Кіріспе
Мезоамерикандық археологиялық орын, Веракрус, Мексика
Cempoala or Zempoala (Nahuatl Cēmpoalātl 'Place of Twenty Waters') is an important Mesoamerican archaeological site located in the municipality of Úrsulo Galván in the Mexican state of Veracruz. The site was inhabited mainly by Totonacs, Chinantecas and Zapotecs. It was one of the most important Totonac settlements during the postclassical Mesoamerican period
According to some sources, the city was founded at least 1,500 years before the Spanish arrival, and there is evidence of Olmec influence. Although not much is known about the Preclassical and Classic Era, the Preclassical town was built on mounds to protect it from floods. The Totonacs moved into the area during the Toltec Empire peak, having been forced out of their settlements on the eastern slopes of the Sierra Madre Oriental. The Totonacs ruled the area of Totonacapan which consisted of the northern part of Veracruz together with the Zacatlán district of Puebla with a total population of approximately 250,000 and some 50 towns. At its peak, Cempoala had a population of between 25,000 and 30,000.
Cempoala немесе Zempoala (науатль тілінде Cēmpoalātl 'Жиырма сулы жер') – Мексиканың Веракрус штатындағы Урсуло Гальван муниципалитетінде орналасқан маңызды мезоамерикандық археологиялық орын. Бұл жерде негізінен тотонактар, чинантекалар және сапотектер қоныстанған. Кейбір деректерге сәйкес, қала испандықтар келгенге дейін кем дегенде 1500 жыл бұрын салынған, және ольмектердің ықпалына қатысты дәлелдер бар. Алдын-классикалық және Классикалық дәуірлер туралы көп мәлімет жоқ болғанымен, Алдын-классикалық кезеңдегі қала су тасқынынан қорғану үшін төбелерге салынған. Тотонактар Толтек империясының гүлденген кезінде Сиерра-Мадре-Ориенталдың шығыс беткейіндегі жерлерінен қуылғаннан кейін бұл аймаққа көшіп келді. Тотонактар Веракрус штатының солтүстік бөлігі мен Пуэбла штатының Закатлан ауданынан тұратын Тотонакапан аймағын басқарды, онда шамамен 250 000 адам және 50 қала болды. Ең гүлденген кезеңінде Cempoala халқы 25 000 – 30 000 адамды құрады.
Cempoala or Zempoala (Nahuatl Cēmpoalātl 'Place of Twenty Waters') is an important Mesoamerican archaeological site located in the municipality of Úrsulo Galván in the Mexican state of Veracruz. The site was inhabited mainly by Totonacs, Chinantecas and Zapotecs. It was one of the most important Totonac settlements during the postclassical Mesoamerican period
According to some sources, the city was founded at least 1,500 years before the Spanish arrival, and there is evidence of Olmec influence. Although not much is known about the Preclassical and Classic Era, the Preclassical town was built on mounds to protect it from floods. The Totonacs moved into the area during the Toltec Empire peak, having been forced out of their settlements on the eastern slopes of the Sierra Madre Oriental. The Totonacs ruled the area of Totonacapan which consisted of the northern part of Veracruz together with the Zacatlán district of Puebla with a total population of approximately 250,000 and some 50 towns. At its peak, Cempoala had a population of between 25,000 and 30,000.
Этимология
"Cēmpoalli" сөзі (науатль тілінің "Cēmpoal" түбірінен) жиырманы білдіреді, ал "ā (tl)" сөзі суды білдіреді, сондықтан "жиырма су" деген мағынаны береді. Басқа бір түсіндірме бойынша, бұл атау "Молың су" дегенді білдірген. Екі нұсқа да қалада көптеген су құбырлары болғанын көрсетеді, олар көптеген бақтарды және айналасындағы егістік жерлерді сумен қамтамасыз еткен. Үшінші болжамға сәйкес, бұл атау испандықтарға дейінгі дәуірде әр 20 күнде жүзеге асырылатын сауда-саттық қызметтерімен байланысты болуы мүмкін.
Тарих
Винсент Х. Малмстремнің (Дартмут колледжі) зерттеулері Кемпоаладан табылған үш дөңгелек сақина арасындағы қызықты астрономиялық байланысты сипаттайды. Бұл күш-жігер Теночтитланның құлауымен және ацтектердің Тлатоаниі Моктесума II-нің тұтқынға алынуымен аяқталды. 1575 және 1577 жылдар аралығында шешек (матлазауатль) эпидемиясы халықты қырып салған, нәтижесінде Мезоамерикада екі миллион адамның қаза болғаны есептеледі. Қала толығымен тастамал болды, азаматтардың қалғандары Халапа қаласына көшіп кетті. Археолог Франсиско дель Пасо мен Тронкосо оны қайта ашқанға дейін қала тарихтан жоғалып кетті. Жеңіс пен жаулаудан кейін, Кемпоала тотонактері жаңа одақтастарының қасына жаңа тағдырларын қабылдады: олар христиандыққа көшті, қаланы тастап кетуге мәжбүр болды, ежелгі діндерін ұстануға тыйым салынды және испандық қант плантацияларында жұмыс істеу үшін құлдарға айналдырылды. Кортес 1519 жылы 500 конкистадормен бірге Земпоалаға келді, содан кейін Теночтитланға жүгері тасымалдау үшін қолданылған жолдармен биік тауларға ұзақ сапар жасады. Оған Кемпоаланың билеушісі қосылды, ол ерекше дене бітімімен және "семіз касик" атымен танымал болды. Қала 11-16 ғасырларға жататын ғибадатханалар мен сарайларды қоршап тұрған қабырғалы аумақтарға орналасқан.