Кіріспе

Торонтодағы театр, Канада

Royal Alexandra Theatre, көбінесе Royal Alex деп аталатын, Онтарио провинциясының Торонто қаласындағы тарихи өнер театры. Театр Торонтоның орталық ойын-сауық ауданында, Кинг-стрит-Уэст 260 мекенжайында орналасқан. Мирвиш Продакшн компаниясына тиесілі және басқарылатын бұл театр үш қабатта шамамен 1244 орынға ие. 1907 жылы салынған Royal Alexandra Theatre Солтүстік Америкада үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне театр болып табылады.

Тарих

Royal Alex – 1244 орындық, сәндік стильдегі, екі балконы бар, 19 ғасырдағы британдық театрларға тән стильде салынған, проскеналық сахналық театр. Құрылысы 1905 жылы басталып, 1907 жылы аяқталды. 1963 жылдан бері ол Торонтодағы дүкен иесі Эдвин Мирвиш құрған Эд Мирвиш Энтерпрайзес компаниясына тиесілі. 1986 жылдан бері театрды Эдтің ұлы Дэвид Мирвиш басқаратын Мирвиш Продакшнс театр өндірістік компаниясы басқарады. "Royal Alex", "Alex" немесе "R.A.T." деп аталатын театр, король Эдуард VII-нің әйелі, және қазіргі Канада королі III Чарльздың арғы атасы болған Дания ханшайымы Александраның құрметіне аталған. Театр Эдуард VII-ден корольдік атауға құқық беретін патент алды. Оның қазіргі иелері Солтүстік Америкада заңды түрде "корольдік театр" статусын сақтап қалған жалғыз театр деп санайды. Ашылған кезде "Royal Alex" жоғары деңгейлі ауданда орналасқан. Онтарионың вице-губернаторының сарайы жақын жерде болды, ал Онтарио заң шығарушы ғимараты 1893 жылға дейін сол жерде тұрды. Сонымен қатар, жақын маңда жоғары сыныпты Сент-Эндрю пресвитериан шіркеуі және Торонтоның ең жақсы "бірінші сыныпты" сахнасы – Принцесса театры да орналасқан. Театр бұрын Кинг және Симкоу көшелерінің қиылысында орналасқан, эксклюзивті Upper Canada College мектебінің спорт алаңында салынған. Бұл қиылыс сол кезде "Білім, Заңнама, Құтқару және Құнтылу" қиылысы деп белгілі болды: "Білім" – Upper Canada College үшін; "Заңнама" – парламент ғимараттары үшін; "Құтқару" – Сент-Эндрю үшін; ал "Құнтылу" – Принцесса театрының актерлері арасында танымал болған, қиылыстың солтүстік-шығыс бұрышында тұрған таверна үшін. "Royal Alex" құрылысын "Торонтоны картаға түсіруді" көздеген бизнес лидерлері тобы қаржыландырды, оны мәдениет пен сәндік орталық ретінде дамытуға тырысты. Бұл топтың жетекшісі 21 жасар құю зауытының иесі Каутра Мулок болды, ол Онтарионың ең танымал екі отбасысының (Каутралар мен Мулоктар) ұрпағы болды және "Каутра үйі" деп аталатын үлкен үйінде тұрды, ол алтыннан жасалған есік тұтқаларымен әйгілі болды. Синдикаттың басқа мүшелері Роберт Александр Смит, Стивен Хаас және Лоуренс "Лол" Солман болды. Солман 1907 жылдан 1931 жылы қайтыс болғанға дейін театрды басқарды. Мулок пен оның тобы таңдаған сәулетші жас Джон Макинтош Лайл болды, ол Белфастта туып, Онтарионың Гамильтон қаласында өсті және Йель университетінде және Париждің École des Beaux-Arts мектебінде білім алды. Лайл Нью-Йорктің Carrère and Hastings архитектуралық фирмасымен, театрдың ресми архитекторларымен жұмыс істеді. Мулок Лайлға 750 000 доллар бюджет берді және "Маған континенттегі ең жақсы театр сал" деген қарапайым тапсырма берді. Алайда, ол театрдың болаттан жасалған қаңқаға орнатылуын талап етті, бұл оның құю зауытының өнімдерін көрсету мақсатында болды. Лайл бюджеттен асып кетті, бірақ кейінірек "Эдвардтық зергерлік қорап" деп сипатталған құрылысты тапсырды. Ішкі кеңістікте итальяндық мәрмәр вестибюль, венециялық мозаика едендер, кесек және вишня ағашынан жасалған әсем баспалдақтар мен қоршаулар, жібек қабырға қағаздары, әшекейленген алтын жалатылған гипстер және танымал канадтық суретші Фредерик С. Челленердің үлкен дыбыс тақтасының ("Венера мен қызметшілері ұйықтап жатқан Адонисті табады") суреті бар. Лайл өзінің дизайнына бірқатар "алғашқы" элементтерді де енгізді: Алекс Солтүстік Америкадағы алғашқы кондиционерленген театр (оркестр астындағы үлкен мұз ойығының арқасында), алғашқы "өртке төзімді" театрларының бірі және континенттегі алғашқы (болаттан жасалған қаңқаға арқасында) көзқарасты бұзбайтын, консольді балкондарды қолданған театр. Театр 1907 жылдың 26 тамызында ашылды. Оның алғашқы қойылымы Анна Лафлиннің басты рөлде ойнаған, 65 актерлік құрамға ие "Top O'Th' World" атты пантомималық "көрерменге әсер ететін қойылым" болды. Алғашқы жылдары "Royal Alex" сахнасында өнер көрсетушілерді табу қиын болды. Театр иелері күшті Театрлық Синдикатымен, Чарльз Фрохман, Ал Хейман, Абе Эрлангер, Марк Клау, Сэмюэл Ф. Никсон және Фред Циммерман басқаратын Нью-Йорк негізделген ұйыммен келіспеушілікке ұшырады, ол Солтүстік Америкадағы гастрольдік театрларға дерлік монополиялық билікке ие болды және сонымен қатар қарсылас Принцесса театрында қаржылық мүддесі болды. Алекстің менеджері Лоуренс "Лол" Солман өзінің театрын Синдикаттың басты қарсыластары – Шуберт ағайындыларымен біріктірді. Солман кейіннен жазғандай, бұл наразылық үшін Абе Эрлангер Алексті банкротқа дейін жеткізіп, оны Принцесса театрының карета саудасының қамқоршыларының жылқыларын сақтау үшін тұраққа айналдырамын деп қорқытқан. Принцесса театрымен жергілікті бәсекелестік 1915 жылдың 7 мамырында Принцесса театрының өрт сөндірілуімен аяқталды, соның салдарынан "Royal Alex" Торонтоның жалғыз бірінші сыныпты, нақты сахналық театры болып қалды. Танысқандай, сол күні британдық лайнер Ирландия теңізінде торпедаға шалынып сүңгіп кетті. Осы апатта қаза тапқандардың арасында Синдикаттың серігі және шығармашылық жетекшісі Чарльз Фрохман да болды. 1940 және 50 жылдары "Royal Alex" кино, радио және теледидармен бәсекелесе алмағандықтан, көптеген аймақтық театрлар сияқты құлдырады. Театрдың айналасындағы аудан да құлдырап, 1904 жылғы Ұлы Торонто өртінен кейін аймаққа көшіп келген теміржол маневр алаңдары, қоймалар және жеңіл өнеркәсіптерге толып кетті. 1962 жылы, ақша жоғалтудан кейін он жыл өткен соң, Мулок мүліктің қоршылары театрды сатуға шығарды (Каутра Мулок 1918 жылы испаниялық грипптен қайтыс болды). Театрдың орнына тұрақ салынуы жоспарланған. Мүлік 1963 жылы Эд Мирвиш, Торонтодағы арзан бағалы дүкеннің иесі "Honest Ed's" 250 000 долларға сатып алды. Мирвиш сол кезде театр туралы ештеңе білмейтінін, тіпті ешқашан театрдың ішінде болмағанын, бірақ ол пайдалы ұсынысты көргенде біледі деді. Сату шартының бір бөлігі ретінде Эд Мирвиш "Royal Alex" театрын кем дегенде бес жыл бойы нақты театр ретінде жұмыс істеуге міндеттенді. Егер ол осы уақыттан кейін оны жалғастыруға дайын болмаса, ол ғимартты бұзып, оның орнына басқа мақсаттар үшін пайдалануға рұқсат алатын еді. Мирвиш театрды бір жылға жапты – ол ең ұзақ уақытқа жабық болды – жөндеу және қайта жаңарту жұмыстарын жүргізу үшін. "Royal Alex" 1963 жылдың қыркүйегінде Уильям Бендикс бас рөлде ойнаған және Эд Мирвиш өндірген "Never Too Late" комедиясымен қайта ашылды. Эд Мирвиш өндіріске сирек қатысты, бірақ театрды дәстүрлі түрде пайдаланғандай, гастрольдік қойылымдар мен Бродвейге дейінгі сынақтарды ұйымдастырды. Ол сонымен қатар театрды жергілікті компанияларға – Канадтық опера компаниясы мен Канадтық ұлттық балеті сияқты – пайдалануға рұқсат берді және "Royal Alex" көп жылдар бойы танымал жылдық Торонтолық "Spring Thaw" фестивалінің үйі болды. Алайда, ол 1970 жылы "Hair" және 1972 жылы "Godspell" қойылымдарымен өндіруші ретінде айтарлықтай жетістікке жетті. Соңғы қойылымда Виктор Гарбер, Гилда Раднер, Мартин Шорт, Юджин Леви және Андреа Мартин сияқты болашақта үлкен жетістікке жететін жас канадтық белгілі есімдер ойнады. "Royal Alex" қайта жаңартылғаннан кейін Мирвиш театрдың батысындағы Кинг көшесі бойындағы қоймалар мен өнеркәсіптік ғимараттарды біртіндеп сатып алды. Онда ол сәнді "Ed's Warehouse", "Ed's Folly" және "Old Ed's" сияқты түрлі-түсті мейрамханалар ашты, бұл ауданға адамдарды қайтаруға септігін тигізді. Бұл мейрамханалардың соңғысы 2000 жылы жабылды, сол кезде "Royal Alex" төңірегіндегі аудан тастамалған қоймалардан тәуелсіз шарап барлары, мейрамханалар, кафелер мен бистролардың ауданына айналды. 1975 жылы Торонто қалалық кеңесі театрдың тарихи құндылығын мойындап, оны Онтарио мұралық заңы бойынша 512-75 қаулысымен бекітті. 1987 жылы, театрдың 80 жылдығына орай, ол Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды. Эд Мирвиш және оның ұлы Дэвид Мирвиш отбасылық...

2016 жылғы жөндеу

2016 жылдың 15 мамырында, театрда «Кинки Бутс» қойылымы аяқталғаннан кейін, Royal Alexandra театры 2,5 миллион долларлық қайта жаңарту жұмыстарына жабылды. Дэвид Мирвиштің сөзіне göre, бұл жаңартудың мақсаты – «театрдың бұрынғы жылтырын қайта жаңғыртып, оған жаңа өмір сыйлау, сондай-ақ 21 ғасырдағы біздің флагмандық театрымыз ретінде сақтап қалуға жеткілікті жайлылықты қамтамасыз ету» болды. Ең маңызды өзгеріс – көрермендердің ыңғайлылығын арттыру мақсатында орындықтарды жаңарту, ескі орындықтардың орнына үлкенірек және аяқтарға арналған кеңістігі көбірек заманауи үлгілер қойылды. Жаңа орындықтардың орналасуы сыйымдылықты 1497-ден 1244-ке дейін азайтуға әкеп соқты; Дэвид бұл өзгерісті театрлардың кірісті «максималдау» үшін сыйымдылығын арттыруға тырысуымен салыстырып, жақсартылған жағдайлар клиенттердің адалдығын арттырып, қайта-қайта келуге ынталандыратынын айтты. Театр 2016 жылдың 15 қарашасында «Come from Away» қойылымымен қайта ашылды. Бродвейге дейінгі бұл қойылым Royal Alex театры үшін рекордтық сатылымдарды көрсетті – қойылымның барлық билеттері екінші аптасында сатылып, бір апта ішінде 1,7 миллион долларлық билет сатылды.