Кіріспе

Мигель де Сервантестің кітабы. Ла Галатея (la ɣalaˈte. а) – Мигель де Сервантестің 1585 жылы жарық көрген тұңғыш кітабы. Пасторальдық кейіпкерлер арқылы жасырынып, ол махаббатты зерттейді және замандас әдебиет өкілдеріне көптеген сілтемелер жасайды. Кітап шамалы жетістікке жетті, бірақ көп ұзамай қайта басылмады, ал оның жалғасы ешқашан жарияланбады.

Сюжет

Галатеяның басты кейіпкерлері – Элисио мен Эрастро, жақын достар және екеуі де Галатеяға ғашық. Роман Галатея мен оның жақын досы Флорисаның шомылуымен және махаббат туралы әңгімелерімен басталады. Эрастро мен Элисио бір-біріне Галатеяға деген құштарлықтарын білдіреді, бірақ осы сезімдер достығына бөгет болмауына уағдаласады. Көп ұзамай, төртеуі де Даранио мен Сильверияның үйлену тойына жол тартады. Сапар барысында, дәстүрлі пасторлық үлгіде, олар өздерінің оқиғаларын айтатын және көбінесе саяхатшылар тобына қосылатын басқа кейіпкерлермен кездеседі. Кітаптағы кейіпкерлердің көп бөлігі негізінен қосалқы сюжеттік желілерге қатысады. Лисандро өзінің сүйіктісі Леониданы жоғалтады, себебі Крисалво бұрынғы махаббаты Сильвияның орнына оны қателесіп өлтіреді. Лисандро Леониданың өлімінен кек алады, бұл оқиға басты кейіпкерлердің қатысуымен өтеді. Астор, Силерио деген атпен, Нисиданың сүйіктісі Тимбрионың наразылығына ұшырамас үшін Нисиданың қарындасы Бланкаға қызығушылық танытады. Астордың қайғысы оны Нисидадан жаңалық күтіп, усақ-жұсаққа тығып қояды. Арсиндо Франсиньо мен Лаузо арасында поэзия сайысын ұйымдастырады, оны Тирси мен Дамон бағалайды, олар роман ішінде Испанияның ең танымал ақындары ретінде құрметке ие болады. Сайыстың жеңімпазы анықталмайды. Тойға қатысты даулар туады, себебі Мирено Сильверияға терең сезіммен қараса да, Даранионың байлығы оған Сильверияның қолына ие болуға мүмкіндік берді. Оқиғалар кейде өзара байланысты болады, нәтижесінде қосалқы сюжеттік желілер араласып кетеді. Мысалы, Теолинда, оның қарындасы Леонида Теолинданы сүйіктісі Артидородан айыруда маңызды рөл атқарған, кейіннен Леониданы солдаттар тобымен кездестіреді. Тирси мен Дамонның даңқы оларды бірден тойға шақырылған жыршылар – Оромпо, Кризио, Марсилио және Орфениомен, сондай-ақ мұғалім Арсиндомен байланыстырады.

Талдау

Ла Галатея – Хорхе де Монтемайордың «Диана» романының еліктеуі және Гаспар Гил Полоның «Диана» романының жалғасына одан да ұқсас. «Дон Кихот» және «Новелалар үлгісі» романдарымен қатар, оның пасторальдық романы ерекше атақты, себебі ол Сервантестің мансабының қалған бөлігіндегі поэзиялық бағытты болжайды. Онда түпнұсқалық аз, бірақ ол өрнектеріне, әсіресе Гил Полоның «Диана» романына еске түсіреді. «Галатея» атауы, сондай-ақ қыз үшін бәсекелесетін екі кейіпкерді қамтитын пасторальдық формат Вергилийдің «Эклогтары» мен онымен байланысты классикалық пасторальдық материалдың еліктеуі болып табылады. Бұл романды жазғанда Сервантес осы әңгімені ескі испан және итальян стильдеріндегі өлеңдер жинағы үшін ғана сылтау ретінде пайдаланған сияқты. Әңгіме – бұл әдемі гүлдестеге қосылған жіп, ал өлеңдер – назар аударуға лайық бөлігі. Олар көп және әртүрлі, және Сервантестің ең көрнекті ақындардың қатарында болу туралы талабын растайды, өлеңге де, прозаға да қатысты. Егер оның өлең құрамының түпнұсқалығы күмән тудырса, «Галатеяны» мұқият зерттеген кезде барлық күмәндер сейіледі. Сервантестің замандастарының кейбіреулері оның драмалық туындыларының сапасын Лоп де Веганың туындыларымен салыстырғанда сынға алды, бірақ оның лирикалық туындыларына қатысты мұндай айтуға болмайды. 1582 жылы Луис Гальвес де Монтальво өзінің «El pastor de Fílida» романында Сервантеске оны аяқтауға шақырды. «Галатея» романынан бастап Сервантес өз заманының әр түрлі буындық өлшемдерін қолданды. Ол кейде тіпті ескі дактильдік өлеңдерді де пайдаланды. Ол сонеттің метрикалық формасымен кейбір қиындықтарға тап болды, бірақ оның итальяндық октавалардағы өлеңдері үлкен шеберлік көрсетеді. Олардың ішінде «Галатеяның» соңғы кітабындағы Калиопа жырлары ерекше көзге түседі. Гил Полоның «Диана» романында болғандай, Сервантес Турия өзенін атақты валенсиялықтарды мақтауға мәжбүр етеді. Оның поэзиялық қиялы муза Каллиопаны шопандар мен шопаншалардың алдына шақырып, ақын ретінде ерекшеленуге лайық деп санайтын замандастарына салтанатты құрмет көрсету үшін шақырады. «Галатеядағы» ең көп бағаланған өлеңдердің кейбіреулері – иамбтық стильдегі, ал кейбіреулері трохаикалық немесе ескі испандық өлеңдердегі өлеңдер. Сервантес кейде осы ескірген және фантастикалық ойын-сауықтарға берілді, кейіннен ол өзі оларды сынай бастады.

Басқа медиада

Кітап Starz телесериалында, Black Sails-те пайдаланылады. Екінші маусымның үшінші эпизодында капитан Флинт өзінің жақын досы Миранда Барлоудың есігіне "Галатея" кітабының бір данасын қалдырады.