Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аумақтың өкілі ретінде әрекет етуге берілген өкілеттік.
Authority granted by a constituency to act as its representative
Өкілдік демократияларда мандат – халықтың қолдауы арқылы билік жүргізудің қабылданған заңдылығы. Мандат сайлаулар арқылы беріледі, онда сайлаушылар өздерінің саяси бағыттарына сәйкес саяси партиялар мен үміткерлерді таңдайды. Сайлау қорытындылары қай саясат халық тарапынан қолдалатынын анықтау үшін түсіндіріледі. Көпшілік үкімет нақты мандатты ұсынады, ал көпшілік дауыспен немесе коалициялық үкімет партиялар арасындағы үлкен келісімді қажет ететін нашар мандатты көрсетеді. Қуатты мандатқа ие партиялар өздері қалаған саясатын халықтың қолдауымен іске асыруға еркіндік алады. Егер бір партияға мандат болмаса, қай саясатты іске асыруға мандат бар екенін анықтау үшін орташа сайлаушы қолданылуы мүмкін. Қазіргі заманғы саяси мандат тұжырымдамасы алғаш рет 16 ғасырда қалыптасты және Француз революциясынан кейін саясаттың маңызды бөлігіне айналды.
In representative democracies, a mandate is a perceived legitimacy to rule through popular support. Mandates are conveyed through elections, in which voters choose political parties and candidates based on their own policy preferences. The election results are then interpreted to determine which policies are popularly supported. A majority government provides a clear mandate, while plurality or coalition government suggests a lesser mandate, requiring greater compromise between parties. Parties with strong mandates are free to implement their preferred policies with the understanding that they are supported by the people. When no mandate exists for a single party, the median voter may be used to determine what policies have a mandate for implementation. The modern concept of a political mandate first developed around the 16th century and became a prominent aspect of politics after the French Revolution.
Даму және қызмет
Мандат – сайлаушылардың еркі деп түсінілетін әлеуметтік құрылым. Мандат теориясы саяси партиялардың саясатты таңдау құралы екенін ұсынады. Сайлаушылар сайлау кезінде осы ұсыныстардың бірін таңдайды, соның нәтижесінде ең көп қолдауға ие болған саясат күшіне енеді және оның іске асырылуына жағдай жасалады. Сайлаушылардың сайлауда нақты бір партияны немесе үміткерді айқын басымдықпен қолдауы, олардың осы партияның саяси платформасын іске асыруды қалайтынының белгісі ретінде қарастырылуы мүмкін, бұл осы платформаға мандат береді. Мандаттардың негізінде барлық сайлаушылар тең деген идея жатыр, ал билік жүргізу үшін топтың жалпы келісімі қажет. Саясатта қатысушылар сайлаушылардың не күтетінін және не қабылдайтынын анықтау үшін мандатқа жүгінеді. Мандат саяси партиялар үшін маңызды, себебі ол саясатты іске асыруда еркіндік береді. Партия немесе үміткер мандаты бар екенін мәлімдесе де, бұл талап кеңінен қабылданған жағдайда ғана саяси артықшылық әкеледі. Диктатура мен монархия сияқты сайлау жүргізбейтін үкіметтер де билікке ие болу үшін халықтан мандат алғанын мәлімдеуі мүмкін. Мандаттар сайлау нәтижелерін түсіндіру арқылы қалыптасады. Егер сайлаушылардың белгілі бір платформаны қолдауы жалпыға мәлім болса, онда сайлаушылардың нақты тілегіне қарамастан мандат бар деп есептеледі. Бір ұстанымға қанша қолдау қажет екеніне қатысты келісімге келген өлшем жоқ – немесе оның іске асырылуы үшін мандат болуы үшін қанша қолдау қажет. Саяси мандат нақты болмаған жағдайда, ол солшыл-оңшыл саяси спектрдегі орташа сайлаушының пікірі ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл өз қиындықтарын туғызады, өйткені саяси пікірлер көбінесе күрделі және көп өлшемді болады. Қазіргі демократиялар тұрақты түрде көпшілік мандатын қамтамасыз етпейді, себебі бірнеше бәсекелес партиялар әртүрлі саясат ұсынады, бұл коалициялық үкіметтердің мүшелері арасында келісімге келуін қажет етеді. АҚШ-та екі партиялық жүйе әрқашан бір партияның үкіметте көпшілігін құруына әкеледі, оны мандат ретінде қарастыруға болады. Коалициялық үкімет құрылған жағдайда, халықтан мандат алған бірде-бір партия болмайды, өйткені әр партияны сайлаушылардың жартысынан азы қолдаған. Кейбір саяси жүйелер, мысалы, Ұлыбританияда, дауыс көпшілігін алған партияға заң шығарушы орынның көпшілігі беріледі. Мұндай жағдайда көпшілік мандатқа тек орташа сайлаушының өкілі болған жағдайда ғана ие болады. Саясат үстем партияның платформасына сәйкес келмейді, себебі оған басқа партиялармен келіссөздер жүргізуге немесе белгілі бір саясатты іске асыру өкілеттігі шектелуі мүмкін. Пропорционалды өкілдік сайлаушылардың пікірлерін нақтырақ білдіруге мүмкіндік береді, бірақ ол көпшілік қолдауға ие болмаған партияның көпшілік орын алуына да мүмкіндік жасайды. Кез келген коалициялық жүйеде сайлаушылар сайлаудан кейін қандай коалиция құрылатынын біле алмайды, бұл сайлаушылардың таңдауын сайлау нәтижесінен алшақтатады. Саяси мандаттың бар екендігін демократиялық демократияның жақтастары жоққа шығарады, олар партиялардың әртүрлі саяси ұсыныстар бойынша келіссөздер жүргізу және келісімге келу үшін өкілдер ретінде сайланатынына сенеді. Тікелей демократия мандат мәселесін мүлдем жоққа шығарады, өйткені ол сайлаушыларға саясатты тікелей таңдауға мүмкіндік береді.
A mandate is a social construct based on what is understood to be the will of the voters. Mandate theory proposes that political parties are vehicles for policy options. Voters choose from these options during elections, which then empowers the policies that have the most popular support and allows for their implementation. When voters overwhelmingly support a specific party or candidate in an election, it may be interpreted as a communication from the voters that they wish for the associated political platform to be implemented, creating a mandate for that platform. Mandates are based on the idea that all voters are equal, and popular assent from the group as a whole is necessary to govern. Those involved in politics look to mandates to determine what is expected by the voters and what they will consider acceptable. A mandate is desirable for political parties, as it gives them leeway in policy implementation. A party or candidate may claim to have a mandate, but it only confers a political advantage if this claim is widely accepted. Non electoral governments, such as dictatorships and monarchies, may also claim to have a popular mandate to rule. Mandates develop from the interpretation of elections. If it becomes widely accepted that the voters support a given platform, then it will be understood that a mandate exists, regardless of the actual wishes of the voters. There is no agreed upon metric for how much support a position must have—or be believed to have—before there is a mandate for its implementation. When a political mandate is unclear, it may be seen as the policy preferences of the median voter on a left–right political spectrum. This presents its own challenges when applied, as policy preferences are often more complex and have multiple dimensions. Modern democracies do not consistently provide a majority mandate, as several competing parties offer different policies, requiring coalition governments to make compromises between their members. In the United States, the two party system always results in one party having a majority in government that can be interpreted as a mandate. In the event of a coalition government, there is no single party with a popular mandate, as every party was supported by less than half of voters. Some political systems, such as that of the United Kingdom, frequently give a majority of legislative seats to a party that received only a plurality of the vote. In this case, the majority only carries a mandate if it is representative of the median voter. Policy does not necessary correspond to the platform of the dominant party, as it may still have to negotiate with other parties or otherwise have limits on its power to implement certain policies. Proportional representation allows for more nuanced voter preferences, but it also allows for a party with only plurality support to receive a majority of seats. In any coalition based system, voters are unable to know what coalitions may form after an election, further distancing voter preferences from electoral results. The existence of political mandate as a concept is challenged by supporters of deliberative democracy, who believe that parties are elected as representatives to negotiate and compromise between different policy proposals. Direct democracy bypasses the issue of mandates entirely as it allows voters to choose policies directly.
Тарих
Ежелгі Грекия мен Рим республикасы да үкіметтеріне азаматтық идеяларын енгізді, бұл барлық ер адамдарға саяси шешімдерге қатысу құқығын берді. Классикалық дәуірден кейін билеушінің билігі көбінесе сұрақсыз қабылданды және халықтың пікірі ескерілмеді. Билеушінің билігін ақтау үшін діни билік немесе құдайдың құрметі жиі пайдаланылды. Халықтың билігіне мандат беру туралы алғашқы ойлар шамамен 1500 жылы пайда болды. Бұл ойлар Революция дәуірінде саяси тұрғыда іске асыла бастады, сол кезде көптеген мемлекеттерде халық көтерілісі арқылы монархиялық билік құлатылды. Француз революциясы саяси заңдылық үшін қажетті фактор ретінде халықтың мандатын ерекше атап көрсетті. Қазіргі заманғы сайлау саясаты қалыптасқан кезде билеушілер жеке сайлау округтерінде халықтың мандатын іздеуге көшті.
Ancient Greece and the Roman Republic both incorporated ideas of citizenship in their governments that granted all men the right to participate in political decisions. In the post classical era, the authority of a ruler was typically accepted without question and without consideration of the wishes of the people. Religious authority or the blessing of a deity was often invoked as justification for a ruler's power. The first ideas of a mandate for popular rule developed around the year 1500. These ideas began to see political implementation during the Age of Revolution, when monarchical rule was overthrown across many kingdoms through popular uprising. The French Revolution specifically invoked popular mandate as a necessary factor for political legitimacy. As modern electoral politics emerged, rulers came to seek legitimacy from popular mandate in individual constituencies.