Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венесуэлалық романіст Тереза де ла Парра (5 қазан 1889 – 23 сәуір 1936) – венесуэлалық романіст.
Venezuelan novelist
Teresa de la Parra (October 5, 1889 – April 23, 1936) was a Venezuelan novelist.
Өмір
Ол Парижде Ана Тереза Парра Санохо болып дүниеге келді, Венесуэланың Берлиндегі елшісі Рафаэль Парра Эрнаиз бен Изабел Санохо де Парраның қызы. Бай отбасының мүшесі болғандықтан, Ана Тереза балалық шағының бір бөлігін әкесінің Тазон шаруашылығында өткізді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Ана Тереза және оның қарындастары анасымен бірге Испанияның Годелла қаласындағы "Сакраде Карт" мектебінде оқуға жіберілді. Олар ынталы діни нанымдар бойынша жоғары сыныпты қыздарға лайықты жақсы білім алды. Ана Тереза 19 жасында Каракасқа оралды. Парижге қоныстанғаннан кейін де ла Парра көп саяхаттап, қарқынды әлеуметтік өмір сүрді. Ол Симон Боливардың өмірбаянын зерттеуді бастады, бұл оның өлімінің жүз жылдығынан шабыдаланған болуы мүмкін. Алайда, туберкулез диагнозы қойылғаннан кейін ол бұл жоспарынан бас тартуға мәжбүр болды. Тереза де ла Парра негізінен Швейцария мен Испаниядағы бірнеше санаторийлерде ем іздеді, бірақ жазыла алмады. Осы кезде ол кубалық ақын және антрополог Лидия Кабрерамен танысты, ол оның соңғы жылдарында маңызды рөл атқарды. Ол өзінің философиялық және әдеби ойларын терең ойлап, жылдар бойындағы өзінің жұмысы мен өмірінің эволюциясын зерттеді. Тереза де ла Парра Мадридте қайтыс болды. Оның денесі 1947 жылы эксгумацияланып, Каракасқа әкелінді. 1989 жылы, оның туғанына 100 жыл толуына орай, ол Каракастағы Ұлттық пантеонға салтанатты түрде қайта жерленді.
She was born Ana Teresa Parra Sanojo in Paris, the daughter of Rafael Parra Hernáiz, Venezuelan Ambassador in Berlin, and Isabel Sanojo de Parra. As a member of a wealthy family, Ana Teresa spent part of her childhood at her father's hacienda Tazón. After the death of her father, Ana Teresa and her sisters were taken by their mother to study at the Sacred Heart School, in Godella, Spain. Under fervent religious precepts, they received a solid education, suitable for upper class young ladies. Ana Teresa returned to Caracas at the age of 19. After she settled in Paris, de la Parra travelled and had an intense social life. She began to research a biography of Simón Bolívar, perhaps inspired by the centenary of his death. However, her idea was interrupted when she was diagnosed with tuberculosis. Teresa de la Parra wandered in several European sanatoriums, mainly in Switzerland and Spain, but did not find a cure. It was then that she met Cuban poet and anthropologist Lydia Cabrera who would play an important role in de la Parra's life during her last years. She reflected about her philosophical and literary ideas, and studied her own work and life evolution through the years. Teresa de la Parra died in Madrid. Her remains were exhumed and brought to Caracas in 1947. In 1989, the 100th anniversary of her birth, she was reburied with honors at the National Pantheon in Caracas.
Шығармалары
Ол өз сыныбындағы әйелдерге қойылатын шектеулі талаптарға қарсы шығып, ұзақ сағаттар бойы оқу мен жазуға берілді. Оның фантастикалық әңгімелері El Universal газетінде, ал «Алыстағы Шығыстағы Каракьяның күнделігі» Actualidades журналында жарияланды. Де ла Парраның «Мама Х» әңгімесі Венесуэланың провинциялық қаласында өткен байқауда бірінші жүлдеге ие болды. Осы әңгіме, сондай-ақ «Жасырын қыздың жазған күнделігі» (ол La Lectura Semanal журналында жарияланды), оның алғашқы маңызды туындысының бастауы болды.
She rebelled against the limited expectations for women of her class by long hours of reading and writing. Her fantastic stories were published in the newspaper El Universal, and her Diary of a Caraqueña in the Far East was published in the magazine Actualidades. De la Parra's story Mama X earned first prize in a contest held in a provincial Venezuelan city. This story, as well as her Diary of a young lady who writes because she is bored (which was published in the magazine La Lectura Semanal) was the beginning of her first major work.
Ифиген
Де ла Парраның "Ифигеня: Көңілі қалғандықтан жазған жас әйелдің күнделігі" романы 1924 жылы жарық көрді және Венесуэла әдебиетінде жаңа кезеңді белгіледі. Тереза де ла Парра романының көп бөлігін 1921 және 1922 жылдары Хуан Висенте Гомес диктатурасы кезінде жазды. Роман кейіпкерлерінің кейбірі Каракас қоғамында белгілі болған тұлғалардың әжуалы қарікатураларына ұқсас болды. Әбуэлита, Тья Клара және Сесар Леал кейіпкерлері қатаң моральдық ұстанымдарды көрсетеді. Габриэль Олмедо мен Тьо Панчо сияқты амбициялы және саяси жемқорлыққа бой алған кейіпкерлер, әйелдерге тағайындалған пассивті рөлге қарсы, ерлерге берілген моральдық еркіндікті бейнелейді. "Ифигенияның" басты кейіпкері, Мария Евгения Алонсо, білімді және зиялы жас әйел, ішінара автордың өзінің портреті. Мария Евгения ақыл-ойының дамуын тежеп тұратын некеге түсіп қалумен күреседі. Ол, ақылды және білімді әйелдің, әйелдердің әйел және ана болуы күтілетін қоғамда беделін жоғалтпай, некеден қашуы мүмкін бе екенін анықтауға тырысады. "Ифигенияның" стилі, тақырыптық мазмұны және әлеуметтік-тарихи контексі Венесуэла мен Колумбиядағы кейбір әлеуметтік және әдеби орталарда қырқыс пікір тудырды. Хуан Висенте Гомес үкіметі венесуэлалық баспагерлерге "Ифигенияны" басып шығару үшін қаржы жәрдем көрсетпеді. Тереза де ла Парра Парижге сапар шекті, онда оның Симон Барсело, Альберто Зерега Фомбона, Вентура Гарсия Кальдерон және Гонсало Зальдумбиде сияқты достары болды. 1924 жылы Париждегі Каса Эдитора Франко Иберо Американа ұйымдастырған жылдық сыйлықтың иегері атанған Тереза де ла Парра, ақыры өзінің еңбегін жариялап, 10 000 француз франкі сыйлық алды. "Ифигения" париждік зиялылар мен оқырмандар арасында үлкен сәттілікке ие болды және көп ұзамай француз тіліне аударылды. Бірнеше сапарлар мен жұмыстардан кейін – оның ішінде Ұлттар Лигасындағы лекциялар мен сыншыларға берген шебер жауаптар – жазушы өзінің екінші маңызды туындысын қолға алды.
De la Parra's novel Iphigenia: Diary of a young lady who wrote because she was bored, published in 1924, marked a change in Venezuelan literature. Teresa de la Parra wrote most of the novel in 1921 and 1922 during the dictatorship of Juan Vicente Gómez. Some of the characters in the novel were maliciously close to caricatures of people who were then well known in Caracas society. The characters Abuelita, Tía Clara and César Leal represent strict adherence to morality. Ambitious and politically corrupt characters like Gabriel Olmedo and Tío Pancho also reflect moral freedom given to men, in contrast against the passive role assigned to women. The protagonist of Iphigenia, María Eugenia Alonso, a well educated and intelligent young woman, is partly a self portrait of the author. María Eugenia struggles against being confined in a marriage that threatens to stifle her intellectual development. She strives to determine whether it is possible for an intelligent and educated woman to evade marriage without losing her respectability in a society where women are expected to become wives and mothers. The tone, thematic nature and social historic context of Iphigenia made it controversial among some social and literary circles in Venezuela and Colombia. Juan Vicente Gómez's government would not give Venezuelan publishers money to publish Iphigenia. Teresa de la Parra travelled to Paris, where she had friends such as Simón Barceló, Alberto Zérega Fombona, Ventura García Calderón and Gonzalo Zaldumbide. Winner of the annual award given by Casa Editora Franco Ibero Americana in Paris in 1924, Teresa de la Parra finally had her work published and received a prize of 10,000 French francs. Iphigenia became a categorical success among Parisian intellectuals and readers. It was soon translated into French. Two years after multiple trips and works — which included lectures in Nations Society and exquisite answers to critics — the writer began her second major work.
Бланка ананың естеліктері
"Мама Бланканың естеліктері" ("Memorias de Mamá Blanca") 1929 жылы жарық көрген, Де ла Парраның балалық шағы туралы ностальгияға толы, құрастырылған естелік. "Тазон" енінің төрт қарындасының рухы "Пьедра Азуль" енінің алты қарындасында бейнеленген. "Мама Бланканың естеліктері" атты туындының әдептілігі "Ифигенияны" сынағандардың жақсы пікірлерін алды. Де ла Парра өз хаттарында "Мама Бланканың естеліктерінде" "Ифигенияның" иісі жоқ екенін, онда наразылық сөздері, революциялық идеялар немесе әлеуметтік сын болмағанын жазды. Де ла Парра іздестірілетін лекторға айналды. Оның маңызды лекциялары Гавана мен Боготада өтті; соңғысы американдық қоғамдағы әйелдердің рөлі туралы оның жеке ойларына толы, колониялық дәуірден бастап 20-шы ғасырға дейінгі мағыналы болды.
Memorias de Mamá Blanca ("Mama Blanca's Memoirs"), published in 1929, was a nostalgia filled fictionalized memoir of De la Parra's childhood. The spirit of the four sisters living on the hacienda Tazón is reflected in the six sisters living on the hacienda Piedra Azul. The moral "correctness" of Souvenirs of Mama Blanca received favorable attention from those who had criticized Iphigenia. In her letters, de la Parra wrote that there was no Iphigenia scent in Souvenirs of Mama Blanca, which had no protest speech, revolutionary ideas or social criticism. De la Parra became a sought after lecturer. Her more important speeches took place in Havana and Bogotá; this last one was very meaningful about her personal ideas of women's roles in American society from colonial times to the 20th century.