Кіріспе

Ирландиялық регбиші және Виктория кресінің иегері Том Крен.

Майор доктор Томас Джозеф Крен (19 сәуір 1873 – 25 наурыз 1923) – ирландиялық регбиші, Ұлыбритания армиясының әскери қызметшісі және дәрігер. Екінші Бур соғысы кезінде Императорлық жеңіл ат әскерінде қызмет еткенде Виктория кресімен марапатталды. 1902 жылы Корольдік хирургтар колледжінің құрметті мүшесі атанды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік армияның медициналық корпусында қызмет етіп, Еңбегі үшін орденмен марапатталды. Крен Ленстер, Ирландия және Британ аралдары үшін регби ойнады. 1894 жылы ол Үйішілік елдер чемпионаты мен үш жүлделі коронаны жеңіп алған Ирландия құрамасының алғашқы мүшесі болды. 1896 жылы Ирландияның екінші рет Үйішілік елдер титулын жеңіп алуына көмектесті. Ол Виктория кресімен марапатталған үш ирландиялық регбишінің бірі. Қалған екеуі – Екінші Бур соғысында Императорлық жеңіл ат әскерінде қызмет еткен Роберт Джонстон және Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Фредерик Харви. Крен, Джонстон және Харви барлығы «Уандерс» клубында регби ойнады. 1896 жылы Крен мен Джонстон Оңтүстік Африкаға тур жасаған Британ аралдары құрамасының құрамында болды.

Отбасы

Кран Дублиндегі Доусон және Нассау көшелерінің қиылысында орналасқан Моррисон қонақүйінде дүниеге келді. Кейбір мәліметтерде оның туған жері 1901 жылы Виктория кресін (VC) жеңген кездегі Кран отбасының үйі – No. 21 Нортбрук жолы деп көрсетіледі. Ол Майкл Теобальд Кран мен оның әйелі Эмманың бесінші баласы болды. Майкл Кран – Тіпперри округіндегі Фетхард қаласынан шыққан, Ирландия жер комиссиясында қызмет еткен адвокат еді. Оның анасының ата-анасы, Джон мен Мэрианна Данн, оның туған қонақүйінің иелері болды. Данн отбасы Эскер Хаусы, Верхняя Ратминс-роудта тұрды, ал Кранның үш үлкен қарындасы – Мэри, Эмма және Элеонора осы жерде дүниеге келді. Оның үлкен және кіші інілері Джон мен Фрэнк те Моррисон қонақүйінде туды. Үшінші інісі Ричард нәресте кезінде қайтыс болды, ал төртінші қарындасы Элис Мэри 1879 жылы No. 7 Жоғарғы Пемброк көшесіндегі Кран отбасының үйінде дүниеге келді. Кейіннен Элис 1896 жылы Оңтүстік Африкаға жасалған британдық аралдар экспедициясында Кранның регбидегі әріптесі Александр Финдлэйтер Тодтқа үйленді. Джон әкесінің жолын жалғастырып, Жер комиссиясында адвокат болды, ал оның ұлдарының бірі – Фр. К. П. Кран, Екінші дүниежүзілік соғыста I корпустың әскери капелланы және 1956 жылдан 1962 жылға дейін Ирландия қорғаныс күштерінің бас капелланы болды. Фрэнк инженерлік мамандық алды, Канадаға эмиграциялады, онда 1908-09 жылдары Канада үкіметі тапсырысымен Саскачеванды зерттеуді жүргізді. Бұл «Фрэнк Кранның Жаңа Солтүстік-Батысқа жасаған экспедициясы» деп аталады, ал Принс Альберт ұлттық паркіндегі Кран көлі оның құрметіне аталды. Кран өзінің ағасы, Типперри округінің Клонмель қаласындағы табысты дәрігер және азаматтық медициналық қызметкер доктор Томас Джозеф Кранның есімімен аталды. Сондай-ақ Клонмельден шыққан, 1885 жылы Хартум құлағаннан кейін Суданда генерал Грэмнің Суакин экспедициясында болған, оның әкесінің туысы және жақын досы полковник доктор Джон Джозеф Кран да болды. Джон Англия мен колониялардағы аға медициналық қызметкер болды, сондай-ақ 1886 жылы Боғаз қоныстарының бас азаматтық медициналық қызметкері (PCMO) лауазымын атқарды. Джон Кран мектепте оқыған кезде Клонгуэсте Армияның медициналық бөлімінің бастығы болды. Соңында Кран осы екі адамның жолын жалғастырып, табысты дәрігер және Корольдік армияның медициналық корпусының құрметті офицері болды.

Білім

Крин мен оның ағалары бастапқыда Бельведер колледжі мен Католик университеті мектебінде оқығаннан кейін Клонгуес Вуд колледжінде пансионда оқыды. Томас 1889 жылдан 1891 жылға дейін Клонгуесте оқыды. Ол студент кезінде жақсы спортшы ретінде танылды, тек регбиде ғана емес, сонымен қатар төртінші және жарты шақырымға жүгіруде де көзге түсті. Оңтүстік Африкаға көшкеннен кейін ол Йоханнесбург Уондерерс клубы үшін ойнады. Тур капитаны Джонни Хаммонд 21 ойынның тек жетісінде ғана қатысты, ал Криан оның болмаған кезде капитандық міндетін өз мойнына алды, соның ішінде екі тестілік ойында да. Ол осы кездесулерде қарын мен қолға жарақат алды және 1902 жылдың ақпан айында Англияға қайтарылды, онда толыққандай жазылып кетті. Бір аптадан соң, 1902 жылдың 20 наурызында Сент-Винсент ауруханасы футбол клубының мүшелері оның құрметіне "Дельфин" қонақүйінде кеш өткізді. Сол жылдың мамыр айында ол Ирландия Корольдік хирургтар колледжінің құрметті мүшесі аталды. 1902 жылдың 3 қыркүйегінде Корольдік армия медициналық корпусының капитаны болып тағайындалды және Олдершот гарнизонына орналастырылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1905 жылы Крен Испанияның Малага қаласынан Дон Томас Хередияның қызы Викторияға үйленді және екі ұлы – Виктор (жас кезінде қайтыс болған), Патрик, және бір қызы – Кармен дүниеге келді. Виктория Креннің әпкесі Элиспен Роемптон мектебінде оқыған кезінен бері жақын дос болған. 1906 жылдың 8 қыркүйегінде ол армия резервіне өтті және Харли көшесінде жеке практикасын ашты.

Кейінгі жылдар

Крин Харли-стриттегі тәжірибасына қайта оралды, бірақ соғыстағы қызметі оның денсаулығына күрт әсер еткендіктен, ол бизнесті сақтап қала алмады. Өмірінің соңында Крин қаржылық қиындықтарға тап болды және 1922 жылдың маусым айында банкрот деп жарияланды. Ол 1923 жылдың 25 наурызында 49 жасында Лондонның Мейфэр ауданындағы 13 Квин-стрит мекенжайындағы үйінде қант диабетінен қайтыс болды. 2001 жылдың 1 тамызында Оңтүстік Африка почтасы Екінші Бур соғысының еске алу шаралары аясында Кринді бейнелеген марка шығарды. 2019 жылы оның тарихы, басқа Жолшықтар Виктория кресінің иегерлері Роберт Джонстон және Фредерик Морис Уотсон Харвидің тарихымен бірге Эшли Моррисон режиссерлік еткен және продюсерлік еткен "Біздің орнымызды белгілейік" атты деректі фильмде көрсетілді.