бақылап, қадағалау жүйесі ретінде де жұмыс істеді. Юэ Цзиньге қаланың қорғанысын жалғастыру үшін Сюэ Тимен бірге қалуға бұйрық берілді, ал Сюэ Ти Чжан Ляодан жоғары дәрежеде болды және үш генералдың Цао Цаоның бұйрықтарын орындауын қадағалау үшін келді. Ли Диан мен Чжан Ляо 800 сарбазбен жауға шабуыл жасауға шықты. Сунь Куан алғашқы шайқаста екі генералын жоғалтты, бірақ оның әскері Чжан Ляо мен Ли Дианды нығайтылған қамалға қайтаруға күш салды. Дегенмен, Сунь Куанның әскері Хэфей қабырғаларын бұза алмады, содан кейін олардың арасында жұқпалы ауру тарады. Сөйтіп, Сунь Куан өте наразылықпен шегінді; жұқпау үшін Сунь Куан Сяояо Фордының (逍遥津) солтүстік бөлігінде 1000 ғана сарбазымен болды. Бұл жаңалықты Чжан Ляо естіп, бірден бірнеше мың элиталық атты әскерді бастап, жаудың қолбасшысын қуалауға шықты. Дүрбелең кезінде Сунь Куанды генерал Линг Тонг құтқармаса, өлтіруге айналған еді, ал Хэфей қоршауы Цао Цао тарапынан толық жеңіспен аяқталды. Хэфейді қорғаудағы еңбегі үшін Юэ Цзинь Оң жақтағы генерал (右將軍) атағына ие болды.

Өлім

Юэ Цзинь 218 жылы қайтыс болды, бірақ оның өлім себебі тарихи жазбаларда көрсетілмеген. Оған өлімнен кейін "Вэй Хоу" (威侯) атағы берілді, бұл атаудың мағынасы – "құрметке лайық маркиз".

Отбасы

Юэ Цзиньнің ұлы Юэ Лин (樂綝) әкесінің лауазымын мұраға алып, Гуанчан ауылының маркизі (廣昌亭侯) атанды. Әкесі сияқты, Юэ Лин де шешімді және нық қадамды адам ретінде танылды. Ол Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінде әскери шенеунік болып қызмет етті. 255 жылы Вэй генералдары Гуанцзянь мен Вэнь Цин Шоучуньде (壽春; қазіргі Шу округі, Анхуй) көтеріліс ұйымдастырғанда, Юэ Лин Вэй регенті Сима Шидің қол астындағы адамы болды, ол көтерілісті басу үшін әскерді Шоучуньға жетектеді. Сима Ши тағы бір қол астындағы адамы Сима Лианға (司馬璉) Вэнь Цин жеңіліске ұшырап шегінетін кезде оны қуу үшін 8000 атты әскерді басқаруды бұйырды; сондай-ақ Сима Ши Юэ Линге жаяу әскерді басқарып, Сима Лианның артынан еріп, көмек көрсетуді тапсырды. Көтеріліс басылғаннан кейін Юэ Лин Ян провинциясының инспекторы (刺史) болып тағайындалды. 257 жылдың 4 маусымында Вэй генералы Чжуге Дан да Шоучуньде көтеріліс бастады және Юэ Линды өлтіру үшін әскерін жіберді. Вэй императорлық сарайы Юэ Линды еске алу туралы жарлық шығарды, оны қайтыс болғаннан кейін гвардия министрі (衞尉) етіп тағайындады және оған «Мин маркизі» (愍侯) деген құрметті атақ берді. Юэ Линнің ұлы Юэ Чжао (樂肇) әкесі мен атасының лауазымын мұраға алып, Гуанчан ауылының маркизі (廣昌亭侯) атанды.

Үш патшалықтың романсында

Юэ Цзинь – 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романының кейіпкері, онда Үш патшалық кезеңіне дейін және оның барысындағы оқиғалар суреттеледі. Алайда, романдағы оның рөлі көбінесе азайтты, ал оның шайқастағы жетістіктері тарихи өмірбаянында сипатталғандай айқын болған жоқ. Ол көбінесе Ли Дианмен бірге суреттеледі. Юэ Цзинь алғаш рет 5-тарауда пайда болады, онда ол Цао Цаоның Донг Чжуоға қарсы жорыққа әскер жинаған кезде оның қатарына қосылады. 11-тарауда, Цао Цао Лю Бумен соғысқанда, Юэ Цзинь Лю Будың генералы Цзан Бамен жекпе-жекке шығады, бірақ екеуі де 30-дан астам раундтан кейін қарсыласын жеңе алмайды. 23-тарауда Цао Цао төрт генералын – Чжан Ляо, Сюй Чу, Юэ Цзинь және Ли Дианды – Ми Хеннің алдында мақтап, олардың төртеуінің «өз батылдығында тұрақты және Цэн Пэн мен Ма Вудан асып түскенін» айтады. Роман Юэ Цзиньді шебер мерген ретінде де сипаттайды. Оның шеберлігін көрсететін екі оқиға бар: 12-тарауда ол Лю Будың генералы Ченг Лианға жебе атып, өлтіреді; 33-тарауда Гуо Ту, Юань Танның кеңесшісі, жеңіліске ұшырағаннан кейін қашуға тырысқанда, Юэ Цзинь бір жебемен оны өлтіреді. 53-тарауда Сунь Куанның әскерлеріне қарсы шайқаста Юэ Цзинь «тек қылышпен қаруланған, ат үстінде, шаңқайдай Сунь Куанға шабуылдайды, нысанаға жеткенде қылышын көтеріп кеседі» деп суреттеледі. Сунь Куанның қол астындағылары Сонг Цян мен Цзя Хуа Юэ Цзиньді тоқтату үшін өздерінің қалқандарын (jis) пайдаланады, бірақ Юэ Цзиньдің қылышы оларды бұзып жібереді, сондықтан олар Юэ Цзиньнің атын ұру үшін тұтқаларын қолданады. 68-тарауда Сяояо Форды шайқасынан кейінгі қақтығыста Юэ Цзинь Сунь Куанның генералы Линг Тонгпен 50-ден астам раунд дуэльдеседі, бірақ екеуі де жеңіске жете алмайды. Содан кейін Цао Сю Линг Тонгқа жебе атып, оның атына тигізіп, оны аттан құлатады. Юэ Цзинь өлтіруге ұмтылады, бірақ Линг Тонгты өлтірер алдында, Гань Нин атқан жебе оның бетіне тиеді. Екі тарап та өздерінің генералдарын құтқару үшін шабады. Цао Цао кейін Юэ Цзиньді емдеу үшін шатырына жеткізуге бұйрық береді. Юэ Цзинь 68-тараудан кейін романның ішінде қайтадан пайда болмайды.

Танымал мәдениетте

Юэ Цзинь Koei's Dynasty Warriors видео ойыны сериясының сегізінші бөлімінде ойналатын кейіпкер ретінде алғаш рет пайда болады.