Кіріспе
II ғасыр грек грамматигі және софисті Юлий Полюкс (Ἰούλιος Πολυδεύκης, Ioulios Polydeukes; шамамен II ғасыр) – Ежелгі Мысырдың Наукрат қаласынан шыққан грек ғалымы және риторигі. Император Коммод оны Афина академиясында риторика кафедрасының профессоры етіп тағайындады, Филостраттың «Софистердің өмірі» еңбегінде айтылғандай, оның әуенді дауысы болғандықтан.
Julius Pollux (Ἰούλιος Πολυδεύκης, Ioulios Polydeukes; fl. 2nd century) was a Greek scholar and rhetorician from Naucratis, Ancient Egypt. Emperor Commodus appointed him a professor chair of rhetoric in Athens at the Academy — on account of his melodious voice, according to Philostratus' Lives of the Sophists.
Шығармалары
Поллукс он кітаптан тұратын грек тіркесі немесе аттик синонимдері мен сөз тіркестерінің сөздігі – «Ономастикон» (Ὀνομαστικόν) авторы болды, олардың әрқайсысы император Коммодқа арналған арнаумен басталады. Бұл еңбек Екінші софистиканың аттицизм қозғалысының бір бөлігі болып табылады және тәжірибелі шешен қолдана алатын классикалық мәтіндерден алынған грек сөздігінің толық каталогын ұсыну мақсатында жазылған. Бұл қозғалыста Поллукс өзін «либералды және инклюзивті аттицист» ретінде көрсетеді, ол классикалық авторлардың аттикалық емес диалекттердегі (мысалы, Геродот сияқты), классикалық кезеңнен кейінгі туындыларындағы (жаңа комедия және эллинистік тарихнама сияқты) және заманауи грек тіліндегі лексиканы қабылдауға дайын. Еңбектегі жазбалар әліпбилік ретпен емес, тақырып бойынша жүйеленген. Поллукс тақырыптардың нақты реті кездейсоқ екенін айтады, бірақ қазіргі заманғы зерттеулер «римдік-грек қоғамының негізіндегі парадигмалық қатынастарға» негізделген ұйымдастыру үлгілерін анықтады. Мысалы, 5-кітап екі бөлікке бөлінеді: біріншісі – аңшылыққа қатысты сөздер, ал екінші жартысын Поллукс «эклектикалық» деп атайды (мысалы, 5.148–5.152 жазбалары: proischesthai – «баяндау», grammata en stelais – «стельдерге жазу», diakores – «қанағаттанған», anamphibolon – «белгісіз»), бірақ осы эклектизм аясында Задорожный махаббат пен жек көру, мақтау мен айыптау сияқты екіұшты қарама-қарсылықтарға баса назар аудару тенденциясын атап өтеді. Ол классикалық антикалық дәуірдің көптеген аспектілері туралы сирек және құнды ақпарат береді – күнделікті өмірдегі заттар, театр, саясат және жоғалған еңбектердің көптеген фрагменттерін келтіреді. Осылайша, Юлий Поллукс 1842 жылғы Уильям Смиттің «Грек және римдік көнеліктер сөздігі» үшін құнды дереккөз болды. Оның риторикалық еңбектерінің ешқайсысы сақталмаған, тек олардың аттары ғана «Суда» енгізілген.
Қазіргі кездегі қабылдау
Полюкс, әлдебір Лукианның құрметсіздік пен өршілдік арқасында сөйлеуші ретінде көзге түскен, бірақ білімсіз және пайдасыз адам ретінде сатиралаған тұлғасы болуы мүмкін. Ол сондай-ақ, ескірген және түсініксіз сөздерді қолдануға құмарлық танытуды сынайтын "Лексифан" атты сатиралық туындысында да әжуаланған.
Басылымдар
1502, Альдус Манутиус редакциясымен Венецияда басылды. 1520 жылы Лукантонио Джанта және 1536 жылы Базельде Симон Гринай қайта өңдеді. 1900–1967, ред. Э. Бете, Лейпциг (Тюбнер). 1-том, 2-том, 3-том.
Аудармалар
Рудольф Гвальтер жасаған латынша аударма 1541 жылы Базельде жарияланды және Юлий Полюксті Ренессанс дәуірінің антикварлары мен ғалымдарына, сондай-ақ анатомия мамандарына қолжетімді етіп, олар дене мүшелерінің атаулары үшін сирек кездесетін грек сөздерін пайдалана бастады.