Кіріспе

Кембридж университетінің бөлімі

Кембридж ағылшын тілінің бағалау орталығы немесе Кембридж ағылшын тілі Кембридж ағылшын тілінің біліктіліктерін және Халықаралық ағылшын тілінің сынақ жүйесін (IELTS) әзірлейді және шығарады. Бұл ұйым тілдерді оқыту саласындағы әлемдік стандарт – Еуропалық тілдерді ортақ сипаттау шеңберінің (CEFR) жасалуына үлес қосты, ал оның біліктіліктері мен сынақтары CEFR деңгейлерімен үйлесімді. Кембридж ағылшын тілінің бағалау орталығы – Кембридж университетінің оқытумен айналыспайтын бөлімі және Кембридж бағалауының бір бөлігі. 2021 жылдың тамызында ол Кембридж университетінің баспасымен бірігіп, Кембридж университетінің баспа және бағалау орталығын құрды.

Қазіргі кездегі Кембридж ағылшын тілі біліктіліктері/сынақтары

Кеймбридж ағылшын тілі біліктіліктерінің әрқайсысы Еуропалық тілдерді үйрену жөніндегі ортақ шеңбердің (CEFR) белгілі бір деңгейіне негізделген.

Оқыту

Барлық деңгейдегі тәжірибелі мұғалімдерге арналған біліктіліктер мен курстар. Емтихандар. Кембридж ағылшын тілін оқыту шеңбері бойынша оқыту деңгейі. Курс өткізу. CELTA (Басқа тілдерді білушілерге ағылшын тілін оқыту сертификаты). Негізгі/Дамыту. Толық жұмыс күні/жартылай жұмыс күні. Бетпе-бет курстар немесе онлайн курстар, бетпе-бет оқыту практикасымен. CELT P (Бастауыш сыныптарда ағылшын тілін оқыту сертификаты). Негізгі/Дамыту. Онлайн модульдік курс, қатысуға болатын бетпе-бет элементтерімен. Емтихан және оқыту практикасы арқылы бағаланады. CELT S (Орта және жоғары сыныптарда ағылшын тілін оқыту сертификаты). Негізгі/Дамыту. Онлайн модульдік курс, қатысуға болатын бетпе-бет элементтерімен. Емтихан және оқыту практикасы арқылы бағаланады. Оқыту үшін тіл. Негізгі/Дамыту/Үздік. Онлайн оқу, қатысуға болатын бетпе-бет элементтерімен. TKT (Оқыту білімі тесті). Негізгі/Дамыту. Модульдік форматтағы емтихандар. ICELT (Қызметтегі ағылшын тілін оқыту сертификаты). Дамыту/Үздік. Оқыту практикасы және қашықтықтан оқыту қолдауымен жартылай жұмыс күні. Delta (Басқа тілдерде сөйлейтіндерге ағылшын тілін оқыту дипломы). Үздік/Сарапшы. Курстық жұмыс пен емтихандарды біріктіретін икемді модульдік формат. Қашықтықтан оқыту қолдауы, жергілікті жетекшілік және бағаланған оқыту практикасы. EMI дағдылары бойынша сертификат (Жоғары білімде оқыту құралы ретінде ағылшын тілі). Үздік/Сарапшы. Онлайн оқу, қатысуға болатын бетпе-бет сессияларымен. Тренерді даярлау. Үздік/Сарапшы. Жартылай жұмыс күні, бетпе-бет курс.

Серіктестік пен сатып алулар

1980 жылдары Cambridge Assessment English, British Council және IDP Education IELTS сынақтарын ұсынатын халықаралық IELTS серіктестігін құрды. 2010 жылы Cambridge Assessment English және Мичиган университетінің Ағылшын тілі институтының Тестілеу және сертификаттау бөлімі CaMLA (Cambridge Michigan Language Assessments) деп аталатын коммерциялық емес ұйым құруға келісті. Cambridge Assessment English осы кәсіпорның 65%-ын меншіктейді. 2011 жылдан бастап Cambridge Exams Publishing, Cambridge Assessment English пен Кембридж университетінің баспасының (Cambridge University Press) Ағылшын тілін оқыту (ELT) бизнесі арасындағы серіктестік, Cambridge English және IELTS емтихандарына арналған ресми Cambridge дайындық материалдарын жасайды. 2013 жылы Cambridge Assessment English кәсіби ағылшын тілі емтиханы, яғни OET (Occupational English Test) сынағын өткізу үшін Box Hill институтымен бірлескен кәсіпорын құрды. 2019 жылы Cambridge Assessment English Кембридж университетінің технологиясы негізінде жасалған жасанды интеллект – English Language (ELiT) жүйесін сатып алып, жаңа ағылшын тілі бағалау өнімдерін дамытуға қолдануда.

Тілдерді ортақ еуропалық анықтамалық шеңберге сәйкестендіру (ЕЕЖЖО)

Cambridge Assessment English ортақ еуропалық тілдерді бағалаудың (CEFR) бастапқы әзірлемесіне қатысты және барлық Cambridge English біліктіліктері мен сынақтары CEFR сипаттаған деңгейлермен үйлесімді. Әрбір Cambridge English біліктілігі нақты CEFR деңгейлерін мақсат етеді, бірақ емтихан материалдарында жақын деңгейлерден де тапсырмалар кездеседі. Мысалы, B2 First B2 деңгейіне бағытталған, алайда B1 және C1 деңгейлерін де қамтитын сынақ сұрақтары бар. Бұл кандидаттардың қабілетін, егер олар мақсатталған деңгейден бір деңгей төмен немесе жоғары болса, анықтауға мүмкіндік береді. Кандидаттар өздерінің қажеттіліктері мен біліміне ең сәйкес келетін емтиханға түсуге ұсынылады.

Зерттеу

Кембридж ағылшын тілі EFL бағалау бөлімі 1989 жылы құрылды және осы саланың алғашқы, арнайы зерттеу бөлімі болды. Бұл бөлім қазір "Зерттеу және растау тобы" деп аталады және ағылшын тілін бағалау бойынша ең ірі арнайы зерттеу тобы болып табылады. Зерттеу нәтижелері "Тілдік тестілеуді зерттеу" (SiLT) сериясында жарияланады.

Марапаттар

2015 жылы Cambridge Assessment English «халықаралық сауда» санатындағы Королеваның кәсіпкерлік сыйлығымен марапатталды.

Кембридж университетінің емтихан комиссиясы (UCLES)

Кембридж ағылшын тілінің алғашқы емтиханы 1913 жылы UCLES (University of Cambridge Local Examinations Syndicate) ұйымы тарапынан жасалды. Орта білім беру саласы сол кезде әлі де ерікті негізде болды. Мемлекеттік қолдау болмағандықтан, ұзақ жылдар бойы қалыптасқан және жоғары бағаланған университеттерден көмек іздеу логикалық еді. Әсіресе Оксфорд және Кембридж университеттері "қадағалаудың сенімді көздері" деп есептелді. UCLES білім беру деңгейін арттыру мақсатында емтихандар өткізуге және мектептерді тексеруге шақырылды. Оксфорд университеті де өз емтихан кеңесін құрды: Оксфорд университетінің жергілікті емтихандар жөніндегі өкілдігі (UODLE). UODLE және оның серіктесі, Танылған ағылшын тілі мектептерінің қауымдастығы 1995 жылы UCLES-пен бірікті. UCLES-тің алғашқы емтихандары 1858 жылдың 14 желтоқсанында өтті. Емтихандар университеттерге қабылдау үшін жоспарланған және 370 үміткер британдық мектептерде, шіркеулерде және ауылдық үйлерде оған қатысты. Үміткерлер Шекспир мәтінін талдау және жіктеу арқылы "емтиханшыларды қанағаттандыруы" керек еді; дауыстап оқу; диктант жазу; және эссе жазу (жақында қайтыс болған Веллингтон герцогы туралы, танымал кітап немесе өтініш хаты). UCLES 1864 жылы әйел үміткерлерді сынақ режімінде, ал 1867 жылдан бастап тұрақты негізде қабылдады. Кембридж университеті 1882 жылға дейін әйел студенттерді емтиханға қабылдамады, ал әйелдерге университеттің толық құқықты мүшесі ретінде бітіруге 1948 жылға дейін рұқсат берілмеді. XIX ғасырдың ортасы мен соңында UCLES емтихандарын шетелдегі үміткерлер де тапсырды – Тринидад пен Тобагода (1863 жылдан бастап), Оңтүстік Африкада (1869 жылдан бастап), Гайана мен Жаңа Зеландияда (1874 жылдан бастап), Ямайкада (1882 жылдан бастап) және Малайзияда (1891 жылдан бастап). Олардың көпшілігі британдық отарлық қызметтегі офицерлердің балалары болды және емтихандар әлі ағылшын тілін ана тілі ретінде білмейтіндер үшін жоспарланбаған еді.

1913 жылғы емтихан сұрақтары

Кандидаттар ағылшын тілінен француз/неміс тіліне және француз/неміс тілінен ағылшын тіліне аударма жасауы тиіс болды. Шиллер поэзиясын рухтандырған сезімдер мінез-құлық принциптеріне айналдырылды; оның іс-әрекеттері жазғандарының тазалығындай айыпсыз болды. Оның қарапайым және биік талғамдарымен, құрметті мақсатқа деген берілгендігімен, ол өмірді оның төмендігіне тоқталмай, қиындықтары мен құмарлықтарына ұшырамай, таза күйде жүргізе білді. Ағылшын тіліндегі эссе жұмысында кандидаттардан екі сағат бойы келесі тақырыптардың бірі бойынша эссе жазу сұралды: Англиядағы 19 ғасырдағы саяси қозғалыстардың әдебиетке тигізген әсері; ағылшын Рафаэльге дейінгі кезеңі; Елизавета заманындағы саяхаттар мен жаңалықтар; Үндістан көтерілісі; жергілікті басқарудың дамуы; немесе Мэтью Арнольд. Экзамендік комиссия ешқандай формалды құрылымды ұсынбады. Аудитория және мақсат, эссенің көлемі сияқты ұғымдар кандидаттың өз шешімін қабылдауына қалдырылды. Ағылшын әдебиеті бөліміндегі сұрақтар университеттің ана тіліндегі тіл және әдебиет емтихандарынан алынған және Шекспирдің «Кориолан» және Милтонның «Жоғалған жұмақ» шығармаларына қатысты сұрақтарды қамтыды. Мысал сұрақ: келесі үзінділерді толық түсіндіріп, түсініктеме беріңіз, олардың контекстін, оқудағы қиындықтарды, фразеологияны немесе сілтемелерді көрсетіңіз: «Егер сен Гектор болсаң, сенің мақтаншаң ұрпағыңның қамшысы болсаң, мені мұнда сыпырмауың керек». 1930 жылға дейін әдебиет жұмысы CPE кандидаттары үшін арнайы жасалған жоқ. Грамматика бөлімінде грамматика және лексикаға қатысты сұрақтар болды, мысалы, келесі етістіктердің әрқайсысының өткен шақ пен толыққанды өткен шақ формаларын беріңіз, оларды күшті және әлсіз деп бөліңіз, сондай-ақ грамматика мен лексиканы қолдануға қатысты сұрақтар, мысалы, келесі сөздердің әрқайсысын оның мағынасын анық түсінетініңізді көрсету үшін сөйлемге енгізіңіз: бастаңыз, түсіндіріңіз, мақтаңыз. Бұл сол кезде латын және грек тілдерінде (сондай-ақ қазіргі тілдерде) грамматиканы оқыту тәсілімен үйлеседі. Соңында, айтылуды оқытуда пайдалы болғандықтан, фонетика жұмысы қосылды. Бұл жұмыста кандидаттардан ұзын мәтіннің фонетикалық транскрипциясын жасау, белгілі бір дыбыстардың артикуляциясын сипаттау, фонетикалық терминдерді түсіндіру және белгілі бір дыбыстарды оқыту жолдарын ұсыну қажет болды. Мысал сұрақтар: «glide», «narrow vowel», «semi vowel» терминдерін түсіндіріңіз және әрқайсысының екі мысалын фонетикалық және әдеттегі орфографияда келтіріңіз, сондай-ақ «fare», «fate», «fat», «fall», «far» сөздеріндегі дауысты дыбыстардың дұрыс айтылуын оқушыға қалай үйретесіз?

1913 жылғы емтиханның қайта қаралуы

1913 жылы CPE емтиханына үш үміткер ғана қатысты. Үміткерлер «өте еркін, нақты және оңай сөйлей білді». Дегенмен, үш үміткердің де емтиханды тапсыруына жетпеді және ешқайсысына CPE сертификаты берілмеді. Екінші жылы (1914 ж.) CPE танымалдылығы артты, 18 үміткер қатысып, төртеуі өтті. Бірақ келесі 15 жыл бойы үміткерлер саны өзгеріссіз қалды. 1925 жылдан 1945 жылға дейін Синдикаттың көмекші хатшысы болған Джек Роуч оны «жойылмастан сақтап қалуға» шешім қабылдады және бірқатар өзгерістер енгізді. 1-деңгей: 1994 жылы Key English Test (KET) енгізілді. Қазір ол A2 Key деп аталады. 2-деңгей: Preliminary English Test (PET) алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары қолданылды. Ол 1980 жылы қатаң бақылауда қайта қолданысқа енгізіліп, 1990 жылдары толыққанды іске қосылды. Қазір ол B1 Preliminary деп аталады. 3-деңгей: Екінші дүниежүзілік соғыстан бері қолданылып келе жатқан LCE жаңа атаумен жалғасты: First Certificate in English. Қазір ол B2 First деп аталады. 4-деңгей: Certificate in Advanced English (CAE) 1991 жылы ұсынылды. Қазір ол C1 Advanced деп аталады. 5-деңгей: 1913 жылдан бері қолданылып келе жатқан CPE, Cambridge English-тің ең жоғары деңгейлі біліктілігі болды. Қазір ол C2 Proficiency деп аталады. Осы кезеңде қолданыстағы емтихандарға – B2 First және C2 Proficiency – айтарлықтай өзгерістер енгізілді. Бұл өзгерістер мәтіндер мен тапсырмалардың шынайылығын арттыруды, тыңдау және сөйлеуге басымдық беруді, оқу бөліміндегі грамматика мен сөздік қорының арасалмақтылығын жақсартуды және жазба жұмыстарындағы мәтіндердің әртүрлілігін ұлғайтуды (мысалы, хат жазу, әңгімелер, баяндамалар, конспектілер, дискурсивті және сипаттамалық эсселер) қамтыды. Тыңдау және сөйлеуге көбірек мән беру үшін UCLES, BBC-мен бірлесіп жұмыс істеді. Алайда, BBC-дің жазу студияларында BBC-дің драмалық әлеуетке бағытталған тәсілі мен UCLES-тің айқын тілді талабы арасында керіспір болды. Мысалы, таудан түсетін адамды көрсету қызықты болғанымен, емтихан үшін қолайсыз болды. Соңында, тыңдау емтихандарының кем дегенде 35%-ы BBC-дің түпнұсқалық жазбаларынан, көбінесе World Service және Woman's Hour бағдарламаларынан құралатыны туралы келісімге келді. Сынақтың әртүрлі формаларын салыстыру қажеттігі анықталды. Сондықтан барлық IELTS материалдары алдын ала тестіленіп, Rasch моделіне сәйкес ортақ шкалаға калибрленді. UCLES Rasch моделін алғаш рет осы кезде қолданды, ол қазір деңгейлік тестілеу жүйесінің негізгі құралы болып табылады.

РСА және оқытушылық біліктілік

1988 жылы Корольдік өнер қоғамының (RSA) емтихан тақтасы әзірлеген EFL емтихандары UCLES емтихандарымен біріктірілді. RSA емтихан тақтасы UCLES-тен бұрын, 1754 жылы құрылған болатын. RSA TEFL бағдарламаларын қабылдап алып, UCLES «шет тіл ретінде ағылшын тілін оқыту курстарын бекіту бойынша әлемдегі ең беделді және кең танылған бағдарламаларды жүргізуге» жауапкершілік алды. Екі біліктілік жиыны біріктірілді және жаңартылған біліктіліктердің оқу жоспарлары ESL және EFL оқытушылар қауымдастықтарын қайта біріктіру мақсатымен ESL секторымен консультациялар арқылы әзірленді. 1999 жылы RSA ересектерге шет тілі ретінде ағылшын тілін оқыту жөніндегі сертификаты (CTEFLA) және ересектерге шет тілі ретінде ағылшын тілін оқыту жөніндегі RSA дипломы ресми түрде CELTA және Delta біліктіліктері деп аталды. 2004 жылы бұл біліктіліктерге ICELT (оның бұрынғы нұсқасы COTE) қосылды, ол таза қызметтегі кәсіби біліктілік болып табылады. XXI ғасырдың басында мемлекеттік министрліктер мен мектептерде оқыту тәжірибесін қамтымайтын кәсіби біліктілікке сұраныс артты. Бұл негізгі кәсіби білімге ғана бағытталған Оқыту білімін тексеру (TKT) енгізілуіне әкелді. Әлемдік оқытушыларды даярлау мекемелерімен кеңескеннен және Еуропа, Латын Америкасы және Азиядағы 1500 ағылшын тілі мұғалімімен сынақтар өткізгеннен кейін TKT 2005 жылы қолданысқа енгізілді. Алғашқы алты айда 36 елден мыңдаған үміткер емтихан тапсырды. Ол сондай-ақ мемлекеттік жоспарларға, мысалы, Чилидегі барлық жұмыс істейтін мұғалімдерді қайта даярлау жоспарларына және мемлекеттік университеттердегі мұғалімдерді даярлау бағдарламаларына енгізілді.

Қытай және іскерлік ағылшын тілі

1990 жылдардың басында Қытай нарықтық экономикасын өте қарқынды дамытты. Ағылшын тілінің халықаралық бизнес және сауда тілі ретіндегі маңыздылығын түсінген Қытай үкіметі Кембридждік бағалау ағылшын тілінен Бизнес ағылшын сертификаттарын (BEC) әзірлеуді сұрады. BEC алдын ала (қазіргі B1 Business Preliminary) емтихандары алғаш рет 1993 жылы Қытайдың жеті қаласынан 5000 үміткер қатысқан күйінде өтті. BEC Vantage (қазіргі B2 Business Vantage) 1994 жылы, ал BEC Higher (қазіргі C1 Business Higher) 1996 жылы ұсынылды. 1997 жылы компаниялар үшін Бизнес тілдерін тестілеу қызметі (BULATS) іске қосылды.

Жас оқушылар

1990 жылдары Қиыр Шығыс, Латын Америкасы және Еуропадағы Кембридж ағылшын тілі орталықтары жас оқушыларға арналған, ерекше бағалауларға деген сұранысты күшейтті. Ол кезде балалардың екінші тіл үйренуін бағалау саласында салыстырмалы түрде аз зерттеу жұмыстары жасалған еді. UCLES Кембридж университетінің құрамындағы оқытушылар дайындайтын Homerton College колледжімен бірлесіп, Еуропа, Оңтүстік Америка және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы 3000-нан астам баламен сынақ сұрақтарын сынап көрді. Алынған пікірлер 1997 жылы қолданысқа енгізілген, 6-12 жас аралығындағы оқушыларға бағытталған алғашқы Young Learners English (YLE) тестін жасауға пайдаланылды. YLE тестілері жаңа деңгейді ұсынды. «Түсіну» деңгейін қосу арқасында алты деңгейлі жүйе құрылды, ол 2001 жылы жарияланған CEFR стандартымен үйлесімді болды.

Кандидаттар

1988 жылы екі белгілі емтихан (B2 First және C2 Proficiency) болған кезде, емтиханға түсушілердің саны шамамен 180 000 болды. 2002 жылы емтихандардың ауқымы кеңейгенде, емтиханға түсушілердің саны 1 миллионнан асты; 2007 жылы 2 миллионнан асты, 2013 жылы 4 миллионнан асты; ал 2017 жылы 5,5 миллионнан асты.

Кембридж ағылшын шкаласы

2015 жылдың қаңтар айында нәтижелерді бағалаудың жаңа тәсілі енгізілді – Кембридж ағылшын тілі шкаласы. Бұл шкаланың мақсаты емтихан тапсырушыларға емтихан нәтижелері туралы толыққанды ақпарат беру. Кандидаттар жалпы есеп пен әр дағды/тапсырма бойынша есеп алады, нәтижелері егжей-тегжейлі болады. Сонымен қатар, Кембридж ағылшын тілі шкаласы әртүрлі Кембридж ағылшын тілі емтихандарының прогресін бақылауды және нәтижелерді салыстыруды жеңілдетеді. B2 First, C1 Advanced және C2 Proficiency емтихандары 2015 жылдың қаңтарынан бері Кембридж ағылшын тілі шкаласы бойынша нәтижелерді көрсетеді. 2016 жылдың ақпан айынан бастап A2 негізгі және мектептерге арналған негізгі, B1 алдын ала және мектептерге арналған алдын ала емтихандары, сондай-ақ бизнес сертификаттары да нәтижелерін осы шкала бойынша жариялап келеді.