Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстың британдық ұшқыш-асы Джеймс Томас Байфорд Маккадден (28 наурыз 1895 – 9 шілде 1918) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың британдық ұшқыш-асы және британдық әскери тарихындағы ең жоғары наградаланған әуешілердің бірі. 1895 жылы әскери дәстүрі бар орта таптық отбасында дүниеге келген Маккадден 1910 жылы Корольдік инженерлерге қосылды. Механикаға деген қызығушылығы оны 1913 жылы Корольдік ұшу корпусына (RFC) ауыстыруға итерді, сол кезде ол алғаш рет ұшақтармен үнемі байланысқа түсті. 1914 жылы соғыс басталғанда ол бақылаушы ретінде ұшты, ал 1916 жылы истребитель ұшқышы болып оқуға түсті. Маккадден өзінің алғашқы жеңісін 1916 жылдың қыркүйегінде Airco DH.2 ұшағымен одіс етті. 1917 жылдың 15 ақпанында ол бесінші жеңісін одіс етіп, ұшқыш-ас атағын алды. Келесі алты ай бойы ол нұсқаушы болып қызмет етті және Лондонның үстінен қорғанысқа қатысты патрульдерді ұшырды. 1917 жылдың жазында ол S.E.5a ұшағымен майданға оралды. Сол жылы ол 11 рет бір күні ішінде бірнеше жеңіске жетіп, жаудың тағы 31 ұшағын жойды. Алты британдық және бір француздық медальмен марапатталған Маккадден Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен британдық әуешілердің ішінде батырлығы үшін ең көп награда алған адам болды. Ол сонымен қатар ең ұзақ қызмет еткендердің бірі еді. 1918 жылы, Daily Mail газетінің науқанының нәтижесінде, Маккадден Британ аралдарындағы ең танымал әуешілердің біріне айналды. Ол қаза болған кезде 57 әуе жеңісіне қол жеткізген, осылайша соғыстың ең табысты ұшқыштарының тізімінде жетінші орынды иеленді. Оның құрбандарының шамамен екі үшін бір бөлігін аты-жөнімен анықтауға болады. Бұл мүмкін болды, өйткені басқа одақтас ұшқыштардан айырмашылығы, Маккадденнің көптеген жеңістері одақтас әскерлері бақылап отырған аумақта тіркелді. Оның жетістіктерінің көп бөлігі 56-шы эскадрильямен байланысты, және бес жеңістің қызметтен шығуынан басқа барлығы Маккадден S.E.5a ұшағымен ұшқан кезде орындалды. 1918 жылдың 9 шілдесінде Маккадден ұшағының қозғалтқышының істен шығуына байланысты ұшып кеткен кезде апатқа ұшырап қаза тапты. Ол қайтыс болған кезде майор шеніне ие болды, бұл RFC-де әуе механикі ретінде мансабын бастаған адам үшін маңызды жетістік еді. Маккадден Бовуар-Уаванс британдық әскери зираттарында жерленген.

Жас шағы мен отбасы

Джеймс Маккадден Кент қаласындағы Гиллингхемде, сержант-майоры Уильям Х. Маккадден мен Амелия Байфорд отбасында дүниеге келді. Оның әкесі өмірінің көп бөлігін әскери қызметте өткізді. Ол жасөспірім кезінде Корольдік инженерлерге қосылып, №24 ротада қызмет етті. Уильям Маккадден 1882 жылы Тель-эль-Кебир шайқасында ағылшын-египет соғысында шайқасты. Ол жауынгерлердің атынан жарақат алған бір сарбазды құтқарып, марапатқа ұсынылды. Алайда, ол бұйрыққа қарсы әрекет еткені белгілі болған соң, марапаттан бас тартылды. Дегенмен, Уильям инженерлерде ұзақ қызмет етіп, әскери инженерлік мектебінде офицер емес шенді ұстаз болды. Оның анасының отбасы да әскери тарихқа ие; оның әкесі Корольдік теңіз жаяу әскері кемесінде қарулы күштердің бастысы болған. 1890 жылы Уильям Х. Маккадден мен Амелия Байфорд (1869–1955) үйленді. Олардың алты баласы болды: Уильям Томас Джеймс (3 сәуір 1891 – 1 мамыр 1915), Мэри Амелия (23 қаңтар 1893), Джеймс Томас Байфорд (28 наурыз 1895 – 9 шілде 1918), Кэтлин Энни (1 желтоқсан 1899), Джон Энтони (14 маусым 1897 – 18 наурыз 1918) және Морис Винсент (31 қазан 1901 – 13 желтоқсан 1934). Джон мен Уильям Маккаддендер истребитель ұшқыштары болды, бірақ екеуі де ұшу кезінде қаза тапты, Джон соғыс кезінде қаза болды. Оның әкесі Уильям Х. Маккадден Ұлы соғыстан кейін әуе министрлігінде уоррант-офицер шенімен қызметке орналасты, бірақ 1920 жылдың 7 шілдесінде Клэпхэм Джанкшн теміржол станциясында қайғылы жағдайда қаза тапты. Ол әйелге орын беру үшін тұрғанда, вагоның есігі ашылып, оны қарсы келе жатқан пойыздың бағытына құлатты. Морис Винсент ұшқыш болды және 1933 жылы ауруына байланысты зейнеткерлікке шыққанға дейін Корольдік әуе күштерінде (RAF) қызмет етті. Ол келесі жылы колиттен қайтыс болып, жесір және кішкентай қызын қалдырды. Маккаддендер 1909 жылы Ширнесске көшіп келді, ал Джеймс гарнизондық мектепке ауыстырылды. Ол мылтықтан атуды, бокспен айналысуды үйренді және орташа епті оқушы болды. Әкесінің зейнетке шығуы отбасының қаржылық жағдайына үлкен ауырлық тудырды, сондықтан Маккадден 15 жасқа толғанда әскери қызметке түсуге дейін жұмыс табуға мәжбүр болды. Ол 14 жасынан бастап әскери қызметке шақырылғанға дейін почта бөлімінде хабаршы болып жұмыс істеді. Осы кезде Маккадденнің ұшуға деген қызығушылығы оянды. Жақын жердегі Лейсдаунда, Шеппи аралында, алғашқы авиациялық орталықтардың бірі салынды. Осы жерде Джон Мур Брабазон алғашқы ағылшын ұшқышы болды. Маккадден және оның бауырлары пионер ұшқыштардың жиналуын көруге жиі баратын. Маккадден осы алғашқы ұшатын машиналарын сағаттап бақылағаннан кейін ұшқыш болуға ниеттенгенін білдірді.

Корольдік инженерлер және RFC

Өкінішке орай, оның ұшқыш болу арманы кейінге шегерілді. Әкесі зейнетке шыққаннан кейін отбасы қосымша табысқа мұқтаж болды. Сол мүмкіндіктің тууын күте алмай, ол 1910 жылғы 26 сәуірде №20083 болып Корольдік инженерлерге қосылды. 1911 жылғы 24 ақпанда Испанияның оңтүстік ұшындағы Гибралтарға сапарға шықты. Маккадден 1912 жылғы қыркүйекте Англияға оралғанға дейін Гибралтарда он сегіз ай өткізді. Гибралтарда ол ұшу теориясын, ұшақ құрылысын және авиациялық қозғалтқыштарды түсіндіретін "Flight manual" журналын үнемі оқыды. Ол қызметінде өте жақсы нәтижелер көрсетті және 1913 жылғы 26 сәуірде білікті сапер атанды. Сонымен қатар, ол №892-ге ие болған 2-сыныпты әуе механігі дәрежесін де алды, ол оған 1913 жылғы 28 сәуірде берілді. Ұзақ уақыт өтпей ол Корольдік ұшу корпусының (RFC) мүшесі болды. 9 мамырда ол Фарнборо депосына механик ретінде жіберілді. Маккадденнің әуе алаңындағы қызметі жаман күйде басталды. Сол күні ол Корольдік ұшақ фабрикасының B.E.2 ұшағында бақылаушы ретінде сапарға шығуға рұқсат алды, бірақ апат оның мансабын аяқтауы мүмкін еді. Оған әуе алаңындағы ұшақтарды зерделеу тапсырылды, ол Caudron Type A ұшағын тексерді және қозғалтқышты іске қосуға кірісті. Ұшақ жұмысқа жарамсыз деп тізілген еді және Маккадден газды толық ашудың қауіпті емес екенін көрді. Кенеттен қозғалтқыш іске қосылып, ангардан шығып, Farman MF.11 ұшағына соқтығысты. Маккадден винт қанатты қиратып, жақын жерде тұрған командирінің машинасына зақым келтіргенін көрді. Ол ұшқыш кабинасына жетіп, тұтандыруды өшіре алды, бірақ бұрын көп зақым келген еді. Осы бұзушылығы үшін ол RFC әскери бөлімінің командирі полковник Фредерик Сайкс алдына әкелінді. Сайкс оның жалпы жетістіктеріне риза болды, бұл оны құтқарып қалды, бірақ Маккадденді жеті күнге қамауға алды және оқиға үшін 14 күндік жалақысын алып қойды. Бес жылдан кейін Сайкс тағы да Маккадденмен кездесті – ол кезде оның атағы шарықтаған шақта – және осы эпизодта оны әжуалады, тіпті әзілдеп машина үшін оған есеп жіберуге қауіптендірді. 1913 жылғы 15 маусымда ол №3 эскадрильяға жіберілді. Ол сол жерде жүргенде Blériot ұшағында ұшуға мүмкіндік алды және бірте-бірте бірінші сыныпты механик ретінде танылды. Рождествоға дейін ұшақта ұшуға жиі сұраныстары соншалықты сәтті болды, Маккадден шамамен 30 сағатқа жуық уақыт ұшты, көбінесе Blériot монопландарымен. 1914 жылғы 1 сәуірде ол Әуе механігінің бірінші сыныбына көтерілді.

Бақылаушы ұшқыш

1914 жылдың тамызында ол Германияның Бельгияға басып кіргенінен кейін соғыс жарияланғаннан кейін 3-эскадрильяның механикі ретінде Францияға барды. Бөлім барлау тобы ретінде жұмыс істеді, ал МакКадден бақылаушы ретінде ұша бастады. Бірнеше күн Амиенде тоқтағаннан кейін, бөлімше жаудың орналасқан жерін барлауға кірісті. 3-эскадрилья Бельгиядағы Монс шайқасында британдық армияға қолдау көрсетті. Сол айда МакКадден 22 тамызда алғашқы неміс ұшағын көрді. 25 тамызда британдықтар Париж бағытында оңтүстік-батысқа қарай шегінуді бастады. 3-эскадрилья тоғыз түрлі қону алаңына көшіп, көбінесе жаудың бір-екі шақырым артында ғана кешігіп ұшып кетті. Соңында олар Париждің оңтүстігіндегі Мелунға орналасты. Күзде МакКадден одақтас әскерлері Марна және Эна шайқастарында жауды кері қайтарып жіберген кезде неміс артиллериясының орналасқан жерін анықтауға қатысты. МакКадден осы миссияларды мылтықпен орындады, өйткені ұшақтарда тұрақты қару-жарақ болмады. МакКадден жақсы қызмет етті және 1914 жылдың 20 қарашасында капрал дәрежесіне көтерілгеннен кейін, әкімшілік жауапкершілікті арттырды. Осы кезеңде Бірінші Ипр шайқасы жүріп жатты және эскадрилья жақсырақ Morane Saulnier L ұшақтарымен қайта жабдықталды. Бірнеше айдан кейін, 1915 жылдың 1 сәуірінде ол сержант болып жоғарылатылды және өзінің эскадрильясындағы барлық қозғалтқыштарға жауапты болды. МакКадденнің жоғарылауына қуанғаны ағасы Уильямның ескі Blériot ұшағымен апатқа ұшырап қаза болғаны туралы хабармен күрт тоқтатылды. Бір аптадан кейін оның үлкен әпкесі Мэри күйеуін 1915 жылдың 27 мамырында HMS Princess Irene мина тасушы кемесін жойған жарылыстан жоғалтты. МакКадден ұшқыш болуға ресми өтініш бірақ, оны жоғалту қаупіне байланысты тым құнды деп санап қабылдамады. Оның механик ретіндегі беделі кеңінен тарады, өйткені бөлімдегі оның басшылығы қозғалтқыштардың рекордтық деңгейде бұзылуына әкелді. Ол бас тарту туралы хаттың ұсынысына қарамастан бақылаушы ретінде ұшуды жалғастырды. 8 маусымда ол өзінің алғашқы ресми бақылаушы біліктілік сынағын сәтті тапсырды. Осы уақытта неміс Luftstreitkräfte (Әуе күштері) синхрондау құрылғысымен жабдықталған Fokker Eindecker истребителін енгізді. Пропеллер арқылы ату мүмкіндігі болғандықтан, немістердің ұшағы МакКадденнің бөліміне қауіпті қарсыласқа айналды. Осы кезде жау әуеде басымдыққа ие болды. МакКадден 20 қарашада 1915 жылы команданы өз қолына алған Эдгар Людлоу Хьюиттпен бақылаушы ретінде әлі де жиі ұшып жүрді. 27 қарашада ол 2 сағат 40 минуттық ұшуды тіркеді, оның ішінде Albatros C. I барлау ұшағын ұстауға жасалған сәтсіз әрекет те болды. 1915 жылдың 16 желтоқсанында ол әуедегі мергенші болып, неміс эйсі Макс Иммельманның эскадрильясына жасаған шабуылын тойтарды. Fokker-ге атып тұрғанда МакКадден неміс ұшағынан қағаз немесе матаның бөлігі түскенін көрді. Жерді мұқият іздегенімен, оның ізі табылған жоқ. 1916 жылдың 19 қаңтарында МакКадден нәтижесіз атысқа түсіп, басқа бір неміс бақылаушысымен қақтығысты. Осы уақытта МакКадденнің эскадрильясы сымсыз байланыс технологиясымен тәжірибе жасады. Бас штабтың ұшағын басқарған капитан Д. С. Льюис артиллерия отын бағыттауға көмектесетін сымсыз құрылғыны өз B.E.2a ұшағына орнатты. 1915 жылдың сәуірінде ол 3-эскадрильяға басшылық етіп, МакКадденнің тікелей командирі болды. Бір жылдан кейін ол жерден атылған оқтан құлап қайтыс болды. МакКадденнің осы жаңашылдық әрекеттерге қатысқан-жоқпадығы белгісіз. 1916 жылдың 21 қаңтарында МакКадден батырлығы үшін Croix de guerre орденімен марапатталды. Ол Франция армиясының бас қолбасшысы генерал Жозеф Жоффреден марапатын алу үшін Лиллерге сапар шекті. 23 қаңтарда ол ұшу сержанты болып тағайындалды және 24 сағаттан кейін ұшқыш оқуын бастау үшін Англияға оралуға бұйрық берілді.

Ұшқыштарға арналған оқу

Маккадден Фарнборода жаттығуын бастады және 1916 жылдың 22 ақпанында бірінші сабағын алды. Ол Генри Фарманның итераторымен 20 минуттық ұшумен бастады. Маккадден 1915 жылдың қарашасынан бері 25 түрлі ұшқышпен 100 сағат ұшқан, оның ішінде 46 сағаты тұрақты бақылаушы ретінде өткен, және айналасын жақсы білген. Оның механика және теорияны түсінуі оның ұстазына үлкен әсер етті. Ол алты қону жаттығуын жасады және соңғы Фарман басқа студент тарапынан жарамсыз деп жарияланғаннан кейін, күштірек Avro 504 ұшағына көшті. 9 сәуірде ол Госпортқа, No. 41 эскадрильясына (RFC) жіберілді және 16 сәуірде Farman MF.7 ұшағымен өзінің алғашқы жеке рейсін жасады. Сол күні ол төрт сегіз доңғалақты айналымды, 1200 футтан серуендеуді және таңдалған белгіден қырық ярда қашықтықта қонуды сәтті аяқтағаннан кейін Корольдік Аэро Клуб сертификатын алды. Госпортта ол 22 рет ұшты, ең ұзақ рейсі 7000 фут биіктікте 50 минутқа созылды. 29 сәуірде ол жоғары деңгейдегі оқу үшін Солсбери жазығының жанындағы Упавондағы Орталық Ұшу мектебіне (CFS) жіберілді, 1 мамырда келді. 7 мамырда ол CFS сертификатын алған 107-ші офицер болды, ол екінші сыныпты ұшқыш ретінде танылды. Ол өзінің алғашқы шәкіртіне тек 9 сағат жеке ұшқаннан кейін ғана баулуға кірісті. Оның екі шәкірті болашақ эйсті ұшқыш және 56 эскадрильясының әріптесі Джеффри Хилтон Боуман және Мик Маннок болды. Біраз уақыттан кейін, Airco DH.1 ұшағымен студентке сабақ беріп жатқанда, ұшақ қауіпті айналымға түсті. Маккадден жерге құлаудан мүжілді, аяқтары жерден бірнеше фут биіктікте тұрды. Егер соқтығысқан болса, екеуі де қаза табар еді.

Алдыңғы қатарда

МакКадден 1916 жылдың 8 шілдесінде 20-шы эскадрильяға қосылды. Бөлім Royal Aircraft Factory F. E.2 ұшақтарымен жабдықталған және Сент-Омер қаласына жақын орналасқан Клермарай әуежайынан ұшып шықты. Ол екі күннен кейін алғашқы жауынгерлік рейсін жасады және Сомма шайқасы кезінде де осылай жалғастырды. Эскадрильяға неміс барлау ұшақтарын ұстап, түсіру бұйрығы берілді. Ол Ипр және Розеларе (Роулер) аймақтарын күзетті. Жаудың барлау машиналарын көре алмады, бірақ Лилль маңында бір Фокермен кездесті. Бірлесіп ұшып, британдықтар жалғыз неміс истребительдерімен күресуге қолайлы жағдайда болды, себебі олар өздерінің пулеметшілерін күшті қорғаныс қабатын құру үшін пайдалана алды. Бұл неміс британдықтардың үстіне көтеріліп, соңғы ұшаққа шабуыл жасап, шешуші соққы бермесе, тез қайта шегінетін тактиканы қолданды. Екі күннен кейін МакКадденнің Лилль ауданында отыны таусылды. Қалың тұманға байланысты бағдары шашырап, одақтастар территориясына мәжбүрлі қонды, құлап, француз фермасының бақшасында тоқтады. Ұшаққа көп зиян келтірілген жоқ. 2 тамызда ол Брюссельдегі цеппелин ангарларын бомбалау операциясына қатысты. Рейс кедергісіз өтті, бірақ таныс жалғыз Фокер пайда болып, шабуыл жасамай кері шегінді. Сол күні кешке МакКадденге жинауға бұйрық берілді, себебі ол Airco DH.2 барлаушыларын ұшыратын 29-шы эскадрильяға ауыстырылатын болды. МакКадден барлаушы ұшақтарына отыруға қуанды, оны "F.E. ұшағынан кейін жеңіл" деп тапты. Бірақ МакКадден ұшқыштардан бұл ұшақтың аса танымал еместігін және оны абайлап қана басқару керектігін білді. Ол Гелве-Меннин жолында апатқа ұшыраған еді. Келесі күні МакКадден осылайша ұпай табуға жақын болды. Ол Фокер монопланымен қақтығысты, бірақ оның қаруы істемеді. Қозғалтқышын сөндіріп, бұзылған жерін жөнге келтірді, бірақ Фокер ұшқышы оны қууға мүмкіндік алды. Неміс жақындағанда, қозғалтқышын қайта іске қосқан МакКадден оны озып өтіп, арт жағынан оқ атуға мүмкіндік алды, бірақ тағы да қаруы істемеді және жылдам Фокер суға түсіп кеткенде шайқас нәтижесіз аяқталды. Бір ұшқыш оған жақындап, оқ атып өлтірді. МакКадден тік құлауға мәжбүр болды, бірақ жау ұшқышы оның артында қалды. 800 фут биіктікте МакКадден айналып құлауға кірісті, сосын немiс, ендi артта қалғанда, кенеттен бұрылып кетті. Жау ұшағына британдық жер күштері атып, МакКадден, енді Левис пулеметін жөндеген, оны қууға бет бұрды. Жау ұшқышы бұл туралы білмейтін сияқты, ол тым жоғары көтерілді, ал МакКадден оның өз тобына қосылып, аумақтан кеткенін көрді. МакКадден базаға оралды; оның ұшағы, аз ғана қауіптен құтылғанына қарамастан, зақымдалмаған. Оның эскадрильялық әріптестері оны көргенде таң қалды; олар оның құлауын көрген, айналудың соңғысы екенін ойлаған және оны жоғалып кеткен деп есептеген. Жау ұшқышы "Қызыл барон" Манфред фон Рихтхофен болған болуы мүмкін, егер осылай болса, МакКадден өсіп келе жатқан жұлдыздың 15-ші құрбаны болудан тым тар мұңға келді. Рихтхофен сол күні "екі орындық Викерс бипланы" үшін мақтау алды, ол әдетте капитан Квестед пен лейтенант Диксидің F. E.2b ұшағы деп саналады, бірақ соңғы зерттеулер МакКадденмен болған оқиға осы уақытқа сәйкес келуі мүмкін екенін көрсетеді. Соның салдарынан ол сол күні бірінші және жалғыз рет жерге мәжбүрлі қонды. Ол "Альбатрос D. III" ұшағына шабуыл жасап, оның қозғалтқышын зақымдады, ол тоқтады. Алайда, тағы біреуі шабуыл жасады және оның бір винтінің жартысы атып түсірілгенде, ол сөзсіз жеңіске жеткізе алмады. Тағы бір DH.2 араласып, МакКадден Аррасқа жақын жерге қонды, жаңа винт тапсырды және базаға қайтып келді. "Альбатрос" ұшағының тағдырына куә болғандар болмағандықтан, ешқандай талап қойылған жоқ.

Англияға оралу

23 ақпанда Англияға оралып, қайтадан нұсқаушы болып тағайындалды. Ұшқыш ретінде өзінің дағдысын жетілдіріп келе жатқанын сезінгенде, аздап көңілі қалды. Сондай-ақ, оның эскадрильясы француздық жобамен жасалған Nieuport ұшақтарын алатынын үміттенеді, олар ескірген DH.2 емес, Albatros және Halberstadt "D" класты истребительдеріне лайықты қарсылас болар еді. Оның тағайындалуы оған күтпеген нәрсе болмады. 1917 жылдың басында RFC кеңейді, жаңа студенттерді оқыту үшін тәжірибелі нұсқаушылар қажет болды. Маккадден 15 сәуірде Доверге ауысқанға дейін Мейдстоундағы 6-шы оқу қанатына жіберілді, онда ол Bristol Scout ұшағын ұшыруды үйренді. Оның бір ұшағына "Тедди" деген ат жазылған, әріптестері оның қызғалдақ шашты биші, Тедди О'Нил деген сүйіктісінің есімі болуы мүмкін деп күдіктенді. Маккадден өмірінің осы тұсы туралы сырлы болды, бірақ ол оны Scout ұшағымен рұқсатсыз ұшуларға алып кеткен деген күдік болды, себебі оның күнделігінде сәуір айында осындай оқиғалар тіркелген. Ол 29 сәуір мен 2 маусымда осы ұшақта болған екі апаттан аман қалғанына қарамастан, Scout ұшағының қасиеттерін жоғары бағалады. Довердегі қызметі кезінде оның інісі Джон да ұшқыш оқушысы ретінде сол жерге оқуға түсті. Ол інісінен қашықтап, оның ниеттерін білетін жоғары шенді офицерлерін қызықтырды. Мамыр мен маусымның соңында ол жаңа Sopwith Pup ұшақтарын жинап, сынақтан өткізді, олар қаңтарда британдық бөлімдерге жеткізіле бастады. Ұшақтың маневрлігіне таңданып, оны жиі ұшырды. Осы кезеңде ол әйгілі аса Альберт Баллмен танысты, ол оған барлау және бомбалаушы ұшақтарына қарсы шабуыл тактикасын ұсынды. Балл Маккадденге нысананың астынан, бақылаушының көрімейтін жерінен ұшып, қаруын тікелей жоғары бағыттап, атуды кеңес берді. Маккадден бұл кеңеске қызығушылық танытып, жау ұшағын түсіруге жақсы мүмкіндік береді деп ойлады. Маккадден Баллдың кеңесін шайқаста қаншалықты жиі қолданғаны және оның қанша жеңісі осылай тіркелгені белгісіз. Маккадденнің негізгі тактикасы күтпеген шабуыл мен қауіпсіздікке баса мән берді. Ол қарсыластың астына жақындап, қанатты пушканы түсіріп, неміс ұшағына жоғарыдан оқ атуда шебер болды. Шабуылды бірінші болып сезгендер ұшақтың корпусының астынан шыққан оқтарды байқайтын, көбінесе өлімге немесе жарақатқа, жанар май бактеріяларын бұзуға және қозғалтқыштарды істен шығаруға себеп болатын. Пушканы оқ-дәрі барабанымен зарядтап, төмен түсірілген күйде қайта зарядтауға болады, ұшқыш кабинасында екі немесе одан да көп қосалқы барабанды сақтайтын. Бұл әңгіме неміс бомбалаушыларының Лондонға шабуыл жасауымен бірге болды. Ол жоғары ұшатын машиналарды ұстап алуға тырысты және 13 маусымда бір машинаға жетті. Оқ атқанда, машина бұрылып, бағытын жалғастырды. Ол 34 шақырым (21 миль) теңізге дейін қуды, бірақ 160 метрге (500 фут) жақындауға болмады. 7 шілдеде ол лейтенант Эрвин Коллберг пен Уолтер Ашоффты (Bomber Unit Bogohl 3) экипажы бар Gotha ұшағын атып түсірді. Ол екіншісіне зақым келтіріп, қашып келе жатқанда соқтығысудан қиындықпен құтылды. Бір шабуыл кезінде Gotha ұшағының пушкасы оның алдыңғы әйнегіне тиді. Шабуылдар жалғасты, британдық әуе қорғанысы Gotha ұшақтарына қарсы аз ғана жетістікке қол жеткізді. Францияға оралғанға дейін Маккадден Фрэнк Барнвелл мен Гарольд Барнвеллмен кездесті, олар Vickers Limited компаниясының ағайынды бас инженерлері болды, олармен ұшақтардың дизайны мен операциялары туралы ақпарат алмасты. Ағайындылар ұшқыштың көзқарасын жақсырақ түсінді. Оның F. B. 9 ұшағын ұшқанын көргеннен кейін, ағайындылар оның шеберлігіне сенімді болды, сондықтан Маккадденді бірнеше өнімдерін ұшыруға шақырды. Осы машиналардың арасында Vickers F. B.16 болды. Маккадден ұшақта сағатына 219 шақырым (136 миль) жылдамдыққа жеткенін айтып, оны "жақсы автобус" деп сипаттады. Басқа ұшқыштар оның француздық SPAD және S. E.5 ұшақтарынан жылдам екенін атап өтті. Осы бағалаудың негізінде Vickers соғыс кеңсесіне майдан шебінде қолдану үшін өтініш білдірді. Ол өндіріске алынбады. Маккадден қозғалтқыштың қолжетімсіздігі оның бас тартуының басты себебі деп ойлады. Бөлім Royal Aircraft Factory S. E.5 (S. E.5a) истребительдерімен жабдықталды, олар соғыстың ең тиімді ұшақтарының бірі болды және даусыз ең жақсы жобаланған британдық истребитель болды. Ол өз заманы үшін өте күшті және өте жылдам қаруланған. Бұл бәсекелестік топ Маккадденді өз ұпайларын көтеруге ынталандырды. 56-шы бөлімнің командирі, майор Ричард Блумфилд Маккадденнің көшбасшылық қасиеттерін байқап, бөлімді тиімді күреске қабілетті командаға айналдыруға көмектеседі деп үміттенеді. Қазіргі уақытта ұшқыштар талантты болғанымен, жеке-жеке орындады.

Өзгертілген С.Е.5а

М. Е. (5 (8491 G), 1918 жыл. Төрт пернелі бұрауышқа ол 1917 жылдың 30 қарашасында атып түсірген неміс ұшағынан алынған бұрауыш қосылған. Маккадденнің механикаға деген ұзақ мерзімді қызығушылығы оны ұшақтың жауынгерлік қасиеттерін арттыру үшін өз ұшағын өзгертуге итермеледі. Ол ұшақтарына бірнеше өзгерістер енгізді, бұл олардың басқа S. E.5 ұшақтарымен салыстырғанда, сол кездегі кез келген неміс ұшағынан артық өнімділік көрсетуіне мүмкіндік берді. Жалпылама термин – өнімділік, барлық мүмкіндіктерді жақсартуды талап етеді. Маккадденнің өзгерістері бір басты мақсатпен жасалды: жоғары биіктіктегі қасиеттер. Ол осы жеке тәжірибелерсіз де сәттілікке қол жеткізді. Мысалы, 1917 жылдың 23 желтоқсанында ол 18 000 фут биіктікте жау ұшағын ұстап алып, оны 8000 футқа дейін түсірді, содан кейін 30-шы жеңісі үшін атып түсірді. Анық айтқанда, ол қаз-қалпында қаза тапқанға айналуы мүмкін еді, себебі оның бір қанаты құрбанының қасынан сынып, өз ұшағына соқтығысып қалған. Маккадденге жоғары ұшқан неміс барлаушы ұшақтарын ұстап алу әрқашан қиын болған. Қызметке енгізілген соңғы Rumpler C. VII әсіресе қиын болды. 240 ат күші бар қозғалтқышымен ол 24 000 фут биіктікке жете алатын, сондықтан кез келген қарсыластың қолынан келмейтін. Сол кездегі орташа S.E.5 тек 17 000 футқа жетеді. Көптеген ұшқыштар бұл тактикалық-технологиялық жағдайды қабылдауға дайын болса да, Маккадден бұлай болған жоқ. Министрлік пен Daily Mail газетінің редакторы ретінде ол мүмкіндіктің қалып қойғанын сезінді, сондықтан ол өзінің басылымдарында көрнекті жауынгерлердің есімдерін атау науқанын жүргізді. 1918 жылдың 3 қаңтарында ол Daily Mail газетінде "Біздің белгісіз әуе батырлары" деген тақырыппен мақала жариялады, ол негізінен Маккадденге арналған. Алдыңғы бетте былай деп жазылған: «Мен білгім келетіні – түскі астан кейін демалыс шайы ішудің арасында аспандағы немістерді жұп-жұбымен атып түсіруді хобби еткен, қазірдің өзінде 30 жау ұшағын түсірген ағылшынның неліктен қаза тауып, оның есімін білуге асыққан ел оны мақтауға үлкермейтініне таң қаламын. Англиядағы адамдар неміс әуе күштерінің қаһарман соғыс машинасының ең танымал және құрметті бөлімі екенін біледі ме, өйткені неміс билігі оның жеке жағын пайдалану үшін жеткілікті қиялға ие? Осы аралдарда қанша адам ағылшын ұшқыштарының атын біледі, тіпті бір қолдың саусақтары жетпейді?» Мақаламен бірге Маккадденнің және басқа ұшқыштардың үлкен суреті қоса берілген. Ол No.1 әуе шайқасу мектебіне тағайындалғанына риза болды, Шотландиядағы Айрда ол өте жақсы қасиеттері бар Sopwith Snipe ұшағын ұшырды. Шотландияда ол ағасының 19 наурызда неміс эйсі Ханс Вольфтың атып түсіргенін білді. Ол ағасының қолбасшысы Шолто Дугласқа хат жазып, жаңалық сұрады, бірақ майордың назары енді неміс көктемгі шабуылына аударылғанын түсінді. Оның өлімі Маккадденді қатты күйзеліске ұшыратты. Сол айда ол еліне оралып, батырлық үшін ең жоғары награда – Виктория кресімен марапатталды. Тренчардтың 1918 жылдың 30 наурызында жазған хатында патшаның оған осы құрметті сыйлағандығы расталды. Марапаттау туралы 1918 жылдың 29 наурызында ресми түрде жарияланды, ал егжей-тегжейлі мәліметтер 1918 жылдың 2 сәуірінде жарияланды. Бұл жарнамадан қашықтап, Маккадден тіпті отбасына 6 сәуірде Букингем сарайында Виктория кресін және майор дәрежесін алғанын айтпады. Лондонға демалысқа шыққан кезінде ол достасы Мик Маннокпен көп араласты. Бірнеше аптадан кейін ол The Aeroplane газетінің иесі C. G. Grey-мен кездесті, ол Маккадденге сол жылы жарияланатын Flying Fury өмірбаянының қолжазбасын аяқтауға көмектесуді ұсынды. Маккадден келісті. Қазір танымал болғандықтан, оның портреті белгілі суретші Уильям Орпенге салынды.

Ескерткіш пен ескерткіш

9 шілде күні таңертең МакКадден әпкесіне таңғы ас кезінде конверт берді, ішінде оның барлық медальдары болған. Бүгінде МакКадденнің барлық медальдары, оның ішінде Виктория кресі, Кенттегі Гиллингемдегі Корольдік инженерлер мұражайында, оның екі бауыры мен әкесінің медальдарымен бірге қойылған. Сонымен қатар, қолданылған түпнұсқа мыстан ойылған қабір тақташасы және ағаштан жасалған винт де көрсетіліп тұр. МакКадденнің құлаған S. E.5a ұшағының сынық алдыңғы әйнегі Императорлық соғыс мұражайының қорында сақтаулы. Мұражай коллекцияларына МакКадденнің "аналық жакеті" деп аталатын формасы және Уильям Орпеннің салған МакКадденнің жартылай бой портреті де кіреді. 2009 жылдың наурызында МакКадден және оның замандасы Эдвард Маннок BBC Timewatch бағдарламасының "WWI Aces Falling" атты эпизодының тақырыбы болды.