Кіріспе
АҚШ-та 1830 жылдардан бері шығарылатын арзан газеттер.
19 ғасыр газеттері.
Пенни-пресс газеттері – АҚШ-та 1830 жылдардан бастап жаппай өндірілген, арзан, таблоидтық форматтағы газеттер. Қолмен дайындалатын газеттерден бу машинасымен басуға көшкеннен кейін, арзан газеттерді жаппай шығару мүмкін болды. Бір цент (1833 жылы 0,011 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) тұратынымен танымал болған, ал басқа газеттер шамамен алты цент тұрса, пенни-пресс газеттері орта тап азаматтарына жаңалықтарды қолжетімді етуде революция жасады.
Тарих
Шығыс жағалаудағы орта және жұмысшы табы өскен сайын, олардың жаңалықтарға деген құштарлығы да артты. Арзан бағадағы газеттер пайда болды, оларда қылмыстар, қайғылы оқиғалар, оқиғалар мен әңгімелер жарияланды. Пеннилік газеттер сенсациялық әңгімелерге байланысты журналистиканың ең қарапайым түрі болды. Пеннилік баспасөздің ең бағалысы – бір центтік бағасы болды, ал сол кездегі басқа газеттердің бір саны шамамен алты цент тұрды. Өте төмен бағасы газеттің Америкада танымалдығын арттырып, газеттің ықпалын кедей топтарға жеткізді. Пеннилік баспасөз жаңалықтар мен журналистиканы маңыздырақ етті, сонымен қатар газеттерге өз оқырмандарына көбірек назар аударуға мүмкіндік берді. Редакторлар жоғары топтың қызығушылығын тудыратын ақпараттың, ақша төлейтін қарапайым оқырмандарды қызықтырмауы мүмкін екенін түсінді. Жаңа газет оқырмандары полиция және қылмыстық істер туралы ақпаратты ұнататын. Пеннилік баспасөздің негізгі кірісі – жарнама болды, ал басқа газеттер өздерін қаржыландыру үшін қымбат жазылымдарға сүйенді. 1830 жылдары пеннилік газет идеясы жаңа емес еді. 1826 жылға дейін көптеген редакторлар спорттық жаңалықтар, әңгімелер және арзан баспамен тәжірибе жасады. XIX ғасырдың басында газеттердің көпшілігі алты цент тұрды және жазылым арқылы таратылды. 1830 жылдың 24 шілдесінде алғашқы пеннилік газет – Линд М. Уолтердің «Бостон транскрипті» нарыққа шықты. Кейінгі пеннилік газеттерден айырмашылығы, Уолтердің «Транскрипті» әдебиет пен театрды қамтыды, бұл жақсы талғамды сақтау деп есептелді. Бұл газеттің жылдық бағасы төрт доллар болды. Бенджамин Дей күнделікті газетті түбегейлі өзгертуге бастама көтерді. Газет байларға ғана бағытталған, таралымы шектеулі болғаннан, кең ауқымды жаңалықтар құралына айналды. Бұл өзгерістер көбінесе Нью-Йорк, Бруклин, Бостон, Филадельфия, Балтимор және басқа Шығыс жағалау қалаларында байқалды. Дей «The Sun» газетін таныстырды, ол қарапайым, тікелей стильде, жарқын тілмен және адамдарға қызық оқиғалармен кең аудиторияға тартымды болды. Дей Нью-Инглендтік, Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында шығатын «Республикан» газетінде жұмыс істеген. Ол Нью-Йоркке типограф болып келді, бірақ 1833 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде «The Sun» газетін құрды. Дейдің пікірінше, қиын уақытта бір центтік газет кең таралған болар еді, өйткені көптеген адам алты центтік газетті сатып ала алмады. Ол сондай-ақ иммигранттар қауымдастығында әлі игерілмеген үлкен нарық бар деп сенді. Оның газеті бірден табысқа жетті. Оның әрбір бетінің жоғарғы жағында басылған ұраны: «Бұл газеттің мақсаты – күннің барлық жаңалықтарын, әркімнің қолынан келетін бағамен, жұртшылыққа ұсыну, сонымен қатар жарнама үшін тиімді құрал ұсыну». Дей жаңалықтарды жазуда жаңалықтардың сенсациялық сипатын енгізді, ол «адамдарға қызық оқиғаларға ден қою» деп анықталды. Ол саяси, білім беру және әлеуметтік өмірдегі қарапайым адамдарға баса назар аударды. Дей газеттерді сатудың жаңа тәсілін енгізді – Лондондық жоспарды қолдану арқылы. Бұл жоспарға көшеде газет сатушылар газеттерін сату кірді. Беннетт жаңалықтар ұғымын қайта анықтағанымен, жаңалықтар бизнесін қайта ұйымдастырғанымен және газет бәсекелестігін енгізгенімен танымал. Беннетттің «New York Herald» газеті көптеген жарнама берушілердің арқасында саясатшыларға немесе саяси ұйымдар мен клубтарға қаржылық тәуелсіз болды. Беннетт негізінен жергілікті жаңалықтар мен сыбайлас жемқорлық туралы хабарлады және дәлдікке ұмтылды. Ол «жазушылардың қонақ бөлмелері мен кітапханалардың қалауын емес, барлар, жұмыс орындары, жарыстар және пәтерлер туралы қызықты әңгімелерді жазу арқылы көбірек ақша табатынын» түсінді. Ол сондай-ақ «Геральд» газетіне енгізілген «ақша парағы» және жаңалықтарда әйелдерді көрсеткені үшін белгілі болды. Оның жаңалықтары көптеген адамдардың еліктеуіне себеп болды, өйткені ол жаңалықтарды бірінші болып алу үшін ештеңеден де қайтармады. Элиза Джейн Николсонның басшылығымен, күйеуі 1876 жылы қайтыс болғаннан кейін қиын жағдайдағы газетті мұра еткен «Пикаюн» газеті қоғамдық өмір туралы есеп беру («Қоғамдық ара» бағаналары), балалар беттері және Дороти Дикс жазған алғашқы әйелдер кеңес бағанасы сияқты жаңалықтарды енгізді. 1880-1890 жылдары газеттің таралымы үш еседен астамға өсті. 1841 жылы «Нью-Йорк трибьюн» газетінің баспашысы Хорас Грилидің де өте табысты пеннилік газеті болды. Ол Америкадағы алғашқы пеннилік газеттің құрылуына қатысты, ол «Morning Post» газеті болды, бірақ...
Саяси факторлар
Саяси және демографиялық өзгерістер де маңызды болды. АҚШ-тың алғашқы кезеңдерінде газеттің табысының көп бөлігі Американың негізін қалаушы әкелерінің баспасөзді қабылдауына байланысты еді. Олардың көптегені еркін баспасөзді азаматтардың бостандығы мен әлеуметтік теңдігін сақтаудың ең қажетті элементтерінің бірі деп санады. Томас Джефферсон баспасөз бостандығын өзі үкіметтен де маңыздырақ деп есептейтінін айтты: «Егер маған газетсіз үкіметті немесе үкіметсіз газетті таңдау мүмкіндігі берілсе, мен бір сәт те ойланбастан соңғысын таңдар едім». Оның осы көзқарасының арқасында баспасөз бостандығы Конституцияның бірінші түзетуіне енгізілді. Джефферсон сияқты алғашқы саясаткерлер кейде баспасөзді шектеуге тырысқанмен, жаңа мемлекетте газеттер гүлденді. Майкл Шудсонның «Жаңалықтарды ашу» кітабында айтылғандай, «Сан» газеті бір кезде конгресс жаңалықтары бөлімін мынадай хабарламамен алмастырды: «Конгрестің қазіргі отырысы оқырмандарымызды қызықтырмайды». Пенни-прессаның дамуы салдарынан туған маңызды әлеуметтік-саяси өзгерістердің өзі пенни-прессаның жұмысшы табы мен олардың мүдделеріне назар аударуының нәтижесі болды. Осылайша, саяси емес көзқарас, ирониялық түрде, пенни-прессаның дамуына ықпал еткен саяси факторға айналды. Пенни-прессаның негізін қалаушылар газеттердің төмен бағасын және саяси партиялардың қолдауына емес, сатуға негізделген газет экономикасын танымал етті. Бенджамин Дей «The Sun» газетін ешқандай саяси партияның қолдауысыз құрды. Бұл сирек кездесетін жағдай еді, өйткені бұл саяси партиялар газеттерді демеушілік ететін дәуір болатын. Алайда, Хорас Грили өзінің «Нью-Йорк Трибьюн» газетін виг саясатының платформасы ретінде пайдаланды.
However, the penny press was originally apolitical both in content and in attitude. As Michael Schudson describes in Discovering the News, the Sun once replaced their congressional news section with this statement: "The proceedings of Congress thus far, would not interest our readers." The major social political changes brought on by the development of the penny press were themselves helped by the penny press' focus on working class people and their interests. Thus an apolitical attitude was, ironically, a political factor influencing the advancement of the penny press. The founders of the penny press popularized both low prices for newspapers and newspaper economics based on sales instead of political party backing. Benjamin Day created The Sun without any political party backing. This was rare because this was an era where political parties sponsored newspapers. On the other hand, Horace Greeley used his newspaper, the New York Tribune, as a platform for Whig politics.
Есептілік әдісі
1800 жылдардың басында газеттер көбінесе элитаға арналған еді және екі түрде шығатын: бірі – саудагерлерге арналған, кеме кестелері, оптомдық тауар бағалары, жарнамалар және кейбір ескірген шетел жаңалықтарын қамтитын газеттер, екіншісі – саяси партиялар немесе олардың редакторлары өз көзқарастарын элиталық топтармен бөлісу үшін бақылаған саяси газеттер. Журналистер партиялық бағытты жариялап, партиялық ұстанымдарды қолдайтын редакциялық мақалалар жазды. "Пенни-пресс" газеттерінің пайда болуы үкіметтік мүдделерден тыс жаңалықтарды жариялау арқылы коммуникация технологиясына үлкен әсер етті. Алғашқы "пенни" газеті "Сан" 1833 жылдың қыркүйегінде Нью-Йоркте құрылды. Осыдан кейін газеттер саяси партиялардың қолдауынан айырылып, бейтарап болып кетті. "Пенни-пресс" газеттері жаңалықтарды іздеу және жазу үшін репортерлер мен тілшілерді жұмысқа алды, сонымен бірге редакциялық емес, журналистік стильде жаза бастады. Репортерлерге белгілі бір аймақтар беріліп, жергілікті байланыстарды орнатуға қатысты. "Пенни-пресс" газеттері газет мазмұны мен құрылымын өзгертуге ықпал етті. Жаңа журналистика тәжірибесі жаңалықтарды жариялау, уақтылылықтың маңыздылығын атап өту және кең аудиторияға қызығушылық тудыру сияқты ұғымдардың дамуына әкелді. Бұл газеттер саяси партиялар мен олардың көзқарастарынан толыққанды айырылмаса да, партиялық қаржыландырусыз, өз қаражатымен қаржыландырылды. Бұл оларға саяси мәселелерде өз ұстанымдарын оңай өзгертуге мүмкіндік берді, бұл олардың табысына және көпшілік тарапынан қабылдануына көмектесті. Осы газеттер саяси қаржыландырылмағандықтан, журналистердің негізгі мүдделері саяси ықпалы бар бәсекелес газеттерден едәуір өзгеше болды. Сұраныстың басым бөлігі иммигранттардан, дәстүрлі орта таптан және жаңадан сауаттанған топтардан келіп түсті. Журналистер мақалаларды қысқа және оқырмандардың өмірінен алынған тақырыптармен байланыстырып, оларды түсіну үшін жоғары білімді қажет етпейтіндей, қарапайым тілмен жазды. "Пенни-пресс" газеттерінің формуласы – бұл сенсациялық жаңалықтарды, массалық нарыққа тартымдылықты, ірікөлді өндірісті және бейтараптық пен объективтілікпен үйлесімде қолданылатын масштабты экономиканы біріктіру арқылы жарнамаларды тұтынушыларға бағыттап, өз ойын жағына тартпай жеткізу. Сонымен қатар, "пенни-пресс" газеттерінің аудиториясы адамдарға қызығушылық тудыратын оқиғаларды ұнататын. Мұндай материалдар бұрынғы, қымбат газеттерге қарағанда көбірек орын алды, себебі олар мұндай оқиғаларды толтыру мазмұны ретінде пайдаланған. Нью-Йорк "пенни-пресс" газеттері қызықты тұлғалар туралы және адамның жағдайының әртүрлі аспектілерін қамтитын оқиғаларды жариялаумен ерекше көзге түсті. Қалалық, көбінесе жұмысшы табының оқырмандарымен байланыс орнату үшін Нью-Йорк репортерлері қарапайым адамдар мен олардың тәжірибелері туралы жазды. Журналистер жаңалықтарды уақтылы жеткізуге тырысты және кейде ақпаратты жинау мен тарату үшін электр телеграфын пайдаланды. "Пенни-пресс" газеттерінің журналистері дағдарыстар мен қылмыстар туралы хабарлаған алғашқы адамдар болды, бұл газеттерде қалыпты жағдайға айналды. Бір оқиға туралы бірнеше жаңалық "пенни-пресс" газеттерінде жарияланып, сол күні мыңдаған адамдар оқыды. Бұл, жаңалықтарды жеткізу жылдамдығымен және жергілікті жаңалықтарды толық жариялаумен бірге американдық журналистиканың бағытын түбірінен өзгертті.