Кіріспе

Американдық философ Эрнест Нагель (16 қараша 1901 жыл - 20 қыркүйек 1985 жыл) – ғылым саласындағы американдық философ. Рудольф Карнап, Ханс Райхенбах және Карл Хемпельмен қатар, ол кейде логикалық позитивизм қозғалысының маңызды тұлғаларының бірі саналады. Оның 1961 жылы жарық көрген «Ғылым құрылымы» кітабы ғылыми түсіндіру логикасының негізін қалаушы туынды деп есептеледі.

Өмір және мансап

Нагель Нове-Место-над-Вахом қаласында (қазіргі Словакия, бұрын Вагуйхел және Австро-Венгрия империясының бір бөлігі) еврей отбасында дүниеге келген. 10 жасында АҚШ-қа эмиграциялап, 1919 жылы АҚШ азаматы атанған. 1923 жылы Нью-Йорк қалалық колледжінде бакалавр, ал 1931 жылы Колумбия университетінде «өлшем туралы» диссертациясымен философия докторы ғылымын қорғаған. Гуггенхайм стипендиясының арқасында 1934 жылдың тамызынан 1935 жылдың шілдесіне дейін Еуропада болып, континенттегі философиядағы жаңа бағыттармен танысқан. Рокфеллер университетінде бір жыл (1966-1967) оқығаннан басқа, Нагель өзінің барлық академиялық өмірін Колумбия университетінде өткізген. 1955 жылы ол Джон Дьюи атындағы философия профессоры болды, ал 1967 жылдан 1970 жылға дейін университет профессоры қызметін атқарған, содан кейін оқытуын жалғастырған. 1977 жылы ол Ұлттық ғылым академиясына сайланған аз ғана философтардың қатарында болды. Оның еңбектері геометрия, ықтималдық, кванттық механика және ғылымның редуктивті және индуктивті теориялары сияқты математикалық салалардың философиясын қамтыды. Оның «Ғылымның құрылымы» (1961) атты кітабы ғылымның аналитикалық философиясы саласын іс жүзінде қалыптастырды. Ол әртүрлі салалардағы түсіндірудің түрлерін қарастырды және ғылыми заңдардың немесе түсіндірулердің табиғатын біріктіруге жасалған тырысқандықтарға күмәнді қарады. Әр түрлі ғылымдардың терминдері арасында аналитикалық эквиваленттіліктерді (немесе «көпір заңдарын») енгізу арқылы ең негізгі ғылымның талаптарынан басқа барлық онтологиялық міндеттемелерді жоюға болатынын алғаш рет ұсынды. Сондай-ақ, ол әлеуметтік ғылымдар ғылыми екенін және табиғат ғылымдарымен бірдей стандарттарды қабылдауы керек деген пікірді қолдады. Нагель Моррис Рафаэль Коэнмен бірлесіп «Логикаға кіріспе және ғылыми әдіс» атты кітап жазды. Оның CCNY-дегі ұстазы Нагель атеист болған. Нагель 1962 жылы Америка философиялық қоғамының, ал 1981 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол Нью-Йоркте қайтыс болды. Оның екі ұлы болды: Александр Нагель (Висконсин университетінің математика профессоры) және Сидни Нагель (Чикаго университетінің физика профессоры). Нагельдің докторанттарының арасында Мортон Уайт, Патрик Суппс, Генри Кибург, Исаак Леви және Кеннет Шаффнер бар. 1969 жылы «Философия, ғылым және әдіс: Эрнест Нагельдің құрметіне арналған мақалалар» атты фестшрифт жарық көрді.