Кіріспе

Англия Корольдік теңіз күштері офицері және Виктория кресінің иегері Контр-адмирал Эрик Гаскойн Робинсон (16 мамыр 1882 – 20 тамыз 1965) – Корольдік теңіз күштері офицері және Виктория кресінің иегері. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Галлиполи операциясы кезінде Дарданелл бұғазы маңындағы флотта лейтенант-командир болып қызмет еткенде, жағаға шығып, өз күшімен түрік теңіз артиллериялық батареясын жойғаны үшін марапат алды. Осы ерліктерінен кейін ол Галлиполи түбегіндегі майдан желісінде жараланды, бірақ жазылып, соғыс аяқталғанға дейін және Ресей азамат соғысы кезеңінде үздіксіз қызмет етті. 1939 жылы 57 жасында ол қайтадан әскери қызметке ерікті болып келді және Атлантика шайқасы кезінде конвойлерге басшылық етумен үш жыл теңізде болды.

Ерте өмір

Эрик Гаскойн Робинсон 1882 жылы Кенттегі Гринвич қаласында Джон Ловелл Робинсон мен Луиза Авелин Гаскойн отбасында дүниеге келген. Джон Гринвичтегі Корольдік теңіз колледжінің капелланы болды, ал Эриктің жастық шағы теңіздегі өмірге дайындықпен өтті. Робинсон Лезерхедтегі Сент-Джонс мектебінде оқыды, 1897 жылы он бес жасында HMS Britannia кемесіне қабылданып, тез арада линкорға, содан кейін бірінші сыныпты қорғалған крейсерге көтерілді. Ол осы крейсерде Қытайда боксшылар көтерілісін басуға қатысты. 18 жасында ол алғаш рет әрекетке қатысып, жарақаттанды, жеделхаттарда аталды және батыл әрі тапқыр офицер ретінде танылды. Ол бірнеше жыл бойы Янцзы өзеніндегі канонерлік кемеде қызмет етті, содан кейін Англияға оралды және 1907 жылы Портсмутте торпеда маманы болды. 1910 жылы Робинсон командир-лейтенант болып тағайындалды және HMS Vernon деполық кемесінде, сондай-ақ бірнеше крейсерде және активтік қызметте уақытын өткізді. 1913 жылы Эдит Глэдис Кордоға үйленді, олардан үш бала дүниеге келді. Робинсон үйленгеннен кейін көп ұзамай пойыз апатында жеңіл жарақат алды, бірақ тез жазылып, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ескі линкормен Жерорта теңізіне жіберілді. Ол Дарданелл бұғазының оңтүстік жағалауындағы Кум Кале мен Йени Шеһр арасындағы позицияны басып алды. Бұл позиция алдыңғы апталарда одақтас флоттың линкорларынан атысқа ұшыраған еді. Робинсонға батареяны жою және жақсы тәртіппен кері қайту міндеті тапсырылған теңізшілер мен Корольдік теңіз жаяу әскерлерінен құралған команданың басшысы ретінде ұсынылды. Робинсон міндетті ойланбастан қабылдады. Оның күштері 26 ақпанның таңертеңгі сағаттарында жасырын түрде жағаға түсіп, екі шағын артиллериялық нысанды жойды және түстен кейін түрік снайперлері оларды ұстағанға дейін негізгі батареяға қарай жылдам ілгеріледі. Теңізшілердің ақ формасы түріктерге оңай нысана болды, және шабуылдаушы топты қоршауға түрік күштері келгенде қаза болғандар саны артты. Осы қауіпке қарсы кері шегінудің орнына, Робинсон өз адамын шатқалдар арқылы жүргізіп, негізгі батареяның артындағы кішкентай төбеге жақын шықты. Төбеде бірнеше түрік снайперлері орналасқан еді, бірақ теңізге қарап тұрған артиллерияны жоюдың маңыздылығын түсінген Робинсон команданы кіші офицерге тапсырып, жалғыз өрледі, ақ формасында оқтан қашып, бірнеше минуттан кейін төбеден шығып, оған бағытталған қатты атысқа көңіл бөлмей кері қайта бастады. Ол "қатты мылтық атысы астында бақшадағы шлангтан су шашыраған құс сияқты" жүргені айтылды. Батареяда гарнизон болмағандықтан, Робинсон үлкен 9,4 дюймдік зеңбірек пен екі зениттік нысанды жоюға мүмкіндік берген жалғыз сыймалы қондырғыларды орнатты. Түрік күштерінен қашып, Робинсон флоттан олардың позицияларына, соның ішінде көне мазарда қарауылдаған күшке атыс ашты, оларға ауыр шығын келтірді.

E15 миссиясы

Робинсон сәуір айында одан да қауіпті миссияға ерікті түрде қатысты, түрік әскері HMS E15 суасты кемесін басып алғаннан кейін, ол Кепез нүктесіне жақын Форт-Дарданус қамалының зеңбірек оқтарының астында қалды. Осы уақытқа дейін осы кемені жоюға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды және жаудың оны құтқарып алмауы теңізшілердің рухы үшін өте маңызды деп есептелді. Робинсон екі пикеттік қайықтың басқаруын өз қолына алды. Әр қайық екі торпедамен қаруланған, торпедалар қанаттарына орнатылған және 18 сәуірде қараңғылықтың жамылуымен Дарданеллге енді. Түрік артиллериясы мен пулеметтерінен ауыр оқтарға ұшыраған екі қайық та керемет түрде зардапсыз қалды. Түрік іздеу шамдарының сәулесі Е15 суасты кемесін қысқа ғана уақытқа жарық етті. "Маджестик" кемесінен лейтенант Гудвиннің басқаруымен қайық мүмкіндікті пайдаланып, шабуылға көшті. Бірінші торпеда мақсатына жетпеді, ал бірнеше секундтан кейін қайыққа снаряд тиді, оның корпусының көп бөлігін қиратты, бір экипаж мүшесі ауыр жарақат алды және қайық жөнделмейтіндей зақым көрді. Гудвин мойынсұнбай, екінші торпедасымен тікелей соққы берді, торпеда бастион мұнарасының алдына тиді, суасты кемесін қиратты. Өзінің серігінің қиын жағдайын байқаған Робинсон күдіксіз, зардап шеккен кемеге асығып барып, экипажын құтқарып, өзен арқылы Мудросқа қашып кетті. Түрік әскері бірнеше минут ішінде екі қайыққа кем дегенде 500 ауыр калибрлі оқ атқан деп есептеледі. Соғыста болған бір неміс офицері: "Мен соғыс барысында мұндай батылдық пен қорқынышсыздықпен шабуыл жасалғанын ешқашан көрген емеспін", - деп мәлімдеді.

Соғыстағы қызмет

Тамыз айында Робинсон Анзак-Коувке әскери-теңіз байланыс офицері ретінде жіберілді, ал екінші күні майдан желісіне жақын ауыр жарақат алды, осыған байланысты Ұлыбританияға эвакуацияланды, онда король Георг V оған Букингем сарайында медаль табыс етті. 1915 жылғы желтоқсанда жазығып емделгеннен кейін Жерорта теңізіне оралды, ол жағалау мониторы HMS M21 басшылығын алды, оның құрамында Мысыр мен Палестинадағы түрік бекіністерін атқылады, сондай-ақ тағы бір мақтау және 4-дәрежелі Мысырдың Нил орденімен марапатталды. 1917 жылғы жазда Англияға оралған ол соғыстағы жарақаттарына байланысты Зеебрюгге және Остендке қарсы Киздің операцияларына қатысудан мүше болмады. Ол Корольдік теңіз күштерінің Сигналдар мектебінің Портсмуттегі Калшоттағы құпия D.C.B. бөліміне басшылық етті. Бұл Ресей азамат соғысы кезінде Каспий теңізіндегі алысқа орналасуына әкелді, онда ол Ресей жағалауындағы большевиктерге қарсы күресті. Робинсон Каспий теңізіндегі жағалау торпедалық катерлерінің эскадрильясына басшылық етті және агрессивті тактиканы қолданып бірнеше жау бекіністерін капитуляцияға мәжбүр етті. Бұл жетістіктері оған кейіннен 2-дәрежелі Ресей императорлық Святой Анна орденін сыйлады. Оның осы кездегі ең маңызды жетістігі – Форт-Александровск портына кішкентай жағалау моторлық қайығымен кіріп, баржаны батырып, гарнизонның жаппай капитуляциясына себеп болды. Патша оны Каспий теңізіндегі қызметі үшін марапаттады, капитан шеніне көтерілді және HMS Iron Duke кемесіне тағайындалды. Содан кейін Робинсон бірнеше оқу орындарында және кемежайларда, сондай-ақ Қиыр Шығыс флотында қысқа мерзімге қызмет етті, осы қызметі үшін ол үшінші дәрежелі Жапонның қасиетті қазына орденін алды. 1925 жылы ол масондар қатарына қабылданды және өмірінің соңына дейін Теңіз ложасының көрнекті мүшесі болды. Ұйым оны әлі де өз жарияланымдарында еске алады. Ол 1933 жылы 51 жасында контр-адмирал шенімен зейнетке шықты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Робинсон дереу өз қызметін ұсынды және үш жыл бойы Атлант мұхиты арқылы конвойлерге басшылық етті. Осы қызметі үшін ол кейіннен Норвегия королі Хакон VII-нің Азаттық айқасы орденімен марапатталды, бұл 1942 жылы екінші рет зейнетке шығуына себеп болды.

Еске алу

2015 жылдың 26 ақпанында, оның Виктория шарпысының (VC) иегері болғаннан кейін жүз жыл өткен соң, Гринвичтегі 1 Даймонд Террасасындағы Робинсонның бұрынғы үйінің алдына ескерткіш плитка орнатылды. Шарада Операциялар жөніндегі командир, контр-адмирал Мэтью Парр лейтенант-коммандер Робинсонның "өз мүддесінен безген ерлігіне" қатты таңырды және былай деді: "Оның батылдығы, нық қадамдылығы және күшті қарсылыққа қарамастан көрсеткен қайраттылығы бәрімізге үлгі болып табылады; бұл ескерткіш плитка керемет адамның есімін мәңгі сақтайтын құрал болады".