Кіріспе
Сирияда орналасқан палестиналық ұлтшыл ұйым (الجبهة الشعبية لتحرير فلسطين – القيادة العامة) немесе PFLP GC – Сирияда орналасқан палестиналық ұлтшыл әскери ұйым. Ол 1968 жылы Ахмет Жәбірел Палестинаны азат ету халықтық фронтынан (PFLP) бөлініп шыққаннан кейін құрылды, себебі ол ұйымның қабілетсіз интеллектуалдарды дайындап, Палестинаны азат ету үшін қарулы күрес саласында мағыналы прогресске қол жеткізбейтінін айтқан. 1970 және 1980 жылдары ол Оңтүстік Ливандағы палестиналық көтеріліске қатысып, Израиль әскері мен азаматтарына қарсы бірнеше шабуылдар жасады; оның ішінде Авивим мектеп автобусына жасалған шабуыл (1970), Swissair рейсі 330-ды бомбалау (1970), Кирият Шмона шабуылы (1974) және Глайдерлер түні (1987). 1980 жылдардың соңынан бастап PFLP GC әскери қызметтен көптеп алыс болды, бірақ Сирия азамат соғысы кезінде Баасшы Сирия Араб Республикасының жағында күреске қайта оралды. Ұйымның "Джихад Жәбірел" бригадалары деп аталатын жарымәскерилік қанаты бар.
The Popular Front for the Liberation of Palestine – General Command (الجبهة الشعبية لتحرير فلسطين – القيادة العامة) or PFLP GC is a Palestinian nationalist militant organisation based in Syria. It was founded in 1968 by Ahmed Jibril after splitting from the Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP) based on claims that it was producing impotent intellectuals, and not making any meaningful progress in terms of armed struggle to liberate Palestine. In the 1970s and 1980s it was involved in the Palestinian insurgency in South Lebanon and launched a number of attacks against Israeli soldiers and civilians; including the Avivim school bus massacre (1970), the bombing of Swissair Flight 330 (1970), the Kiryat Shmona massacre (1974) and the Night of the Gliders (1987). Since the late 1980s PFLP GC had been largely inactive in military activities, but re emerged during the Syrian Civil War fighting on the side of the Ba'athist Syrian Arab Republic. The group has a paramilitary wing called the Jihad Jibril Brigades.
Өмірбаян
1967 жылы Жәбірейіл Джордж Хабашпен бірдей құқықтарға ие серіктес ретінде ЖҚТБ басшылығына қосылды. Ол ұйымның жауынгерлік қимылдарына жеделдетуге бағытталған бастамалардың жетіспеуінен тез жалыққандықтан, бұрынғы қолдаушыларының маңызды бөлігін сақтап, одан да кетуге мүмкіндік алды. Оның ең зұлым жауы Наиф Хаватмех оған осыған қажетті сылтауды әдейі берді: Джибрил Хабашпен Халық фронтының қарулы күрес емес, теориялық пікірталасқа неге соншалықты тәуелді екендігін талқылағанда, Хаватмех PFLP-ні мүмкіндігінше солшыл идеологияға бағытталған бағытта ықпал етуге тырысты. Джибрил Хаватмехтің теориялық әрекеттері ПФЛП-ны әлсіздететінін және әрекетсіз зиялылардың ұйымын құратынын шешті және Бас команда құрғанда осылай деп мәлімдеді. Хабаш эмиграциядағы профессорлардың құлына айналғанын, босқындардың арасындағы білімді және бай элитаның, бірақ лагерьдегі қара халыққа таптық революцияны уағыздағанын айтты.
Құрылу
PFLP GC 1968 жылы Палестинаны азат ету халықтық майданынан (PFLP) Сирияның қолдауымен бөлініп құрылған топ ретінде пайда болды. Оған басшылық еткен бас хатшы Ахмет Жібрил, сондай-ақ "Абу Джихад" куниясымен де белгілі (ФАТХ-тың қарулы қанатының басшысы Халил әл-Вәзирмен шатастырмау керек, ол да осы соғыс есімін қолданған), бұрынғы Сирия армиясының әскери офицері және PFLP-тің алғашқы жетекшілерінің бірі болды. PFLP GC өзінің басты мақсаты әскери екенін, саяси емес екенін жариялады, PFLP-тің марксистік философияға тым көп уақыт пен күш жұмсағанын айтты. Топ бастапқыда Палестинаны азат ету ұйымының (ПҰҰ) құрамына кіргенімен, Ясир Арафатқа қарсы тұрды және Израильмен кез келген саяси келісімге қарсы болды. Осы себепті ол ешқашан бейбіт процеске қатыспады. PFLP Бас командасы 1974 жылы ПҰҰ-дан шығып, "Қарсыласу майданына" қосылды, Арафаттың қолдауымен Палестина Ұлттық Кеңесінің (ПҰК) он тармақты бағдарламасында Израильмен келісімге келуге тырысқанына наразылық білдірді. "Қарсыласу майданына" қатысқан көптеген ұйымдардың айырмашылығы, PFLP GC ПҰҰ құрамындағы рөлін қайта баспады. Бастапқыда PFLP Бас командасы мақсаттарға емес, құралдарға көбірек мән берді. Олар ешқашан саяси платформаға сүйенген жоқ; көптеген жалдағандары жас, жер аударылған, кедей, сауатсыз және ашулы адамдар еді. Бас командалық әр қолға қару, Еуропадағы университеттердегідей, басқалардың мақтағандарын оқудың орнына, өздерінің тарихын жазу мүмкіндігін уәде етті. Жібрил өзінің жауынгерлерін адал және кәсіби деңгейде ұстап тұру үшін қатаң тәртіпті сақтап, Бас команданың көтерілісшілері ондаған жылдар бойы палестиналық партизандық топтарының ең жақсы даярланғаны деп есептелді. Хаватмехтің 1969 жылы PFLP-ден бөлініп, Палестинаны азат ету халықтық-демократиялық майданын (PDFLP, кейіннен "Халықтық" деген сөзсіз) құруы Жібрилге көмектескен болуы мүмкін, себебі Хабаш Жібрилдің кетуіне себеп болған мәселелерді шешуге тырысқаннан кейін.
1970 және 1980 жылдар
1970 және 1980 жылдары топ Израиль сарбаздары мен азаматтық адамдарға бірнеше шабуылдар жасады және таңғажайып әдістерді қолдану арқылы жаман даңққа ие болды. 1969 жылдан кейін Хабаш өзінің нағыз ұйымның басшысы екенін мәлімдей алмады, себебі топтың алғашқы үш жетекшісі енді бөлек болды. Дегенмен, ХАҚТ-ның керемет табыстары, соның ішінде Доусонның даласындағы ұшақтарды басып алу (1970 жылдың қыркүйегі), Лод әуежайындағы қырғын (1971), Мюнхен Олимпиадасындағы (5-6 қыркүйек 1972) Қара қыркүйек тобымен (ФАТХ қолдауымен) үйлестірілген қылмыс, Хабашқа Қарсыласу майданындағы теңдер арасында бірінші орын берді – бұл топтар кез келген тұрақты келісімге әскери жеңістен басқа ешқандай жағдайда келіспеді. 1970 жылдан 1973 жылға дейін топ бірнеше ұшақтарды нысанаға алды; әдетте олардың мүшелері жалғыз жас әйелдерді сүйкімділікпен алдап, оларға оқиға мен махаббатқа толы өмір уәде етіп, көбінесе оларды есірткіге тәуелді етіп, Тель-Авивке баратын рейске ақша мен құпия жұмсақ пакет алып баруды сұраған. Қыздар өздерінің «жігіттеріне» есірткі тасымалдауға көмектесіп жатыр деп ойлаған, бірақ олардың ішінде жарылғыш заттар бар екенін білмеді. PFLP бас қолбасшысы 1970 жылы Авивим мектеп автобусына жасалған шабуылға және 1974 жылы Кирият Шмонадағы қырғынға да жауапты болды. Жәбірейіл Ливанның босқындар лагерьлерінде ҚҰҰ-ның жауынгерлерін тартуға күш салды. 1982 жылғы Ливан соғысында ФАТХ зор шығынға ұшыраса да, Бас қолбасшылық аман қалды және бұрынғы күшінің көп бөлігін сақтап қалды. Олардың ең танымал шабуылдарының бірінде, 1987 жылдың 25 қарашасында PFLP ГК партизаны Ливиядан келген деп күдіктелген моторлы дельтапланмен Солтүстік Израильдегі Кирият Шемона маңындағы Израиль армиясының лагеріне жақын жерге қонды. Ол алты сарбазды өлтіріп, бірнешеуін жаралады, содан кейін өзі де атып өлтірілді. Кейбір адамдар бұл әрекетті Бірінші интифаданың басталуына түрткі болған деп санайды. 1988 жылдың 2 қаңтарында түнгі уақытта Израильдің Айн әл-Хильвеге жасаған әуе шабуылынан PFLP-ның үш мүшесі қаза тапты. Әуе шабуылы дельтапланмен жасалған шабуылға жауап ретінде жасалды. Сидонның солтүстігіндегі жағалаудағы ПСП позицияларына да соққы беріліп, олардың үш мүшесі қаза тапты. Шабуылда барлығы жиырмаға жуық адам қаза тапты, оның ішінде жеті бала мен бір әйел болды. Алдыңғы екі жылда Ливанға Израильдің 40-қа жуық әуе шабуылы жасалды. PFLP бас қолбасшылығы 1990 жылдардың басынан бері Израиль нысаналарына ірі шабуылдар жасаған жоқ, бірақ Оңтүстік Ливандағы «Хезболла» партизандарымен ынтымақтастық жасағаны туралы хабарлар тарады. Локербидегі жарылысқа кінәлі деп танылған ливиялық азаматтың жақтастары PFLP бас қолбасшысының осы шабуылға қатысы бар деп санайды.
1990 және 2000 жылдар
1987-1991 жылдары Батыс жағалау мен Газа секторында тұратын палестиналықтар арасында ХАМАС-тың күшеуімен, Джибрил Израиль-Палестина қақтығысын келіссөздер арқылы шешуге ұмтылған ФАТХ көшбасшысы Ясир Арафат бастаған бағытқа қарсы тұру үшін сенімді одақтас тапты. Сол кезде «Қарсыласу фронты» негізінен солшыл топтардан тұрды, олардың ішінде ХЖҚП (PFLP), ДХҚП (DFLP), «Жанерл Команд», ПХҚ (PLF) және көптеген басқа да ұсақ фракциялар бар еді. Дегенмен, бұл ҰҚК топтарының мүшелері ФАТХ-қа қарсы тұру мүмкіндігі шектеулі болды, себебі ол шатыр ұйымдағы басымдығын ешқашан жоғалтпады. Арафатқа қарсы үздіксіз күрес жүргізген жалғыз күш – ФАТХ Революциялық Кеңесі болды, оның басшысы, эксцентриктік және бейшара Сабри әл-Банна (әлдеқайда танымал Абу Нидал) басқа палестиналық ұйымдар тарапынан партизан емес, тек қана қылмыскер ретінде қарастырылды, оның мақсаты ҰҚК төбесіндегі орташа жол ұстанатын басшыларды құлатудан аспайды. Палестиналықтардың көпшілігі әлі де Израильді қарулы күрес арқылы жеңу принципінен бас тартуға қарсы болғанымен, аталған топтар олардың ниеттерін іске асыра алмады, себебі олардың көпшілігі эмигранттардың элитасынан құралған, босқындар лагерінің шындығынан алшақ жатқан, олар Батыс жағалау мен Газа, Ливан, Сирия немесе Иорданияда болсын, олардың өмірінен бейхабар еді. Палестиналық топтардың көптеген басшылары Шығыс блогында, Еуропада немесе әртүрлі араб мемлекеттерінде, әсіресе Сирия, Ирак және Ливияда зәулім жағдайда тұрды. Джибрил Ливан тауларында, партизан көшбасшысының бейнесіне Арафаттың Тунистегі сарайларынан гөрі көбірек сай келетін, арнайы құрылған қауіпсіздік бекінісінде өмір сүруді қалады. 1980-ші жылдарда ХАМАС пен «Ислами Жихад» пайда болғаннан кейін, Джибрил Хабаш пен оның басқа да одақтастарына қарағанда «Қарсыласу фронтында» тұруға қабілетті екенін көрсетті. Бұл оның қабілетіне немесе сенімдеріне ешқандай қатысы жоқ фактордың нәтижесінде мүмкін болды: Хабаш грек православиесі, ал Хаватмех грек католигі болса, Джибрил мұсылман еді. 1980-ші жылдары «Жанерл Команд» Израильге қарсы қарулы күрес жүргізетін (көптеген шиит мұсылмандарынан тұратын) «Хезболла» жартылай әскери тобымен, сондай-ақ ХАМАС пен «Палестина Ислами Жихадына» қаржылай көмектесетін және қару-жарақпен жабдықтатын Сирия мен Иранмен белсенді ынтымақтастық жасады. 1990-шы жылдардың ортасында Джибрил Тегеран мен Дамаскіде осы топтармен іс-қимылды үйлестіру мақсатында конференциялар өткізді, бірақ оның ұйымы шағын болып қалды және оның өзінің іс-әрекеттері көбінесе «Хезболлаға» көмектесуге және Израильдің Ливанның оңтүстігінен кетуіне қол жеткізуге бағытталды. Израильдіктер Джибрилдің керемет табыстарын, әсіресе «Желкендер түнiн» ешқашан ұмытқан жоқ және оны өлтіруге бағытталған түрлі операцияларды жүргізді, бірақ ешқайсысы сәтті болмады, алайда оның ұлы және мұрагері Джихад Ахмет Джибрил 2002 жылдың 20 мамырында автокөлік бомбасынан қаза тапты, ал оның өлтірушілерінің кім екені белгісіз. Осы әрекеттерінің нәтижесінде «Жанерл Команд» ескі көтерілісші топтардың ең бейшарасы саналады және қазіргі уақытта Сирия мен Ливандағы базаларынан Осло келісімдеріне қарсы тұрып келеді.
Сириядағы азаматтық соғыс
Соғыс кезінде PFLP FC Сирия армиясына Ярмук пен оның айналасындағы сириялық көтерілісшілермен күресуге қолдау көрсетті. Соғыс басталған кезде Ярмукта ПФЛП Бас комитеті мен үкіметке қарсы палестиналық тұрғындар арасында шиеленіс туды. 2011 жылдың 5 маусымында Израиль шекарасында наразылық білдірген бірнеше Ярмук тұрғыны атып өлтірілді. ПФЛП Бас комитетінің наразылық акциясына қатысудан бас тартқанына ашуланған мыңдаған адамдар оның Ярмуктағы штаб-пәтерін өртеп жіберді. ПФЛП Бас комитетінің мүшелері жиналған көпшілікке оқ атып, 14 палестиналықты өлтіріп, 43-ін жарақаттады. 2012 жылдың 3 тамызында Сирия армиясы Ярмукты бомбалау кезінде 21 азамат қаза тапты. Палестина президенті Махмуд Аббас Сирия армиясын лагерьді бомбалауы үшін айыптап, ПФЛП Бас комитетін палестиналықтарды қақтығысқа тартуы үшін сөгіп тастады. Кейін үкімет және көтерілісшілер өкілдері барлық қарулы топтар Ярмуктан шығып, оны бейтарап аймақ қалдыруға келісті. Келісімде сондай-ақ ПФЛП Бас комитеті таратылып, оның қару-жарағы тапсырылуы керек делінген. Алайда, Палестина босқындар лагері желісінің өкілі "келісімді орындау қиындыққа тап болды" деді, себебі "үзіліссіз" Сирия армиясы Ярмукты бомбалауын және оның шетіндегі қақтығыстарды атап көрсетті. Көптеген ПФЛП Бас комитетінің жауынгерлері көтерілісшілерге ауысқандығы хабарланды. ПФЛП Бас комитетінің бір командирі: "Біз лагерьтердің күзетшілері емес, Асад режиміне қызмет ететін сарбаздарға айналдық деп ойладым, сондықтан дезертирлік жасауға шешім қабылдадым" деді. Ол үкімет күштерінің палестиналықтарға көмектеспей, ПФЛП Бас комитетінің көтерілісшілермен соғысқандығын бақылағанын мәлімдеді. Ахмет Жәбірейіл Дамасктан Жерорта теңізінің жағасындағы Тартус қаласына қашып кеткені хабарланды. Палестинаның солшыл топтары – соның ішінде Палестинаны азат ету халық фронты (ПФАХ), ең ірі палестиналық солшыл тобы – Жәбірейіл мен ПФЛП Бас комитетін сынады. ПФАХ-тың бір өкілі: "Барлығы ПФЛП Бас комитетінің нақты көлемін біледі. Олар палестиналықтарды өкілдік етпейді" деді. Тағы бірі Жәбірейілдің "палестиналық солшылдарға жатпайтынын" айтты. Ол революциялық солшыл топтарға қарағанда оңшыл экстремистік топтарға жақын".
Сирия
2011 жылы Сирия азаматтық соғысы басталғанда, PFLP GC Сирияның Баас партиясы басқаратын үкіметімен одақтас болды. PFLP GC Сириядағы палестиналық босқындардың ең ірі қауымы тұратын Дамаск қаласындағы Ярмук лагерінде орналасқан. PFLP GC-нің орталық комитетінің бірнеше мүшесі Асад үкіметімен жасалған одаққа қарсылық білдіріп, наразылық тұрғысынан отставкаға шықты.