Кіріспе
Американдық романист (1952–2019)
Брэдфорд Суэйн Линавейвер (1 қыркүйек 1952 – 29 тамыз 2019) – американдық ғылыми фантастика жазушысы, кино продюсері, актер және журнал баспагері. 40 жылдық мансабында ол роман, әңгімелер және сценарийлерден тұратын шығармалар жиынтығын жасады.
Алғашқы жылдар және білім
Брэд Линавейвер 1952 жылдың 1 қыркүйегінде Солтүстік Каролина штатының Вашингтон қаласында Мелвилл мен Джун Линавейвердің (қыз есімі Суэйн) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. 1958 жылы, Брэд алты жасқа толғанда, отбасы Флорида штатының Орландо қаласының шетіне көшіп келді, онда оның әкесі жылжымайтын мүліктерді дамыту және инвестициялармен айналысты. Линавейвер Флорида мемлекеттік университетіне түсуге дейін Ориндж округінің мемлекеттік мектептерінде оқыды. Ол Роллинс колледжінің ақындар мен жазушыларға арналған бағдарламасында М.Ф.А. дәрежесін алды. Жергілікті YAF бөлімінде консервативтік және либертариандық идеологиялар өкілдік етілді, бұл Линавейверді сол кездегі колледж кампустарында жақтастар үшін бәсекелес болған түрлі саяси философиялар туралы жазуға және пікір алмасуға итермеледі. Бұл оның ұлттық басылымға алғашқы сатылуына әкелді – "Тілек" атты қысқа мақала, онда социализмге қарсы капитализмнің артықшылықтары дәлелденді. Мақала YAF баспасының "The New Guard" журналында жарияланды. Сол басылымдағы келесі мақалалар қоғамдық зиялы, консервативті жазушы және YAF негізін қалаушы Уильям Ф. Баклидің назарын аударды. Линавейвер мен Бакли достық қарым-қатынас орнатып, хат алмасып, Бакли 2008 жылы қайтыс болғанға дейін ондаған жылдар бойы байланыста болды. Осы қарым-қатынас арқылы Линавейвер ақырында Баклидің "National Review" журналында эсселер жариялады. Ол кезде Линавейвердің жазулары Рональд Рейганның назарына да ілікті. Радио хабарламасы Рейганның "Өзінің дауысымен" CD жинағына және "Рональд Рейганның күнделікті даналығы: Өзінің қолымен жазылған оқиғалар" кітабына енгізілді. Линавейвер Рейганның қолдауы туралы ондаған жылдар өткен соң ғана білді. Ол бұл туралы ертерек білген болса, мансабының бағытын өзгертетін еді деп ойлады: "Мен ешқашан Голливудта мансап құрамас едім. Мен Вашингтондағы саяси мақалаларды жазуға тырысқан, саяси сөздерді жазушы болуға Рейганның қолдауын пайдалануға ұмтылған жай ғана саяси манипулятор болар едім. Бүгінгіден де нашар либертариан болар едім." Фред Олен Рей. "Милық қызықтамалар" фильмі 298 долларлық бюджетпен аяқталды. Линавейвердің Реймен байланысы өмірі бойы сақталды, оның ішінде Линавейвер жазған және Рей продюсерлік еткен "Джек О" жобасы, сондай-ақ 2011 жылы Рейдің фильмі "Супер Жеті қанатты", онда Линавейвер атқарушы продюсер болды. Линавейвердің тәуелсіз фильмдермен ұзақ байланысы "The Boneyard Collection", "Space Babes Meet the Monsters" және "The Low Budget Time Machine" сияқты төмен бюджетті видеофильмдерге авторлық құқықтарды жазуды да қамтыды. Линавейвердің Реймен және басқалармен байланысы көптеген тәуелсіз фильмдерде шағын актерлік рөлдерге, соның ішінде 16 толыққанды және бірқатар атаусыз рөлдерге әкелді.
Ғылыми фантастика
Линавейвердің алғашқы жарияланған ғылыми-фантастикалық туындысы 1980 жылғы шілде айындағы Fantastic журналының "Бәсекелес" атты қысқа әңгімесі болды, ол кейіннен Атланта радио театры компаниясымен радиоспектакль және сахналық қойылым ретінде өңделді.
Мұз ай
Көп ұзамай Линавейвердің "Мұз айы" атты ең басты туындысы жарық көрді. Бұл – нацистік Германияның атом бомбасын бірінші болып жасап, оны Кеңес Одағы мен Ұлыбританияны жеңу үшін қолданып, кейін АҚШ-пен тең түскен, ал АҚШ Жапонияны жеңу үшін өз атом бомбасын қолданған тарихтың басқаша баяны. Бұл туынды Линавейверге экономикалық модельдердің (Германиядағы ұлттық социализм, АҚШ-тағы либертариандық) әртүрлі нәтижелерін, сондай-ақ нацистік режимнің көпке белгісіз культтік негіздері мен сенімдерін кеңінен зерттеуге мүмкіндік берді. Бұл жұмыс алғашқыда повесть түрінде басталды, ол көп ұзамай ғылыми фантастика қауымдастығының назарын өзіне тартты, нәтижесінде 1983 жылы "Небула" сыйлығына ұсынылып, сол санатта финалист атанды. Линавейвер кейіннен повесті романға дейін кеңейтіп, либертариандық ғылыми-фантастика жазушыларының қатарындағы беделді автор ретінде танылып, "Прометей" сыйлығын жеңіп алды. Роман Роберт А. Хайнлайн, Исаак Азимов, Рей Брэдбери және Уильям Ф. Бакли, кіші сынды көрнекті жазушылардың мақтауын алды. Көптеген сыншылар экономикалық тақырыптарды жеткізудегі шеберлік пен Линавейвердің нацистік элиталардың көпке белгісіз культтік сенімдерін (оның ішінде жердің ішінің қуыс болуы және мұздан жасалған ай туралы) зерттеулерін жоғары бағаласа, кейбіреулері сюжеттің өрісіне сын көзбен қарады, ақпараттың көптігі "ойды өршітпей, шаршатады" деген пікір білдірді.
Басқа романдар
Оның сол аттас телесериалға негізделген «Слайдерлер» романы коммунизмді жан-жақты сынап, Линавейвер мансабының басында «Тілек» романында алғаш зерттеген ойларын кеңейтеді. Оның басқа романдары: «Жаз аяқталған соңғы жер» (The Land Beyond Summer), Даффид аб Хьюмен бірлесіп жазылған, актер Ричард Хатчпен үш «Батлстар Галактика» романы және Дж. Кент Гастингспен «Анархия» (Anarquia) – Испания Азамат соғысы тарихының балама нұсқасын зерттейтін туынды. Оның әңгімелер жинағының алғашқысы «Клоунфейс» деген атпен жарық көрді. Линавейвер өмірі бойы 50-ден астам әңгіме жазды, олар басылымға шықты. 1993 жылы Линавейвердің «Негізсіз инаят» әңгімесі Майк Резниктің «Альтернативті жауынгерлер» антологиясында жарияланды. 1998 жылы Линавейвердің «And to the Republic For Which It Stands» әңгімесі Гарри Тертлдоувтың «Alternate Generals» антологиясында жарық көрді. 2005 жылы оның «Жақсы қап» әңгімесі Тертлдоувтың тағы бір антологиясы «Альтернативті генералдар III» жинағына енді. 2004 жылы ол бұрынғы киножурнал редакторы және кино естеліктерін жинаушы Форрест Джей Акерменмен бірлесіп «Ертеңгі әлемдер» (Worlds of Tomorrow) кітабын жазды. Қатты мұқабалы кітаптың бетінде Акерменнің бай коллекциясынан алынған ғылыми-фантастиканың Алтын ғасыры суреттері, авторлардың толық түсті репродукциялары мен түсіндірмелері берілген. Линавейвер Эд Крамермен бірге TOR баспасынан шыққан, либертариандық ғылыми-фантастика антологиясы «Бос кеңістік» (Free Space) редакторы болғаны үшін екінші Прометей сыйлығын алды. Оның бірнеше әңгімелері Еллен Датлоудың «Жылдың ең жақсы фантастикасы мен қорқынышы» жинағында Арнайы мақтауға ие болды. Олардың ішінде «Лон Чейни фабрикасы», «Қалдықтар», «Нағыз сұлу» және «Чамп-хост» әңгімелері бар. «Білім қайнарлары» (Wells of Wisdom) ғылыми-фантастикалық әңгімесі Небула сыйлығының іріктеу кезеңіне ілігіп, Кэтрин Оксенберг оқыған «Галактика аудио жобасының» бір бөлігі болды.
Веб сериалдар
Линауивер сонымен қатар онлайн контент жазып, өндірді, оның ішінде Ричард Хатч қатысқан, жүлделі «Кремнийлі кісі өлтіруші» веб-сериалы, қазір YouTube-та қолжетімді.
Журнал шығару
Линавейвердің Голливудтағы көп жылдық тәжірибесі, сол жерде өмір сүргенде танысқан оқиғалары мен адамдары, оның Mondo Cult киножурналын баспагер ретінде құруына әкелді. Журнал Линавейвердің түрлі достары мен байланыстары туралы мақалалар мен әдеби туындыларын жариялады, соның ішінде Battlestar Galactica актері Ричард Хатч, ғылыми фантастика жазушысы және коллекционері Форрест Дж. Акерман, консервативті саяхатшы, баспагер және тележүргізуші Уильям Ф. Бакли кіші, ересек кино жұлдызы Траси Лордс, сондай-ақ фантастикалық әңгімелердің белгілі авторы Рей Брэдбери және Линавейвердің колледж кезіндегі досы, YAF ұйымының әріптесі, Джорджия штатының өкілі Чесли В. Мортон. Mondo Cult журналын бұрынғы Famous Monsters of Filmland журналының редакторы Джесси Лилли басқарады.
Хайнлайнның мыс пулеметі
Линавейвер сигнал беруге арналған қарудың, немесе кішкентай мыс пушканың иесі болды, ол бастапқыда ғылыми-фантастика жазушысы Роберт А. Хайнлайнға тиесілі болған. Хайнлайн және оның әйелі Вирджиния 1964 жылы Голдвотердің сайлау кампаниясынан кейін дереу осы пушканы сатып алды. Кейіннен ол Хайнлайнның 1966 жылғы романының жұмыс атауы болған "Мыс пушка" романына шабыт берді, ол ақырында "Ай қатал әулеті" деп аталды. Осы романда Хайнлайн, өзін-өзі басқарудың шындықты түсінбеу салдарынан туындаған иллюзия екенін көрсететін мысал келтіріп, пушкаға сілтеме жасайды. Шамамен 30 жыл бойы, мыс пушкадан оқ ату Хайнлайн отбасының 4 шілдедегі дәстүрі болды. Вирджиния Хайнлайн 1988 жылы күйеуінің қайтысынан кейін пушканы өзінде қалдырды, ал 2003 жылы Вирджиния қайтыс болғаннан кейін, оны Линавейверге өсиет етіп қалдырды. Линавейвер пушканы жұмыс жасайтын күйге келтірді және кейіннен 2007 жылы YouTube-қа пушкадан бірнеше рет оқ атып тұрған видеоны (өте аз зарядтармен) жариялады.
Өлім
Брэд Линавейвер, 66 жасында, 2019 жылдың 29 тамызында Флорида штатының Апопка қаласындағы үйінде қатерлі ісіктен көз жұмды.