Ассирия патшасы Салману ашаред II және оның дәуірі

Кіріспе

Сальману Ашаред II, mdSILIM ma nu MAŠ/SAG, "Тыныштық – ең маңыздысы" деген мағынаны білдіреді, б.з.д. 1030–1019 жылдары Ассирия патшасы болған, Ассирия патшалар тізімінің Хорсабад көшірмесінде 93-ші рет тізілген, бірақ Насухи көшірмесінде мүлдем жоққа шығарылған.

Өмірбаян

Соңғы жылдары филологиялық негізде оның атындағы SILIM-ді «šul» емес, «sal» деп оқу тенденциясы байқалады. Ол әкесі Ашшур-насир-апли I-нің орнын басып, 12 жыл патшалық құрды. Синхронистикалық патшалар тізімінде ол Бит-Бази әулетінен шыққан Вавилондық әріптесі Эулмаш-шакин-шумимен (б.з.д. 1004–988 жж.) бірге тізілген. Бұл екі мемлекеттің сол кездегі шалқаюын көрсететін күмәнді жұптама болуы мүмкін. Ол, көбінесе, Набу-шума-либурмен (б.з.д. 1033–1026 жж.) және Симбар-Шипакпен (б.з.д. 1025–1008 жж.) бір уақытта билік еткен. Олардың билік ету кезеңі құрғақшылықтармен, егіншілік дағдарыстарымен және климаттың өзгеруінен туындаған қысыммен көшіп келе жатқан арамейлердің шабуылдарымен сипатталды. Кейінгі патша, Ашшур-дан II (б.з.д. 935–912 жж.), Салман-ашаредтің осы тайпалық топқа байланысты болған шығындарын еске түсірді: тағы бір ретроспективті сілтеме, мүмкін, Ашшур-насир-апли II-нің жазуларында кездеседі, егер ол осы есіммен ертерек патшаға қатысты болмаса. Онда былай делінген: «Мен Синабу (және) Тиду қалаларын қайтадан иелендім – бұл қамалдарды Салман-ашаред, Ассирия патшасы, менің алдымда болған ханзада, Наири еліне қарсы гарнизон ретінде орналастырған еді, ал арамейлер оларды күшпен басып алды». Оның тегін сенімді түрде анықтауға болатын монументалды стела (№ 14), Ашурдан, «стелалар қатарынан» (Stelenreihe) оның шежіресін анықтауға мүмкіндік береді, бірақ басқа ештеңе жоқ. Онда былай жазылған: «Салман-ашаред, ұлы патша, ғаламның патшасы, Ассирия патшасы, Ашшур-насир-аплидің (I) ұлы, Ассирия патшасы, Шамши-ададтың (IV) ұлы, ол да Ассирия патшасы болған». Ғибадатхана мүлігінде патшаның Ашшур ғибадатханасына және оның «ғибадатханаларына» сыйлаған кедр майының (дам эрен) мөлшері көрсетілген, сондай-ақ Идиглатқа, қасиетті Тигр өзеніне, хош иіс заттарын беру қарастырылған. Салман-ашаредтің II немесе III екені белгісіз, ұзын арнау жазуы Иштарға арналып, ғибадатхананы қасиеттендіру үшін жасалған. Алтын және күміс дискілерде «Салман-ашаред» деген есім жазылған, бұл осы патшаны немесе оның ізашарының есімін көрсетеді. Одан кейін оның ұлы, қысқа уақыт патшалық құрған Ашшур-Нерари IV, содан кейін оның інісі Ашшур-раби II билік етті.

In recent years, there has been a trend towards reading the SILIM in his name as sal rather than šul on philological grounds. He succeeded his father, Aššur nāṣir apli I and ruled for 12 years according to the Assyrian Kingliest and confirmed by a heavily damaged fragment of an eponym list (pictured). In the Synchronistic Kingliest he is listed beside his Babylonian counterpart, Eulmaš šakin šumi (1004–988 BC) of the Bῑt Bazi dynasty, an unlikely pairing reflecting perhaps the isolation of the two kingdoms at the time. In all likelihood, he reigned concurrently with Nabû šuma libūr (1033–1026 BC) and Simbar Šipak (1025–1008 BC), whose reigns were characterized by droughts, crop failures and incursions by Arameans, migrating under the pressure from climate change. The later king, Aššur dān II (935–912 BC), recalled Salmānu ašarēd's own losses to this tribal group:

Another retrospective reference can probably be found in an inscription of Aššur nāṣir apli II unless it refers to the earlier king by this name. It relates "I repossessed the cities of Sinabu (and) Tidu—fortresses which Salmānu ašarēd, king of Assyria, a prince who preceded me, had garrisoned against the land of Nairi (and) which the Arameans had captured by force." Of those that can be reliably attributed, a monumental stele (number 14) from Aššur, from the Stelenreihe, "row of stelae," provides his genealogy thus permitting identification but nothing else. It reads: "Salmānu ašarēd, great king, king of the universe, king of Assyria, son of Aššur nāṣir apli (I), king of Assyria, son of Šamši adad (IV), who was also king of Assyria". A temple endowment lists quantities of cedar balsam (dam erêni) donated by the king to the Aššur temple and its "temples" and includes the provision of a quantity of aromatics to Idiglat, the deified river Tigris. There is a long dedication inscription of Salmānu ašarēd, II or III undetermined, to Ištar composed for the consecration of a temple. A gold and a silver disk are inscribed with the name "Salmānu ašarēd" and could possibly represent this king or his predecessor. He was succeeded by his son, the briefly reigning Aššur Nērārī IV, and then his brother Aššur rabi II.