Кіріспе
Osella – итальяндық жарыс машиналарын жасаушы және бұрынғы Формула-1 командасы. Олар 1980 жылдан 1990 жылға дейін 132 Гран-приде қатысты. Екі мәрте ұпай жинап, әлем чемпионаттарында бес ұпай алды.
Osella is an Italian racing car manufacturer and former Formula One team. They participated in 132 Grands Prix between 1980 and 1990. They achieved two points finishes and scored five world championship points.
Алғашқы жылдары
Osella компаниясы 1965 жылы Вольпианода бұрынғы ралли жүргізушісі Энцо Оселла құрды. Команда 1965 жылдан бастап Италиядағы жергілікті және ұлттық жарыстарда Abarth спорттық көліктерімен жарысқа қатысып өмірін бастады. 1974 жылы Оселла Abarth спорттық көліктерінің зауыттық бағдарламасын өз мойнына алып, бір орындық жарыстарға көшті. 1975 жылы команда Джорджио Франсиа және Дюилио Труффомен Еуропа Формула 2 чемпионатына қатысып, өз машинасы – BMW қозғалтқышымен жұмыс істейтін Osella FA2 көлігімен бірнеше жетістікке қол жеткізді. Оселла келесі маусымда да Формула 2-де қатысты, бірақ қаржылық қиындықтар команданың бәсекеге қабілетсіздігіне әкеп соқты және маусым аяқтамас бұрын чемпионаттан шығып кетті. Келесі жылдары FA2 көліктеріне кейде жеке командалар қатысты, солардың бірі – швейцариялық саяхалық автомобильдер жүргізушісі Шарли Кизер. Осы тәжірибе Оселланы басқа командалар үшін көлік құрастырушы болуға итермеледі. "Тойота" немесе "Лансия" қозғалтқыштарымен жабдықталған Osealla FA3 Формула 3 көлігі 1976 жылы неміс және итальяндық F3 чемпионаттарында жарысты, бірақ айқын нәтижелер көрсетпеді. Осыдан кейін команда 1977 және 1978 жылдары жергілікті спорттық автомобильдер жарыстарына қатысуға бел буды.
Формула 2-ге қайта оралу
1979 жылы Озелла Еуропа Формула 2 чемпионатына қайта оралды, американдық жүргізуші Эдди Чивер жақсы қолданылған FA2 машинасымен жарысты, ол да BMW қозғалтқышымен жабдықталған еді. Бұл машина үш жарыста жеңіске жетіп, Чиверді чемпионатта төртінші орынға шығарды. Ente Tabacchi Italiani темекі компаниясының MS бренді арқылы қолдауын алғаннан кейін, Энцо Озелла өзінің қызметін Формула 1 деңгейіне көтеруге шешім қабылдады.
Формула бірінші
Оселланың бірінші Формула-1 машинасы, FA1, Джорджио Стирано жобалаған. Ford Cosworth DFV қозғалтқышымен жабдықталған автомобиль көк және ақ түсте жасалған, бүйір бөліктерінде ірі Denim брендінің логотипі орналасқан. Маусымның қиын басталғаннан кейін Эдди Чивер тұрақты түрде жарысқа іліксе де, бүкіл маусымда тек бір жарысты аяқтады. Автомобильдің сенімділігі нашар болды және аэродинамикалық тұрғыдан тиімді емес еді. Көптеген бөліктер өздері жасалды – бұл стратегия қаржылық жағынан қолайлы болғанымен, көбінесе сапасыз материалдарға әкеп соқты. 1982 жылғы маусымда Оселла екі машинаны ұсынды: біреуі Жан-Пьер Жариерге, екіншісі Риккардо Палеттиге. Команда жаңа машинаны жобалау үшін Джорджио Валентини мен Тони Саутгейтті шақырды, ал Энцо Оселланың өзі де үлес қосты. Алайда, бұл әрекеттердің көпшілігі аз нәтиже берді, себебі жоғары технологиялық шешімдерді қаржыландыру мүмкін болмады. Жариер 1982 жылы Имолада төртінші орын алды (онда барлығы 14 машина қатысты) және жас команда үшін тұңғыш рет Чемпионат ұпайларын жеңіп алды. Маусым соңында трагедия орын алды: 1982 жылғы Канада Гран-приінде Риккардо Палетти старт кезінде апатқа ұшырап қаза тапты. 1983 жылы команда қайта құрылды және Пьеркарло Гинзани мен Тео Фабидің кіші інісі Корадо Фаби шақырылды, ол жақында Формула-2 Еуропа чемпионатында жеңіске жеткен еді. Қаржы тапшылығы мен машинаның сенімділігіне қатысты мәселелер жүргізушілерге күнтізбедегі көптеген жарыстарға ілігуге кедері келтірді, ал Фабидің Германия Гран-приінде алған 10-шы орыны маусымның ең жақсы нәтижесі болды. 1984 жылы Оселла Гинзаниді сақтап, екінші машинаны жас австриялық Джо Гартнерге берді. Гинзани 1984 жылғы Даллас Гран-приінде бесінші орын алғанда ұпай жинады. Гартнер Монцада бесінші орынды иеленді, бірақ ол да, ATS командасынан шыққан Герхард Бергер де ұпай алған жоқ, себебі олардың командалары маусым басында ресми түрде бір машинаны ғана тіркеген еді. 1985 жылғы маусымда Гинзани Хьюб Ротенгаттермен жұптасты, бірақ екеуі де ұпай жинаған жоқ. 1986 жылы команданың жұмысын жалғастыру үшін жүргізушілерден демеушілік табуды сұрауға кірісті. Командамен Формула-1 мансабын бастаған кейбір жүргізушілер, мысалы Алекс Каффи және Габриэль Таркини, құрметті мансапқа ие болды, ал басқалары, мысалы Аллен Берг және Франко Форини, келгенімен тез жоғалып кетті. Бұл жүргізушілердің ешқайсысы команданы алға жылжыта алмады, ал Оселла бәсекеге қабілеттілігін жақсартуда елеулі прогресске жете алмады.
Alfa Romeo-мен серіктестік
1980 жылдардың ортасында Osella компаниясы Alfa Romeo зауытының табиғи аспирациялық (1983–84) және турбо (1984–88) нұсқаларындағы қозғалтқыштарымен қамтамасыз етілді. Alfa қозғалтқыш бағдарламасы командаға күшті турбо эрасында сақталуға көмектесті, бірақ бәсекеге қабілеттілігін арттыра алмады. 890T Alfa турбо қозғалтқышының сенімділігі төмен болды. Турболар жиі жарылып, қажетті сенімділік деңгейіне жету үшін қуаты турбосыз автомобильдердің қуатына дейін төмендетілуге мәжбүр болды. Alfa Romeo-ның бас дизайнері Карло Чити командаға техникалық тұрғыдан көмектесті. 1983 жылғы Alfa Romeo 183T негізінде жасалған 1984 жылғы Osella FA1F-тен бастап, 1988 жылғы F1 маусымындағы FA1L-ге дейінгі барлық Osella модельдері бастапқы Alfa дизайнынан туындады. 1988 жыл – турбо қозғалтқыштарға тыйым салынған соңғы жыл – команда 890T-ді "Osella V8" деп қайта атады. Бұл Alfa-ның бас компаниясы Fiat команданың 890T қозғалтқышына байланысты жариялаған теріс жарнамасына көңілі тоюынан болды, сондықтан олар қозғалтқышты пайдалануға рұқсат бергенмен, Alfa Romeo атауын қолдануға жол бермеді. Жүргізуші Никола Ларини Монцадағы маусымға дейінгі сынақтарда жақсы нәтижелер көрсеткеннен кейін, команда 1988 жылға жақсы көрсеткіштерге үміттене бастады, себебі көптеген командалар 1989 жылға дайындық үшін табиғи аспирациялық қозғалтқыштарға көшкен болатын. Алайда, FA1L машинасының ескірген турбо қозғалтқышы бұл сынаққа төтеп бере алмады. Ларини жиі біліктілікке немесе тіпті алдын ала біліктілікке ілікпеді, сондай-ақ шассиге заңсыз өзгерістер енгізгендіктен тексеруден өтпегендігі үшін Сан-Марино Гран-приінен шеттетілді. Маусым соңында Энцо Озелла Alfa Romeo-мен жасасқан келісімшарын тоқтатты.
Косворт электр станциясы және Фондметалл
1989 жылғы маусымда жақсару байқалды. Толығымен жаңа, Cosworth DFR қозғалтқышымен жабдықталған Osella FA1M біліктілік кезеңдерінде жақсы өнер көрсетті (әсіресе, Жапон Гран-присінде, онда Ларини 10-шы орынға іліккен). Бірақ, біліктіліктегі сәтті өнер көрсету жарыстарда жақсы нәтижелерге ұласпады. Автокөліктер бірнеше техникалық бұзуларға байланысты финиш сызығына сирек жетті. Ең көңілді қалдырған жарыс – Канада Гран-приі болды, онда Ларини жарыс барысында үшінші орынға көтерілді, бірақ FA1M-нің электр жүйесіне су кіргеннен кейін бұзылып, жарыстан шықты. Маусым соңында, Австралия Гран-присі кезінде Гинзани Нельсон Пикемен Lotus көлігімен жоғары жылдамдықпен соқтығысып, білезігін жарақаттады. Содан кейін Гинзани зейнетке шығуын мәлімдеді. 1990 жылы Энцо Оселла командасының үлесін металл өңдеу саласындағы ірі кәсіпкер Габриэле Румиге сатты, бұл Румидің Fondmetal компаниясымен жасалған демеушілік келісімнің бір бөлігі болды. 1990 жылғы F1 маусымында команда француз пилоты Оливье Груйяр үшін бір көлікке қатысты. 1990 жылдың соңында Руми команданың қалған бөлігін толығымен иеленді және оны Fondmetal деп атады. Румидің қатысуы Оселланың Формула-1 әрекеттерінің аяқталуын білдірді.
Спорттық автокөліктер
Формула-1 кезеңінде Озелла спорттық автомобильдер құрастыруды жалғастырды. Шындығында, бұл Вольпианоға тұрақты түрде жұмыс пен қаржы әкелетін сирек жобалардың бірі болды, әсіресе тауға көтерілу жарыстарында. Мауро Нести Еуропа және Италия чемпионаттарының бірнеше мәрте жеңімпазы болды, ал PA9 және PA9/90 модельдерімен көптеген басқа да жүргізушілер қатысты. Осы спорттық автомобильдердің бір бөлігі Can Am сериясына да қатысты, бірақ айқын жетістікке жете алмады. Ең үлкен жетістік 1984 жылғы Can Am маусымында 2 литрлік класта үшінші орын алған кезде болды. Көлік Армандо Трентини басқарған Osella PA10 болды және чемпионаттағы жалғыз екі орындық автомобиль еді. Қалған 2 литрлік кластағы бәсекелестер жабық дөңгелектері бар бір орындық F2 машиналарынан тұрды. 1990 жылдары Озелла Италияның оңтүстігіндегі Ателлаға көшіп, өте бәсекеге қабілетті спорттық автомобильдерді өндіру үшін жаңа, заманауи зауыт салды. Олардың көп бөлігі жеке тұлғаларға сатылды, ал қалғандары Osella командасымен бірнеше сыныптарда жарысқа қатысты. Команда әсіресе тауға көтерілу жарыстарында табысқа жетті. 1995 жылы Osella командасының жүргізушісі Паскуале Ирландо Osella PA20 көлігімен Еуропа тауға көтерілу чемпионатының 9 жарысын жеңіп алды. Ол 1997, 1998 және 1999 жылдары қатарынан чемпион атанды. Оның ізбасары Фабио Данти 2000 жылғы чемпионатта жарыс кезінде Osella машинасымен апатқа ұшырап қайтыс болды. Франц Цхагер және Мартин Крисам сияқты тауға көтерілу жұлдыздары Osella машиналарын пайдалануды жалғастыруда. 2001 жылы зауыт Туринге жақын Вероленгоға көшіріліп, тауға көтерілу және шағын спорттық жарыстарға арналған спорттық автомобильдерді құрастыруын жалғастырды. 2022 жылдың соңында Osella Motorsports LTD және Osella Engineering компаниялары бірікті. Энцо Озелла мен Джузеппе Ангиулли басшылығымен, қазір Osella corse деп аталатын компания E2B класындағы PA21 JrB сияқты автомобильдерді өндірді, оларды 1000-нан 1600 куб.см дейінгі мотоцикл қозғалтқыштарымен жабдықтауға болады, бұл конфигурация тауға көтерілу және трек жарыстарына ыңғайлы. Энцо Озелланың сөзіне göre, бұл жаңа ынтымақтастық "Osella-ға жаңа өмір сыйлады, сонымен қатар команданы жетелейтін рухқа да демеу берді".