Сара Мур Гримке: Құлдыққа қарсы күрескер және әйелдер құқығының жолбасшысы

Кіріспе

Американдық аболиционист Сара Мур Гримке (26 қараша 1792 – 23 желтоқсан 1873) – американдық аболиционист, әйелдер сайлау құқығы қозғалысының анасы ретінде кеңінен танылады. Оңтүстік Каролина штатында көрнекті және бай плантаторлар отбасында туып өскен ол 1820 жылдары Филадельфияға (Пенсильвания) көшіп, кіші қарындасы Анджелина сияқты квакер дініне келді. Апалар аболиционистік лекциялар айналымында сөз сөйлеуді бастады, колониялық дәуірден бері саяси мәселелер бойынша көпшілік алдында сөйлеген әйелдер дәстүрін жалғастырды, олардың ішінде Сюзанна Райт, Ханна Гриффитс, Сьюзан Б. Энтони, Элизабет Кэди Стэнтон және Анна Дикинсон болды. Олар құлдық туралы өздерінің білуін баяндады, оны жоюға шақырып, сонымен қатар әйелдер құқықтары үшін де белсенді күресті.

Ерте өмір

Сара Гримке – ата-анасы кейде оны «Салли» деп атаған – ағаларының классикалық білімімен салыстырғанда өзінің білімінің кемшілігін жақсы сезінетін. Оның отбасысы ерекше дарынын мойындағанмен, оған мағыналы білім алуға немесе заңгер болу арманына қол жеткізуге мүмкіндік берілмеді, себебі мұндай мақсаттар «әйелге лайық емес» деп есептелді. Ол жеке репетиторлармен оңтүстік әйеліне лайықты саналатын пәндерді оқыды, олардың ішінде француз тілі, кесте тігу, акварельмен сурет салу және клавесинде ойнау болды. Әкесі Сараға кітапханасындағы кітаптардан география, тарих және математика оқуға, сондай-ақ заң кітаптарын оқуға рұқсат берді, бірақ латын тілін үйренуіне тыйым салды. Бұл ойлар, оның заңды жасырын зерттеулерімен бірге, кейіннен қоғамдық белсенді ретінде жұмыс істеуіне негіз болды. Әкесі оған егер ол ер адам болғанда, Оңтүстік Каролинадағы ең ұлы заңгер болар еді деді. Сара жоғары білім алу мүмкіндігінен айырылғанын әділсіздік деп есептеді. Ол құлдарды дінге шомылдыруға және құлшылыққа қатысуға ынталандырған, бірақ оларды сенімдегі нағыз бауырлар деп санамаған отбасы мен көршілерінің мінез-құлқына таңырқады. Сара жастығынан бастап діннің ең қиын жағдайдағы адамдардың өмірін жақсартуда белсенді рөл атқаруы керек деп сенді. Оның діни ізденісі оны алғашқыда пресвитериандыққа бастады; ол 1817 жылы оған өтті.

Аболиционист болу

1817 жылы Сараның әкесі ауыр сырқатқа шалдықты, сол себепті Чарльстон дәрігерлері оған Филадельфияға барып, доктор Филипп Синг Физикпен кеңесуді ұсынды. Сара қарсы болғанына қарамастан, әкесі 26 жасар Сараны оның күтімшісі ретінде алып жүруді талап етті. Сара келісіп, 1819 жылдың мамыр айында Чарльстоннан солтүстікке аттанды. Физик көмектесе алмайтынын түсінген соң, оларға Нью-Джерси штатының Лонг-Бранч балықшылар ауылының теңіз ауасынан ем іздеуді ұсынды. Олар пансионатта орналасты, бірақ бірнеше аптадан кейін Джон Фаушеро Гримке қайтыс болды. Осы оқиға Сараның өзіне сенуін, тәуелсіздігін және моральдық жауапкершілігін арттырды. Ол Оңтүстік Каролинада тұруды жөн санамады:

Ол әкесі қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай Филадельфияда қалды және Израиль Морриспен танысты, ол оны квакерлікке, әсіресе Джон Вулманның еңбектерімен таныстырды. Ол Чарльстонға оралды, бірақ квакер діни қызметкері болу және епископальдық тәрбиесінен бас тарту үшін Филадельфияға қайтуға шешім қабылдады. Алайда, еркектер басымдығы бар квакер кеңесі оны бірнеше рет қабылдамады және шеттетуге тырысты. 1829 жылдың қараша айында Анжелина Филадельфиядағы әпкесіне қосылды. Олар ұзақ жылдар бойы жақын қарым-қатынаста болды, Анжелина жылдар бойы Сараны "анасы" деп атады, өйткені Сара оның рухани анасы және басты күтімшісі болған. Сара Гримке құлдыққа қарсы күрескен ғана емес, феминист ретінде де танылды, себебі ол әйелдерді қабылдауды жариялаған, бірақ оған мүмкіндік бермеген Достар қоғамына қарсы шықты. Ол әйелдерге қатысты шектеулерге қатты наразылық білдірді және еркектерге бағынуға қарсы болды, сондықтан тұрмысқа шығудан бас тартты. Сара мен Анжелина құлдыққа қарсы қозғалысқа белсенді қатысып, осы тақырыпта көптеген мақалалар мен хаттар жариялады. Олардың танымал болуымен бірге, ел бойынша лекциялар оқып жүрді. Сол кезде әйелдердің қоғамдық жиындарда сөйлеуіне рұқсат берілмегендіктен, Сара феминистік мәселелердегі көшбасшы ретінде қарастырылды. Ол әйелдердің үй шаруашылығымен шектелуіне ашық қарсылық көрсетті. Гримке отбасының құжаттары Оңтүстік Каролина тарихи қоғамында, Чарльстон қаласында сақталады. Weld–Grimké құжаттары Мичиган университетінің Уильям Л. Клементс кітапханасында, Энн-Арбор қаласында сақталады. Сара Гримкедің еңбектері Техас университетінің кітапханасында сақталады. Конгресс кітапханасында Сара Мэпс Дугласқа жазған 5 хаты бар. 1881 жылы жарық көрген "Әйелдердің сайлау құқығының тарихы" атты алғашқы том Гримке әпкелері және тағы басқалардың естелігіне арналған. 1998 жылы Гримке әпкелері Ұлттық әйелдер даңқы залына енгізілді. 2019 жылдың қараша айында Хайд-парктегі Непонсет өзенінің үстіндегі жаңадан қайта салынған көпір Гримке әпкелерінің құрметіне аталды. Қазір ол Гримке әпкелері көпірі деп аталады. Гримке әпкелері Бостон әйелдерінің мұра жолында еске алынады.

She stayed in Philadelphia a few months after her father died and met Israel Morris, who would introduce her to Quakerism, specifically the writings of John Woolman. She returned to Charleston but decided that she would go back to Philadelphia to become a Quaker minister and leave her Episcopalian upbringing behind. She was stymied, however, when she was repeatedly ignored and shut out by the male dominated Quaker council. In November, 1829, Angelina joined her sister in Philadelphia. They had long had a close relationship; for years, Angelina called Sarah "mother", as Sarah was both her godmother and primary caretaker. Sarah Grimké is categorized as not only an abolitionist but also a feminist because she challenged the Society of Friends, which touted women's inclusion but denied her. It was through her abolitionist pursuits that she became more sensitive to the restrictions on women. She so opposed being subject to men that she refused to marry. Both Sarah and Angelina became very involved in the anti slavery movement and published volumes of literature and letters on the topic. When they became well known, they began lecturing around the country on the issue. At the time women did not speak in public meetings, so Sarah was viewed as a leader in feminist issues. She openly challenged women's domestic roles. The papers of the Grimké family are in the South Carolina Historical Society, Charleston, South Carolina. The Weld–Grimké papers are in the William L. Clements Library, University of Michigan, Ann Arbor, Michigan. Papers of Sarah Grimké are held by the University of Texas Library, Austin, Texas. The Library of Congress holds 5 letters from her to Sarah Mapps Douglass. The first volume of History of Woman Suffrage, published in 1881, is inscribed to the memory of the Grimké sisters, among others. In 1998, the Grimké sisters were inducted into the National Women's Hall of Fame. In November 2019, a newly reconstructed bridge over the Neponset River in Hyde Park was renamed for the Grimké sisters. It is now known as the Grimké Sisters Bridge. The Grimké sisters are remembered on the Boston Women's Heritage Trail.

Иман мен жаратылыс туралы көзқарастар

Сара Гримкедің аболицияға қатысты көзқарасы оның іс-қимылында анық көрінеді және ол аболиция қозғалысындағы маңызды әйел тұлға болды. Осы көзқарастар оның квакер дініне негізделген, ол да, әпкесі сияқты, құлдықтың Құдайдың еркіне қайшы екеніне сенді. Әйелдер құқықтары туралы оның пікірлері де Киелі кітапты түсіндіруіне байланысты болды. Сара бұл хатқа да Киелі жазбалардан дәйек келтіріп жауап берді, әйелдерді «Жаратқан – менің нұрым, құтқарушым, кімнен қорқамын? Жаратқан Ием – менің өмірімнің қорғаны, кімнен сескенем?» деген ұранды қабылдауға шақырды. Егер ол дұрыс сезінсе, өзіне жүктелген ең маңызды міндеттердің бірін орындап жатқанын және оның мінезі «табиғи емес» емес, керісінше, Құдайдың еркіне толық сәйкес келетінін сезінуі керек. Оның сенімі мен Құдайға жақындығы, қарсылықтар кезінде қорқынышсыз болуға және әйелдер мен құлдардың құқықтарын қорғауға мүмкіндік берді.

Жазбалар

Сара әйелдер мен олардың қоғамдағы, әсіресе шіркеудегі орны туралы хаттар тізбегін жазды, олар кейіннен «Жыныстардың теңдігі және әйелдердің жағдайы туралы хаттар» деп аталатын кітапқа жинақталды. Осы хаттарда ол әйелдерге қатысты Киелі кітапқа қайшы келетін теріс амалдар туралы айтады және әйелдер осы мәселелерге қалай қарсы тұру керектігі туралы кеңес береді. Бұл кітап 1838 жылы жарық көрді, бірақ оның жазбалары мен хаттары, сондай-ақ оның әпкесінің жазбалары, Уильям Ллойд Гаррисонның «Азат етуші» басылымында жарияланғаннан кейін жылдар бойы таралып келді. 1837 жылдың 11 қаңтарында жазған алғашқы хатында ол тек Киелі жазбаларға сүйенетінін мәлімдейді, себебі ол «осы тақырыпта жазылған барлық нәрсе дерлік [әйелдердің саласы] Киелі жазбаларда ашылған қарапайым шындықтарды түсінбеудің нәтижесі болып табылады» деп санайды, сондай-ақ осы талдаудың нақты мақсатын көрсетеді. Осы хаттарда ол американдық ер адамдардың әйелдер мен құлдарды тек өздерін алға жылжыту және пайда табу үшін пайдалануын айыптайды. Оның 5-8 хаттары Азия, Африка, Гренландия және АҚШ-тағы әйелдердің жағдайына арналған, бұл оның әйелдер мәселелеріне деген қызығушылығының тереңдігі мен ауқымын көрсетеді. Кейіннен ол ерлер де адамзаттың «күнәсіне» (Адам мен Хауаның Киелі кітаптағы құлауына) бірдей кінәлі екенін жариялайды, осылайша олардың жауапкершілігінен деп есептелген әйелдерге бұрын тағайындалған мәңгілік жазаны жоққа шығарады. Хаттарының соңында ол олар ұсынатын ерекше ойларды және христиандар арасындағы осы талқылаулардың жаңалығын мойындайды, бірақ оларды «қорқынышсыз және дұға ете отырып зерттеуге» және «тексеруден жалтармауға» шақырады, бұл оның жазбалары мен сөздеріне тән еді. Гримке әпкелері мен Теодор Дуайт Велд Бетти Андервудтың «Қалдық пен орман» (1975) атты жасөспірімдер романында маңызды рөлде бейнеленген. Гримке әпкелері Айн Гордонның 2013 жылы Филадельфиядағы Painted Bride Art Center тапсырысымен жазылған «If She Stood» пьесасында басты кейіпкерлер ретінде көрінеді. Сью Монк Киддтің 2014 жылғы «Қанаттардың тууы» романы Сара Гримке өміріне негізделген. Мелисса Рендждің «The Grimké Sisters at Work on Theodore Dwight Weld’s American Slavery As It Is (1838)» өлеңі 2019 жылдың 30 қыркүйегінде жарияланған «The Nation» журналында жарық көрді.

Sarah composed a series of letters regarding women and their place in society, specifically within the church, that were later compiled in to a book titled Letters on the Equality of Sexes and the Condition of Women. It is in these letters that she discusses the wrongs done to women that are inconsistent with the Bible and gives advice on how women ought to combat these issues. This book was published in 1838, but her writings and letters, as well as her sister's, had been circulating for years due to the publications of their writings in The Liberator by William Lloyd Garrison. In her first letter, dated January 11, 1837, she states that she relies solely on Scripture because she believes "almost everything that has been written on this subject [women's sphere], has been the result of a misconception of simple truths revealed in the Scriptures" outlining a clear intent and purpose for the analysis that follows. It is in these letters that she condemns the behavior of American men's treatment of women and slaves simply as a means to promote and benefit themselves. Letters 5 8 are dedicated to the evaluation of the condition of women in different countries, including Asia, Africa, Greenland, and the US, revealing the depth and breadth of her interest in women's issues stretched. Later, she declares that men are equally guilty in "the fall" (of Adam and Eve in the Bible) of humankind and therefore disproving the eternal punishment previously laid upon women as a result of their alleged irresponsibility. In the conclusion of her letters she acknowledges the striking ideas they pose and the newness to these discussions among Christians, but urges them to "investigate them fearlessly and prayerfully, and not shrink from the examination," which was characteristic of her writing and speeches. The Grimké sisters and Theodore Dwight Weld are featured prominently in the juvenile fiction book The Forge and the Forest (1975) by Betty Underwood. The Grimké sisters appear as main characters in Ain Gordon's 2013 play If She Stood, commissioned by the Painted Bride Art Center in Philadelphia. Sue Monk Kidd's 2014 novel The Invention of Wings is based on Sarah Grimké's life. "The Grimké Sisters at Work on Theodore Dwight Weld’s American Slavery As It Is (1838)" is a poem by Melissa Range, published in the September 30, 2019, issue of The Nation.