Шаштың дерматофит инфекциясы (Tinea capitis) – балаларда жиі кездесетін ауру. Шаш түсу, қабыну, қышу сияқты белгілерімен көрінеді. Диагностика және емдеу туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бас терісінің саңырауқұлақтық инфекциясы
Cutaneous fungal infection of the scalp
Tinea capitis (сонымен қатар "герпес тонсуранс", "шаштың теңелуі" және "tinea tonsurans" деп те белгілі). Бұл ауру негізінен Trichophyton және Microsporum туыстарындағы дерматофиттердің шаш өскініне енуінен туындайды. Клиникалық көрінісі әдетте шаштың бірыңғай немесе көптеген жерлерде түсуімен сипатталады, кейде "қара нүкте" үлгісімен (көбінесе сынған шаштармен), сонымен қатар қабыну, қабыршақтану, іріңдік және қышыну байқалуы мүмкін. Ересектерде сирек кездесетін tinea capitis көбінесе жасөспенің алдындағы балаларда, қыздарға қарағанда ұлдарда жиірек кездеседі. Tinea capitis-пен байланысты дерматофиттердің кем дегенде сегіз түрі бар. Трихофитон инфекциясының жағдайлары Орталық Америкадан АҚШ-қа дейін және Батыс Еуропаның кейбір аймақтарында басым. Microsporum түрлерінің жұқтырулары негізінен Оңтүстік Америкада, Оңтүстік және Орталық Еуропада, Африкада және Таяу Шығыста кездеседі. Ауру жұқпалы және оны адамдар, жануарлар немесе саңырауқұлақты қоныстандырған заттар арқылы жұқтыруға болады. Саңырауқұлақ бас терісінде клиникалық белгілері жоқ тасымалдаушы күйінде де болуы мүмкін. Tinea capitis-ті емдеу үшін ауызға қабылданатын саңырауқұлаққа қарсы препарат қажет; гризеофулвин - ең көп қолданылатын дәрі, бірақ тербинафин, итраконазол және флуконазол сияқты басқа жаңа микозға қарсы препараттар да қолданыла бастады.
Tinea capitis (also known as "herpes tonsurans", "ringworm of the hair", and "tinea tonsurans" The disease is primarily caused by dermatophytes in the genera Trichophyton and Microsporum that invade the hair shaft. The clinical presentation is typically single or multiple patches of hair loss, sometimes with a 'black dot' pattern (often with broken off hairs), that may be accompanied by inflammation, scaling, pustules, and itching. Uncommon in adults, tinea capitis is predominantly seen in pre pubertal children, more often boys than girls. At least eight species of dermatophytes are associated with tinea capitis. Cases of Trichophyton infection predominate from Central America to the United States and in parts of Western Europe. Infections from Microsporum species are mainly in South America, Southern and Central Europe, Africa and the Middle East. The disease is infectious and can be transmitted by humans, animals, or objects that harbor the fungus. The fungus can also exist in a carrier state on the scalp, without clinical symptomatology. Treatment of tinea capitis requires an oral antifungal agent; griseofulvin is the most commonly used drug, but other newer antimycotic drugs, such as terbinafine, itraconazole, and fluconazole have started to gain acceptance.
Симптомдары
Ол қалың, қабыршақты, кейде ылғалды ісіктер түрінде немесе кеңейіп жатқан қызыл сақиналар (сақиналық құрт) ретінде көрінуі мүмкін. Жиі кездесетін белгілері – бас терісінің күшті қышынуы, шашақ және саңырауқұлақтың теріге енген жерлерде шаш түсуі. Көбінесе шашақ немесе себореялық дерматиттен ажырату қиын. Америка Құрама Штаттарында ең көп кездесетін жағдай – мектеп жасындағы американдық ұлдарда. Тинеа капитистің үш түрі бар: микроспороз, трихофитоз және фавус; олар қоздырғыш микроорганизмге және симптомдардың сипатына байланысты ажыратылады. Микроспороз кезінде зақымдану – шаш өсімінің айналасындағы кішкентай қызыл түйіншік, ол кейін қабыршақтанады; соңында шаштар бас терісінен 1–3 мм жоғары үзіледі. Бұл ауруды негізінен Microsporum audouinii қоздырады, бірақ Еуропада M. canis көбінесе себепші саңырауқұлақ болып табылады. Бұл саңырауқұлақтың көзі әдетте ауру мысықтар мен қотанбалалар болып табылады; ол адамдар арасындағы тікелей байланыс арқылы немесе ластанған щеткалар мен тарақтарды пайдалану арқылы таралуы мүмкін. Америка Құрама Штаттарында трихофитозды көбінесе Trichophyton tonsurans қоздырады, ал T. violaceum Шығыс Еуропа, Африка және Үндістанда жиі кездеседі. Бұл саңырауқұлақ құрғақ, қабынуға қарсы жатпайтын, көлбеу пішіндес жапсырмаларды тудырады. Шаш түбіртегінен үзілгенде, қара нүктелер қалады. Фавусты T. schoenleinii қоздырады және Оңтүстік Африка мен Таяу Шығыста эндемикалық. Ол сары түсті, дөңгелек, тостаған тәрізді қабыршақтардан (скутула) тұрады, олар жиналып, шағын бұршақтай мөлшердегі ұя тәрізді шоғыр құрайды, әрқайсысының ортасынан шаш шығып тұрады. Бұл жасушалар үлкейіп, қабықшаға айналады, сондықтан ерекше зақымдануды тек қабыршақтың шетінен ғана көруге болады.
It may appear as thickened, scaly, and sometimes boggy swellings, or as expanding raised red rings (ringworm). Common symptoms are severe itching of the scalp, dandruff, and bald patches where the fungus has rooted itself in the skin. It often presents identically to dandruff or seborrheic dermatitis. The highest incidence in the United States of America is in American boys of school age. There are three type of tinea capitis, microsporosis, trichophytosis, and favus; these are based on the causative microorganism, and the nature of the symptoms. In microsporosis, the lesion is a small red papule around a hair shaft that later becomes scaly; eventually the hairs break off 1–3 mm above the scalp. This disease used to be caused primarily by Microsporum audouinii, but in Europe, M. canis is more frequently the causative fungus. The source of this fungus is typically sick cats and kittens; it may be spread through person to person contact, or by sharing contaminated brushes and combs. In the United States, Trichophytosis is usually caused by Trichophyton tonsurans, while T. violaceum is more common in Eastern Europe, Africa, and India. This fungus causes dry, non inflammatory patches that tend to be angular in shape. When the hairs break off at the opening of the follicle, black dots remain. Favus is caused by T. schoenleinii, and is endemic in South Africa and the Middle East. It is characterized by a number of yellowish, circular, cup shaped crusts (scutula) grouped in patches like a piece of honeycomb, each about the size of a split pea, with a hair projecting in the center. These increase in size and become crusted over, so that the characteristic lesion can only be seen around the edge of the scab.
Патофизиология
Инкуляция орнынан саңырауқұлақ төмен қарай өсіп, мүйізді қабатқа (stratum corneum) жетеді, онда ол кератинге еніп кіреді. Дерматофиттердің ерекшелігі – олар кератиназа ферментін өндіреді, бұл оларға кератинды қоректік зат ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Жұқтырған шаштар шағын болады, ал үш аптадан кейін сынған шаштардың клиникалық белгілері байқалады. Вуд лампасымен қарау M. canis, M. audouinii, M. rivalieri және M. ferrugineum жұқтырған шаштардың жарқын жасылдан сары-жасыл түске дейін флуоресценциясын, ал T. schoenleinii жұқтырған шаштардың күңгірт жасыл немесе көкшіл ақ түсін көрсетеді. M. canis инфекциясы бар адамдардың трихоскопиясы шаштың үстінде ерекше кішкентай үтір тәрізді шаштарды көрсетеді. Бас терісі биопсиясының гистопатологиялық зерттеуі мүйізді қабатта (stratum corneum) сирек орналасқан саңырауқұлақтарды және шаш түбірінен төмен қарай өсетін гифтерді, шаш өзегінің бетінде орналасқан күйін көрсетеді. Бұл тұжырымдар кейде жергілікті тіндердің қабыну реакциясымен байланысты болуы мүмкін.
From the site of inoculation, the fungus grows down into the stratum corneum, where it invades keratin. Dermatophytes are unique in that they produce keratinase, which enables them to use keratin as a nutrient source. Infected hairs become brittle, and after three weeks, the clinical presentation of broken hairs is evident. Wood's lamp examination will reveal bright green to yellow green fluorescence of hairs infected by M. canis, M. audouinii, M. rivalieri, and M. ferrugineum and a dull green or blue white color of hairs infected by T. schoenleinii. Individuals with M. canis infection trichoscopy will show characteristic small comma hairs. Histopathology of scalp biopsy shows fungi sparsely distributed in the stratum corneum and hyphae extending down the hair follicle, placed on the surface of the hair shaft. These findings are occasionally associated with inflammatory tissue reaction in the local tissue.
Емдеу
Дерматологтардың таңдаған емдеуі – қауіпсіз және арзан ауыздық препарат, гризеофулвин, *Penicillium griseofulvin* қырыққаяғының екіншілік метаболиті. Бұл қосылыс фунгистатикалық (саңырауқұлақтың өсуін немесе көбеюін тежейтін) қасиетке ие және саңырауқұлақтың микротубулалық жүйесіне әсер етеді, митоздық білікше мен цитоплазмалық микротубулалардың жұмысына кедергі келтіреді. Балаларға ұсынылатын доза 6–8 апта бойы 10 мг/кг/күн, бірақ *T. tonsurans* жұқтырған немесе емнің алғашқы 6 аптасы нәтиже бермеген жағдайда 20 мг/кг/күн дозасына дейін арттырылуы мүмкін. Басқа саңырауқұлақтық тері инфекцияларынан өзгеше, олар зардап шеккен аймаққа тікелей жағылатын кремдер сияқты жергілікті еммен емделуі мүмкін, гризеофулвин тиімді болу үшін ауыз арқылы қабылдануы керек; бұл препараттың саңырауқұлақтың тіршілік ететін шаш өсіндісіне енуіне мүмкіндік береді. Бұл емнің тиімділік деңгейі әдетте жоғары, 88–100% аралығында. *Tinea capitis* емдеу үшін әдебиетте жиі кездесетін басқа ауыздық саңырауқұлаққа қарсы препараттарға тербинафин, итраконазол және флуконазол жатады; бұл препараттар гризеофулвинмен салыстырғанда емдеу ұзақтығының қысқа болуының артықшылығына ие. 2016 жылғы рандомизацияланған бақыланатын сынақтардың мета-талдауында тербинафин, итраконазол және флуконазолдың трихофитонмен жұқтырған балаларға гризеофулвинмен бірдей тиімді екені, ал тербинафиннің *T. tonsurans* инфекциясымен ауырған балалар үшін гризеофулвиннен тиімдірек екені анықталды. Алайда, бауырға зиян келтіру немесе басқа препараттармен өзара әрекеттесу сияқты сирек кездесетін жағымсыз әсерлерге қатысты алаңдаушылықтар туындады; сонымен қатар, жаңа препараттар гризеофулвинге қарағанда көбінесе қымбатқа түседі. 2007 жылдың 28 қыркүйегінде АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы Lamisil (Terbinafine hydrochloride, Novartis AG өндірісі) 4 жастан асқан балаларға қолдануға бекітілген жаңа емдеу екенін мәлімдеді. Инфекцияны емдеу үшін препараттың саңырауқұлаққа қарсы гранулаларын баланың тағамына себуге болады. Ламизил гепатотоксикалық қауіптілікке ие және ауызда металл дәмді тудыруы мүмкін.
The treatment of choice by dermatologists is a safe and inexpensive oral medication, griseofulvin, a secondary metabolite of the fungus Penicillium griseofulvin. This compound is fungistatic (inhibiting the growth or reproduction of fungi) and works by affecting the microtubular system of fungi, interfering with the mitotic spindle and cytoplasmic microtubules. The recommended pediatric dosage is 10 mg/kg/day for 6–8 weeks, although this may be increased to 20 mg/kg/d for those infected by T. tonsurans, or those who fail to respond to the initial 6 weeks of treatment. Unlike other fungal skin infections that may be treated with topical therapies like creams applied directly to the affected area, griseofulvin must be taken orally to be effective; this allows the drug to penetrate the hair shaft where the fungus lives. The effective therapy rate of this treatment is generally high, in the range of 88–100%. Other oral antifungal treatments for tinea capitis also frequently reported in the literature include terbinafine, itraconazole, and fluconazole; these drugs have the advantage of shorter treatment durations than griseofulvin. A 2016 meta analysis of randomized controlled trials found that terbinafine, itraconazole and fluconazole were at least equally effective as griseofulvin for children infected with Trichophyton, and terbinafine is more effective than griseofulvin for children with T. tonsurans infection. However, concerns have been raised about the possibility of rare side effects like liver toxicity or interactions with other drugs; furthermore, the newer drug treatments tend to be more expensive than griseofulvin. On September 28, 2007, the U. S. Food and Drug Administration stated that Lamisil (Terbinafine hydrochloride, by Novartis AG) is a new treatment approved for use by children aged 4 years and older. The antifungal granules can be sprinkled on a child's food to treat the infection. Lamisil carries hepatotoxic risk, and can cause a metallic taste in the mouth.
Эпидемиология
Микроспорум және трихофитон түрлерінің қоздырғыштарынан туындайтын бас терінің жегі (киіз бет) көптеген елдерде эндемикалық, жұқпалы ауру болып табылады. Негізінен 6-10 жас аралығындағы жасөспірімдерге дейінгі балаларды зардаптандырады, әйелдерге қарағанда еркектерде көбірек кездеседі; ауру он алты жастан асқанда сирек кездеседі. Жұқпаның тікелей байланыс арқылы таралатыны болғандықтан, мектептерде және балалар тығыз орналасқан басқа да орындарда ірі жарылыстар тіркелген; алайда, жұқтырған заттармен (фомиттермен) ластану арқылы жанама таралу да инфекцияның таралуына ықпал етуі мүмкін. АҚШ-та бас терінің жегі балалар арасында 3-8% жиілікпен кездеседі деп есептеледі; жұқтырған адаммен байланыста болған үй шаруашылықтарының үштен бірі ешқандай белгілерсіз ауруды тасымалдауы мүмкін. Бас терінің жегін тудыратын саңырауқұлақ түрлері географиялық аймаққа байланысты әртүрлі болады және уақыт өте келе өзгеріп отыруы мүмкін. Мысалы, Microsporum audouinii 1950 жылдарға дейін Солтүстік Америка мен Еуропада басым этиологиялық агент болды, бірақ қазір АҚШ-та Trichophyton tonsurans көбірек кездеседі және Еуропа мен Ұлыбританияда да жиілеп барады. Бұл өзгеріс, T. tonsurans-қа қарағанда M. audouinii-ге қарсы тиімдірек гризеофулвиннің кеңінен қолданылуымен байланысты деп саналады; сонымен қатар, иммиграция үлгілерінің өзгеруі және халықаралық саяхаттардың артуы T. tonsurans-ты жаңа аймақтарға таратуы мүмкін. Таралу жиілігі артқан тағы бір саңырауқұлақ түрі – Trichophyton violaceum, әсіресе Ұлыбритания мен Еуропаның қалалық тұрғындары арасында.
Tinea capitis caused by species of Microsporum and Trichophyton is a contagious disease that is endemic in many countries. Affecting primarily pre pubertal children between 6 and 10 years, it is more common in males than females; rarely does the disease persist past age sixteen. Because spread is thought to occur through direct contact with affected individuals, large outbreaks have been known to occur in schools and other places where children are in close quarters; however, indirect spread through contamination with infected objects (fomites) may also be a factor in the spread of infection. In the US, tinea capitis is thought to occur in 3 8% of the pediatric population; up to one third of households with contact with an infected person may harbor the disease without showing any symptoms. The fungal species responsible for causing tinea capitis vary according to the geographical region, and may also change over time. For example, Microsporum audouinii was the predominant etiological agent in North America and Europe until the 1950s, but now Trichophyton tonsurans is more common in the US, and becoming more common in Europe and the United Kingdom. This shift is thought to be due to the widespread use of griseofulvin, which is more effective against M. audounii than T. tonsurans; also, changes in immigration patterns and increases in international travel have likely spread T. tonsurans to new areas. Another fungal species that has increased in prevalence is Trichophyton violaceum, especially in urban populations of the United Kingdom and Europe.