Кіріспе

Тұщы су балықтарының түрлері Балық

Тас басы (Ambloplites rupestris), сондай-ақ тас балық, көздік, қызыл көз және қара балық деп те аталады, Солтүстік Американың шығыс-орталық бөлігінде табиғи ортада өсетін тұщы су балығы. Бұл қызыл көзді балық – күнбалықтар (Centrarchidae) отрядының персиформдар тобына жататын тұщы су балықтарының бір түрі және оны анальдық жүзбе қанатындағы алты тікені арқылы басқа ұқсас түрлерден ажыратуға болады (басқа күнбалықтардың анальдық жүзбе қанатында тек үш тікен болады).

Тарату

Рок-бас Сент-Лоуренс өзені мен Ұлы көлдер жүйесінде, Солтүстік Америкадағы Миссисипи өзенінің жоғарғы және орта ағысында, солтүстікте Квебек пен Саскачеваннан бастап, оңтүстікте Миссури мен Арканзасқа дейін, Саванна өзеніне дейін және АҚШ-тың шығысында Нью-Йорктан Кентукки мен Теннесси арқылы Алабама, Джорджия және Флориданың солтүстік бөліктеріне дейін таралған. Тексастағы Нюесс өзені жүйесінде де рок-бас кездеседі.

Сипаттама

Олар кіші ауызды баска ұқсас, бірақ көбінесе одан әлдеқайда кішідірек болады. Рок-бастың айырмашылық белгілері – тік және жұмсақ сәулелі біріккен екі арқа қанаты, үлкен аузы, алты анальді тікенегі, қызыл көзі және денесінің бүйіріндегі қара нүктелердің қатары. Олар 10 жылға дейін өмір сүре алады. Бұл балықтардың денесінің түсі алтын қоңырдан зәйтүн түсіне дейін, ал іштері ақтан күміс түске дейін болады және олар қоршаған ортасына бейімделіп, түсін жылдам өзгерте алады. Осындай хамелеон сияқты қасиет оларға кең ареалда жақсы тіршілік етуге мүмкіндік береді.

Тіршілік ету ортасы

Тасбас балықтары таза, тасты және өсімдіктерге толы өзендердің терең жерлерін және көлдердің жағалауларын ұнатады. Солтүстік-шығыс көлдері мен су қоймаларының тасты жағалаулары тасбас балықтарының кең таралған мекені болып табылады. Олардың ең сүйікті мекені – тасты түбі бар, өсімдіктерге ие және салқыннан жылы сулы жерлер.

Көбею

Рок-бас шамамен 2-3 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Рок-бас полигинандр, яғни көбейту маусымында әйелдер де, еркектер де бірнеше серікке ие болады. Шағылысу сәуірден маусымның басына дейін жылы суларда жүзеге асады, әйелдер 2000-нан 11000-ға дейін жұмыртқа шашады. Осының салдарынан еркектер аумақты қорғауға және әйелдерді тартып ұстауға тырысады, сондықтан агрессивті болуы мүмкін. Рок-бастың ұсыну ритуалдары жоқ, сондықтан аналық ұяға кіріп, еркекпен бірге айналма қозғалысқа қатысады. Аналық және еркек бір уақытта ұрықтары мен жұмыртқаларын ұяға шығарады.

Қате түсініктер

Ambloplites constellatus (Озарк бассы), Арканзастың Озарк жотасынан шыққан тас бассының бір түрі және Ambloplites ariommus (көлеңке бассы) – нағыз тас бассылар, бірақ жеке түрлер деп есептеледі. Ambloplites rupestris кейде Канадада "redeye" немесе "redeye бассы" деп аталады, бірақ бұл атау көбінесе Micropterus coosae-ге, Америка Оңтүстігінің кейбір аймақтарына ендік болған орталық шапан балығының ерекше түріне дұрысрақ жатады. Рафинеск бастапқыда тас басты Bodianus туысына, теңіз балықтарының (Labridae тұқымдасы) бір туысына жатқызған.