Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-шығыс Азия халықтық мотивтері мен дизайндары
Southeast Asian folk motifs and designs
Окир, сондай-ақ окиль немесе укиль деп те жазылады, Оңтүстік Филиппиннің Моро және Лумад халқының арасында, сондай-ақ Сабахтың кейбір аймақтарында кездесетін, негізінен өсімдіктерге байланысты түзу және иілген сызықты халықтық мотивтер мен дизайндарды білдіреді. Бұл мотивтер ең көп Маранао және Сама (Баджао) тайпаларының өнерінде кездеседі, бірақ Магуинданао, Иранун, Таусуг, Якан және Лумад топтарында да аз дәрежеде таралған. Бұл этностық топтардың арасында дизайн элементтері әртүрлі болып келеді, ал ең жоғары деңгейдегі өңделу Маранао халқында байқалады.
Okir, also spelled okil or ukkil, is the term for rectilinear and curvilinear plant based designs and folk motifs that can be usually found among the Moro and Lumad people of the Southern Philippines, as well as parts of Sabah. It is particularly associated with the artwork of the Maranao and Sama (Badjao) tribes, although it can also be found to a lesser extent among the Maguindanao, Iranun, Tausug, Yakan, and Lumad groups. The design elements vary among these ethnic groups, with the greatest refinement being found among the Maranao.
Тарих
Окирдің бастауы исламнан бұрынғы кезеңге жатады. Олардың Сама (Баджао) халқының окиль немесе окиль-окиль әшекейлік ою-өрнек салт-дәстүрлерінен пайда болғаны айтылады, олар көбінесе өте жеке және түзу сызықты болып келеді. Сама шебер ойшылар, олар анимистік обрядтарға арналған заттарды, қабір тастарын (ағаштан да, тастан да) және үй қайықтарын әсем безендірген. Окирдің осы алғашқы нысандары Маранао халқының Ланао көлінің басак (жазық) аймақтарындағы өнер дәстүрлерінде әлі де кездеседі және кейінгі ағынмен жүзетін окир үлгілерінен айқын ажыратылады. Дегенмен, Сама окилі окирмен бірнеше ортақ мотивтерді бөліседі. Маранао нагасы (теңіз жыланы) бейнесі Сама агта-агта мотивтерімен байланысты деп саналады. Олар әсіресе, Sama Bajau қайықтарының әдемі ойылған тұмсығында, кормасында және бортында жиі кездеседі. Окил Сама халқының Сулу және Тави-Тави аралдарындағы ежелгі дәстүрлі зираттарында табылған сундұқ (қабір тастары) арасында да маңызды орынға ие. Олар көбінесе маржан мен әк тастан ойылған окирдің ең көне мысалдарына ие. Кейіннен ағаштан ойылған қабір тастары кең таралды, олар әдетте қайтыс болған адамның қайығынан жасалған немесе одан ойылған. Бұл мүсіндерге көбінесе қайтыс болған адамның бейнесі бейнеленеді. Әйелдердің қабірлері тарақ пен айнаның болуымен, ал ерлердің қабірлері бас киімдерінің суретімен анықталады. Балалардың қабірлерінде көбінесе кішкентай суреттер болады. Жақында пайда болған бір дәстүр – қабір тастары ретінде әсем стильде жасалған төсек жақтауларын ойып жасау. Бұл қабірлер көбінесе тулармен және тағамдық сыйлықтармен безендіріледі, бұл Сама халқының ежелгі ата-бабаларға табыну (анито) дәстүрлерін көрсетеді.
The origins of okir are pre Islamic. They are believed to have originated from the much earlier okil or okil okil decorative carving traditions of the Sama (Badjao) people, which are often highly individualistic and rectilinear. The Sama are master carvers, and they made lavish decorations on ritual animistic objects, grave markers (both in wood and stone), and their houseboats. These precursor forms of the okir designs can still be found in the art traditions of the Maranao in the basak (lowland) regions of Lake Lanao, and they contrast markedly from the later flowing okir designs. Nevertheless, Sama okil share some common motifs with okir. The Maranao naga (sea serpent) figure is believed to be related to the Sama agta agta motifs. They are a particularly common motif in the beautifully carved prows, sterns, and gunwales of various Sama Bajau boats. Okil are also highly important among Sama grave markers (sunduk) which are found in the ancient traditional burial grounds of the Sama people in some (usually uninhabited) islands of Sulu and Tawi Tawi. These include some of the oldest examples of okil, which are usually carved from coral and limestone. Wooden carved grave markers are common later on, usually made from or carved from the boat belonging to the deceased. These are usually carved into human figures that represent the deceased. With graves of women identifiable by the presence of combs and mirrors, and graves of men by the depiction of head coverings. Graves of children usually have smaller figures. A common relatively recent tradition is the carving of elaborate stylized bed frames as grave markers. These graves are often decorated with buntings and food offerings, again reflecting the ancient ancestor worship (anito) traditions of the Sama.
Қазіргі дәстүрлер
Маранао халқы арасында окир ою өнері Ланао-дель-Сур облысының Тугая қаласында ерекше дамыған. Бұл Маранао шеберлерінің дәстүрлі орталығы және Ланао-дель-Сурдың өнеркәсіптік астанасы болып табылады.
Okir carving traditions among the Maranao is prominent in the town of Tugaya, Lanao del Sur. It is the traditional center of Maranao artisans and is the industrial capital of Lanao del Sur.